2016 yılı finansal piyasalar için beklenmedik şokların ve sürprizlerin yaşandığı bir yıl olduğunu şimdiden kanıtladı. Yılın tamamlanmasına az bir süre kalması finansal piyasalar açısından sürprizlerin bittiği anlamına gelmemeli, önümüzde hala belirsizliğini koruyan OPEC toplantısı, İtalyan anayasa referandumu ve FED toplantısı nedeniyle sert fiyatlama hareketlerinin yaşanması mümkün.

2008 krizi sonrası talepte yaşanan durgunluk nedeniyle arz yönlü gelişmelerin fiyatlamalar üzerinde temel belirleyici olduğu petrol piyasası 8 yıl aradan sonra OPEC tarafından ham petrol arzının dondurulması ya da kısıtlanması yönünde gelen sürpriz haber akışı ile birlikte petrol fiyatları hızla 50 dolar seviyesinin üzerine çıktı. OPEC kaynaklı haber akışı akabinde, Eylül sonunda Cezayir’de toplanan Kartel üyeleri, ham petrol üretim miktarında kısıntıya gidilmesi ve günlük üretimin 23.5-33 milyon varille sınırlanması yönünde prensip kararı çıkması ile birlikte petrolde pozitif seyir sürdü.

Cezayir’de alınan OPEC kararı ile birlikte ham petrol fiyatlamasında temel belirleyici olan arz talep ilişkisi yerini OPEC ve OPEC dışı üretici üyelerden gelen açıklamalara bıraktı.

OPEC üyeleri arasındaki hassas dengeler ve üyelerin Rusya ile olan diyaloğu son 8 haftalık zaman diliminde petrolün oynaklığının artmasına neden olmakta. Söz konusu dönemde OPEC  kaynaklı haber akışına paralel hareket eden fiyatlar çok dar zaman aralıklarında %20’yi aşan salınımlar gösterdi.

OPEC üyeleri arasında ki anlaşmazlıkların yarattığı haber akışı ile birlikte artan belirsizlik petrol kontratlarında oynaklığın son 4 ayın en yüksek seviyesine çıkmasına neden oldu.

Libya, Irak ve İran gibi ülkeler içinde bulundukları politik ve ekonomik zorluklar nedeniyle anlaşma dışında kalmak isterken, Rusya tarafından gelen çelişkili açıklamalar işleri iyice zorlaştırdı. Tüm bunlara son dakikada Suudi Arabistan’dan gelen Rusya’nın dahil olmaması halinde kesintinin fiyatlama üzerinde etkisinin olmayacağı demeci sonrası birkaç gün önce %80 olan anlaşma ihtimali %50’nin altına geriledi.

Pazartesi günü bir yandan OPEC üyeleri arasında yapılan toplantıda İran ve Irak’ın kesintiden muaf tutulması yönünde ki ısrarlarını sürdürmesi diğer yandan Rusya ile OPEC arasında yapılması planlanan toplantının iptal edilmesi soru işaretlerini artırmakta. Suudi Arabistan tarafından gelen son dakika çıkışının İran’a ve Rusya’ya karşı uygulanan bir müzakere taktiği mi yoksa Suudi Arabistan kesinti konusunda fikrini mi değiştirdi kestirmek zor.

İran ve Irak’ın konumunun güçlenmesi ile birlikte geçmişteki yapısından farklı olarak iç dengelerin değiştiği birlikte, Suudi Arabistan hala üretim lideri olsa da kartelin üretim politikasını etkilemekte zorlanmakta.   2013 yılında kartelin günlük toplam petrol üretimi 30 milyon varil iken 2016 yılında günlük üretimin 34 milyon varile ulaştığı görülmekte.  OPEC kaynaklı arz artarken global talebin zayıf seyrettiği bir ortamda İran ve Irak bir yandan üretim kısıtlamasına yanaşmazken diğer yandan olası kısıntı ile birlikte fiyatların artış gösterecek olmasından pozitif etkileneceklerinden dolayı OPEC’ten kendilerini bağlamayacak bir üretim dondurması/kısıntısı çıkmasını arzulamakta.

Hafta başında Rusya ve Suudi Arabistan’dan gelen açıklamalar öncesine kadar piyasanın baz senaryosu günlük OPEC petrol üretimin 32.5-33 milyon varille sınırlanması doğrultusunda Cezayir’de varılan anlaşmanın hayata geçirilmesi yönündeydi.