OTOMOTİVDE yeni ÖTV sisteminden en çok etkilenenler elektrikli otomobiller oldu. Bu araçlara uygulanan en düşük ÖTV oranının yüzde 10’dan yüzde 25’e çıkmasıyla birlikte, fiyatları yüzde 10 ila yüzde 20 arasında arttı. Ancak, artış sadece bununla sınırlı kalmadı. Başta Tesla ve Togg olmak üzere bu sınıfta en çok satan markalar artan ÖTV’lerin üzerine fiyat artışlarını da ekledi. Böylece, haziranda pazar payları yüzde 27.4’e kadar çıkan elektrikli otomobiller fiyat avantajını önemli ölçüde kaybetmiş oldu.
2.5 MİLYON LİRA EŞİĞİ
Yeni fiyatlar Türkiye’nin en çok satılan elektrikli otomobillerinde de dengeleri değiştirdi. Tesla, ÖTV artışından bağımsız olarak fiyatlarını yüzde 5.7 oranında arttırıken yaklaşık 20 aydır fiyat arttırmayan Togg, T10X modeline yüzde 13.8’lik zam yansıttı. Bu kapsamda, Togg T10X’in uzun menzilli ve yüksek donanımlı versiyonunun fiyatı 2 milyon 363 bin lira, Tesla Model Y’nin standart menzilli versiyonunun fiyatı ise 2 milyon 241 bin lira olarak gerçekleşti.
FİYATLAR NASIL DEĞİŞTİ
LenaCars’ın Hürriyet için hazırladığı verilere göre, ÖTV düzenlemesi sonrası Türkiye’nin en çok satan elektrikli otomobil satan markalarından 4’ü vergi artışlarına ilave olarak fiyatlarını da arttırdı. Bu markalar Tesla, Togg, Kia ve MINI şeklinde sıralandı.
En çok satan elektrikli otomobiller dikkate alındığında düzenleme sonrasında fiyatı en çok artan model yüzde 29.31 ile T10X olurken, bu modeli yüzde 24.84 ile BYD Seal U ve yüzde 20.08 ile Tesla Model Y takip etti. Kia EV3 yüzde 16.20 ile fiyatı en çok artan dördüncü model olurken BYD Atto 3’ün fiyatı yüzde 13.57, Citroen E-C3’ün fiyatı yüzde 13.05 arttı. Elektrikli MINI Countryman’in fiyatı ÖTV dilimi değiştiği için yüzde 10.45 düşse de matrahsız fiyatı artarak 2 milyon 488 bin 800 lira seviyesine ulaştı.
BAŞTA dünyada deniz turizminin en gözde yerlerinden Muğla olmak üzere, Türkiye’nin denizleri büyük bir atık tehdidiyle karşı karşıya. Denizlerdeki binlerce teknenin her gün ürettiği sıvı atıkların bir bölümü bertaraf ediliyor ancak bir bölümünün nereye bırakıldığı meçhul. 3-5 bin lira verip atıklarını toplatmayan milyon tekneler, açıklarda pisliklerini denize bırakıyor. Bu pislikler turizm cenneti koyların rengini kahverengine dönüştürüyor. Uzmanlar, yeterli önlem alınmazsa bu kirliliğin turizmi ciddi şekilde vuracağı konusunda uyarıyor.
Türkiye’nin en uzun sahil şeridi olan Muğla’da 5 bine yakın teknenin denizlerde olduğunu belirten Yat ve Tekne Endüstrisi Derneği (YATED) Müdürü Kadir Karakaya, “Bu tekneler bir günde 600 tona yakın sıvı atık üretiyor. Marina ve kıyı tesislerindeki tekneler bir şekilde atıklarını teslim ediyor. Ancak yüksek marina fiyatları ve sınırlı kapasite nedeniyle teknelerin büyük kısmı açıklarda. Atıklar sahillere getirilemiyor. Burada devreye sıvı atık tekneleri giriyor. Söz konusu atık tekneleri, talep üzerine büyük teknelerin yanına gidip atıklarını topluyor. Ama atıklarını toplatmak yerine denize basanlar çevreye büyük zararlar veriyor” dedi.
Kadir Karakaya
‘GÖCEK KÖRFEZİ’NDEN DENİZE GİRİLEMİYOR’
Geçen hafta YATED’in davetlisi olarak Göcek’te bir araya geldiğimiz Karakaya, denize bırakılan sıvı atıkların Türkiye’nin deniz turizmini baltalayabileceğini belirterek, “15 gün önce bu sahillerde dolaştığımda mavinin yerini kahverengi tonlar almaya başladığını gördüm. Yabancısı da yerlisi de atıklarını denize bırakıyor. Şu an Göcek Körfezi’nde denize girebilmek çok mümkün değil. Tekne sahipleri genellikle körfezin dışına çıkarak oralarda denize girmeye çalışıyorlar. Tabii, bu kirlilik deniz turizmini de ciddi şekilde olumsuz etkiliyor. Turistler bu kötü manzaraları görmek yerine Yunanistan, Hırvatistan veya İtalya gibi ülkeleri tercih edebilirler” diyerek sözlerini sürdürdü.
KAPASİTELERİ AZ SAYILARI YETERSİZ
Sıvı atıkları toplayan tekne sayısının ve bu atıkları toplayacak tesislerin de yetersiz olduğuna değinen Karakaya, sözlerini şu şekilde sürdürdü: “Türkiye genelinde sadece 27 adet katı ve sıvı atık toplama teknesi var. Sıvı atık teknelerinin kapasiteleri birkaçı dışında oldukça sınırlı.
Genellikle 3 ton, 5 ton veya 10 ton alabiliyor. Bunun yanında teknelerin sıvı atıklarını toplayan tesislerin kapasiteleri de yeterince büyük değil. Teknelerin gidip gelme süreleri de dikkate alındığında bir tekne belki 3 ton atıkla günde bir tur yapabiliyor. Ancak tekne sayısı belli. Toplananın çok üzerinde bir atık üretimi var. Sayı yeterli değil, denizlerin temizliği ve sürdürülebilir turizm için topyekün mücadele gerekiyor.”
OTOMOTİVDE değişen ÖTV sistemi ikinci el araç pazarına hızlı yansıdı. Başta elektrikliler ve Pick-Up’lar olmak üzere birçok sınıfta fiyatlar artarken, yeni düzenlemeyle sıfırda ÖTV’si düşen otomobillerin ikinci elde fiyatı beklenildiği gibi düşmedi. Düzenleme sonrası ikinci el araç pazarındaki hareketliliği Hürriyet’e değerlendiren uzmanlar, sıfır araçta artan fiyatlar nedeniyle ikinci ellere olan talebin artmasını beklediklerini söyledi. Hem artan talep hem de sıfır kilometredeki fiyatlar nedeniyle ikinci el pazarında yüzde 4 ila 8 arasında bir artış olması bekleniyor.
Otomotiv veri şirketi Cardata’nın Genel Müdürü Hüsamettin Yalçın, “İlk gözlemler, bu etkinin önümüzdeki günlerde daha görünür olacağını ve ikinci el araç fiyatlarında yaklaşık yüzde 4 ila yüzde 8 arasında bir artış yaşanacağını gösteriyor” dedi.
Hüsamettin Yalçın
İŞTE EN ÇOK FİYATI ARTAN ARAÇLAR
ÖTV düzenlemesinin ikinci el piyasasında en çok etkilediği araç gruplarını da sıralayan Yalçın, “Özellikle 4x4 Pick-Up’lar, SUV ve arazi tipi araçlar, elektrikliler ve şarjlı hibritlerin ön plana çıktığı görülüyor. Yeni sistemle birlikte bu gruplarda ÖTV oranlarının ciddi oranda artması, sıfır kilometre fiyatlarına doğrudan yansıdı. Söz konusu artışlar, bu araçların ikinci el muadillerinin de fiyatlarının hızla yükselmesine neden oldu” diye devam etti.
Tüketicilerin dikkat etmesi gerektiği bir dönemden geçildiğinin altını çizen Yalçın, şöyle devam etti: “Özellikle ilanlardaki fiyat şeffaflığına dikkat edilmesi, fırsatçılık içerdiği izlenimi veren aşırı fiyat artışlarına karşı temkinli olunması gerekiyor. Ayrıca, aracın bulunduğu motor hacmi ve vergi dilimi, geçmiş dönemdeki ÖTV oranı ve güncel matrah yapısı da göz önünde bulundurulmalı.”
ARTAN YANSIDI DÜŞEN YANSIMADI
LenaCars Genel Müdürü Selçuk Nazik de, “Öncelikle tüketiciler yeni vergileri anlamaya çalıştı. Fiyatı artan D segmenti ve üzeri araçlarda, önceden anlaşmaya varılmış satışlardan vazgeçildiğini gördük. İlan sitelerinde favorilere eklenmiş ve yeni düzenlemeyle daha yüksek ÖTV dilimine giren araçların fiyatlarında yükseliş net biçimde gözlendi. Buna karşın, daha düşük ÖTV dilimine giren modellerde ilan fiyatlarında hissedilir bir düşüş yaşanmadı. Bu da aslında tipik bir tüketici davranışı: İnsanlar ellerindeki malın değerinin artmasını hemen yansıtırken, düşmesini kabullenmekte daha temkinlidir. Sonuç olarak, ÖTV dilimi yükselen modellerde ikinci elde fiyat artışları görülürken, düşen dilimlerde henüz düşüş hissedilmedi” bilgisini verdi.
Otomotivde yeni ÖTV oranları ve matrahlarının, tüketicilerin beklemeye geçmesine neden olarak yılın ilk yarısında rekorlar kıran pazar bir süre yavaşlatması bekleniyor. Hürriyet’e konuşan sektör temsilcileri, yeni dönemde otomobillere olan talebin küçük sınıfta yoğunlaşacağının altını çizerken; C segmenti SUV’larda, Pikap’larda ve Premium otomobillerde fiyat artışları nedeniyle talebin düşeceğini tahmin ediliyor. Elektrikli otomobil pazarında ise ağustos ayında ciddi bir daralma beklentisi hakim ancak ortak görüş, yüzde 25 ÖTV avantajı nedeniyle talebin süreceği yönünde.
‘SON ÇEYREKTE YAVAŞLARIZ’
Mercedes-Benz Otomotiv İcra Kurulu Başkanı Şükrü Bekdikhan: “Tüketiciler bazı araçlarda vergi oranları düşse de özellikle ara dilimlerde kalan modellerde beklenmedik fiyat artışlarıyla karşılaşabilecekler. Yılın ilk yarısında yukarı doğru bir ivme yakalayan sektörde yeni düzenleme sonrasında tüketici davranışlarında bir duraksama olacağını söyleyebiliriz. Vergi artışı beklentisiyle öne çekilen satışların sona ermesi ve belirsizliğin ortadan kalkmasıyla, artan fiyatlar ve mevcut kredi koşulları çerçevesinde, yılın son çeyreğinde bir yavaşlama getirecektir. Bu doğrultuda, satışların geçen yılın aynı döneminin yaklaşık yüzde 10 altında gerçekleşeceğini öngörüyoruz.
ÖTV’YE KARŞI KAMPANYA
Fiyat hassasiyetinin daha yüksek olduğu alt segmentlerde bir yavaşlama beklenirken, premium segmentlerde talebin nispeten daha stabil seyretmesi beklenebilir. Müşterilerimizin ÖTV düzenlemesinden minimum düzeyde etkilenmesi için, fiyat artışlarını kısmen dengeleyebilecek bir avantajı temmuz sonuna kadar devreye alacağız. Yeni düzenlemenin elektrikli araçlara etkisi çift yönlü olabilir. Bazı modellerde matrahların yükseltilmesiyle ÖTV oranı en alt baremde yüzde 10’dan yüzde 25’e çıksa da içten yanmalı modellere kıyasla bir fiyat avantajı söz konusu. Ancak bazı segmentlerde bu farkın daralmasıyla tüketiciler karar süreçlerinde daha fazla kıyaslama yapma eğiliminde olabilir. Talepte geçici bir yavaşlama görülse bile, orta ve uzun vadede elektrikli araç pazarının ivmelenerek büyüyeceğini düşünüyoruz.”
‘ELEKTRİKLİDE TALEP ERTELENEBİLİR’
Hyundai Motor Türkiye Satış, Pazarlama ve Satış Sonrası Genel Müdürü Murat Berkel: Matrahlarda yapılan değişiklik, özellikle A ve B segmentin de yer alan araçların yüzde 70’lik ve 75’lik ÖTV dilimine içinde yer almasını sağladı. Bu durum da araç fiyatlarında yüzde 10 ile yüzde 5‘lik gerileme gerçekleştirdi. Bu düzenleme hem yerli hem de ithal araçları kapsıyor. Bu dilimde yer alan ve fiyat açısından daha avantajlı hale gelen araçlara olan talebin önümüzdeki süreçte artacağını öngörüyoruz. Tüketiciler, ÖTV matrahlarındaki değişiklik beklentisiyle yılın ilk yarısında sıfır kilometre araçlara yoğun bir talep gösterdi ve bu da doğal olarak satışların yüksek seyretmesini sağladı. Geçtiğimiz hafta yapılan yeni düzenleme ile birlikte özellikle C-SUV segmentte yer alan orta ve üst donanımdaki modellerde fiyat artışı gerçekleşti. Bundan dolayı, Türk tüketicisinin alt ÖTV diliminde yer alan modellere daha fazla ilgi göstereceğini düşünüyorum. Bu sene Türkiye’de elektrikli araç pazar tahminimiz 180 bin adet. Yani yüzde 80’lik bir büyüme bekliyoruz. Elbette geçtiğimiz hafta ÖTV baremlerinde yapılan artışla beraber özellikle elektrikli pazardaki yükseliş trendi biraz olumsuz etkilenebilir. ÖTV artışından dolayı da bir çok elektrikli aracın fiyatı 2 milyon TL’nin üzerine çıktı. Bu durumda tüketiciler kısa süreli olarak satın alımlarını erteleyebilir. Elektrikli araç satışlarının Ağustos ayından itibaren tekrardan yukarı yönlü ivmeleneceğini tahmin ediyorum.”
‘KISA VADEDE DURAĞANLIK OLUR’
Cumhurbaşkanına otomotivde ÖTV limitlerini ve yeni oranları belirleme yetkisinin verilmesini de içeren kanun önceki gün Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Aynı gün Resmi Gazete’de yayımlanan Cumhurbaşkanı kararı ile otomotivde ÖTV’yi belirleyen matrah limitleri (vergisiz fiyat) ve oranları da sil baştan değişti.
Yeni düzenlemeyle birlikte içten yanmalı motora sahip (benzinli, dizel, hibrit) otomobillerin ÖTV’si artık yüzde 70’ten başlıyor. Düzenlemeden önce bu otomobiller için en düşük ÖTV oranı yüzde 80 olduğu için bu oran, sınırlı sayıda model için indirim anlamına geliyor. Elektrikli otomobillerde en düşük ÖTV yüzde 10’dan yüzde 25’e çıktı. Şarj edilebilir hibrit (PHEV) motorlu otomobillerde ise yüzde 30 olan en düşük ÖTV oranı artık yüzde 45’ten başlayacak. Ayrıca, motor silindir hacmi 1.4 litreyi geçmeyen otomobillerin ÖTV oranı da bir miktar daha düşük olacak.
ELEKTRİKLİDE ÖTV EN AZ YÜZDE 25
Yeni ÖTV düzenlemesinin en çok tartışılan bölümü elektrikli araçlarla ilgili oldu. Togg’un da dahil olduğu 160 kW motor gücüne kadar olan elektrikli otomobillerdeki ÖTV oranı yüzde 10’dan yüzde 25’e çıkarıldı. Buna göre, 160 kW’yi geçmeyen elektrikli otomobillerin matrahı 1 milyon 650 bin TL’yi aşmıyorsa ÖTV’si yüzde 25, aşıyorsa yüzde 55 olarak uygulanacak. 160 kW gücü aşan elektrikli otomobillerden ise matrahına göre yüzde 65 ve 75 ÖTV alınacak.
PHEV’LERDE ORAN YÜZDE 45’E ÇIKTI
Çinli üretici BYD’nin Türkiye’de fabrika kurmak için imzaları atmasının ardından PHEV araçların ÖTV’si yüzde 30’a kadar düşürülmüştü. Yeni düzenlemeyle PHEV’lerin de vergisi arttırıldı ve en düşük ÖTV oranı yüzde 30’dan yüzde 45’e çıkartıldı. Söz konusu otomobillerin motor silindir hacmi 1.6 litreyi, matrahı da 1 milyon 350 bin TL’yi aşmazsa, ÖTV oranı yüzde 45 olacak. Matrahı 1 milyon 350 bin TL’yi aşanlardan yüzde 75 ÖTV alınacak. Burada da ÖTV motor silindir hacmi ve matraja göre yüzde 85’i bulacak.
YENİ BİR EŞİK: 1.4 LİTRE MOTOR HACMİ
MİLLİ Savunma Bakanlığı ev sahipliğinde düzenlenen 17. Uluslararası Savunma Sanayii Fuarı (IDEF 2025), önceki gün İstanbul Fuar Merkezi’nde (İFM) kapılarını açtı. Bu yıl 33 ülkeden bakan ve 120’nin üzerinde bakan yardımcısı, genelkurmay başkanı, kuvvet komutanı gibi üst düzey kişiler tarafından katılım bilgisi verilen etkinlikte, 44 ülkeden 400’ün üzerinde firma ürünlerini sergiliyor. Hürriyet olarak fuarı yerinde takip ederek yeni nesil savunma sanayi teknolojilerini yakından inceledik.
UZUN KUYRUKLAR OLUŞTU
Fuar henüz tüm ziyaretçilere açılmamasına, yalnızca katılımcı ve sektör temsilcilerinin girişine izin verilmesine rağmen geçtiğimiz yıllara kıyasla oldukça fazla ilgi görüyor. Katılımcılar girişte adeta uzun kuyruklar oluşturuyor. Sebebi ise açık; dünyanın dört bir yanına yayılan savaşlar ve operasyonlar, ülkelerin savunma sanayilerine ayırdığı bütçeleri artırdı. Birçok ülke savunma teknolojilerine yatırım yaparken hem işbirlikleri hem de satın almalarla savunma hattını hızla güçlendiriyor. IDEF de bu anlamda hem teknolojiyi takip etmek hem de satın almak açısından önemli bir zemin fırsatı sunuyor.
TÜRK ŞİRKETLER ŞOV YAPTI
Bu yılki fuarda beklenildiği gibi Türk savunma sanayisi adeta gövde gösterisi yaptı. Hava, kara ve denizde son teknoloji ürünlerini ilk kez sergileyen yerli şirketler dünyaya da önemli bir mesaj verdi. 25 Temmuz Cuma gününe kadar sadece katılımcı ve sektör temsilcilerini ağırlayacak fuar, 26-27 Temmuz tarihlerinde ise halka açık olarak ziyaret edilebilecek. İşte İDEF 2025’te öne çıkan yerli teknolojiler ve başarılı anlaşmalardan bazıları…
BAYKAR, KOREAN AİR İLE ANLAŞMA YAPTI
IDEF 2025’te dün Baykar, Güney Kore’nin bayrak taşıyıcı havayolu şirketi Korean Air ile işbirliği için mutabakat zaptı imzaladı. Fuar kapsamında düzenlenen törende işbirliği anlaşmasına Baykar Genel Müdürü Haluk Bayraktar ve Korean Air Genel Müdürü Kh Lee imza attı.
SEYİT DIŞA BAĞIMLILIĞI AZALTMAYI HEDEFLİYOR
Haziran ayında ikinci el otomobil pazarı bir önceki aya göre yüzde 13.29 daralarak 559 bin 842 adet oldu. İkinci el otomobil pazarı ocak-haziran döneminde ise bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 7.83 oranında artarak 3 milyon 477 bin adedi aştı.
TÜİK’in ‘Motorlu Kara Taşıtları, Haziran 2025’ verilerine göre geçen ay motosiklet, kamyonet, otobüs gibi tüm motorlu taşıtların oluşturduğu toplam ikinci el araç satışları yüzde 24.24 artarak 840 bin 22 adet olarak gerçekleşti. Haziran 2024 döneminde toplam satışlar 676 bin seviyesindeydi. Ocak-Haziran 2025 dönemini kapsayan ilk altı ayda ise toplam ikinci el otomotiv pazarı 5 milyon 154 bin 601 adet oldu. Böylece ilk altı ayda toplam pazardaki artış yüzde 5.33’e ulaştı.
Haziran ayında AK Parti tarafından hazırlanan kanun teklifi dün Meclis’te kabul edilerek yasalaştı. Teklifin kısa süre içerisinde Cumhurbaşkanı tarafından onaylanarak Resmi Gazete’de yayınlanması ve yürürlüğe de aynı şekilde girmesi bekleniyor. Teklifin ilk kez ortaya çıktığı 16 Haziran 2025’ten bugüne kadar sosyal medyada birçok yanlış haber yapıldı. Bu haberler beklentileri arttırdı, talebi öne çekti ve haziran ayında otomotiv pazarı rekor kırdı. Dün teklifin yasalaşmasıyla birlikte yeniden spekülatif haberler ve yorumlar sosyal medyada paylaşıldı.
Oysa yeni ÖTV düzenlemesi “4X4 Pick-Up sınıfı hariç” otomobil fiyatlarında herhangi bir değişikliğe neden olmayacak. Ancak, gelecekte yapılabilecek ÖTV matrahı ve oranı değişikliklerinin artık Meclis’ten geçen bir kanuna gerek duyulmadan doğrudan Cumhurbaşkanı tarafından belirlenmesini sağlayacak. Yani Cumhurbaşkanının ÖTV limitlerini belirleme yetkisi arttı.
YETKİ ARTIK CUMHURBAŞKANINDA
* Yeni yasa ile birlikte Cumhurbaşkanının sahip olduğu yetkiler genişletildi. Otomotivde uygulanan ÖTV matrah limitlerini (vergisiz fiyat) belirlemenin yanı sıra farklı ÖTV oranlarını belirleme, bu oranları indirme veya artırma yetkisi de Cumhurbaşkanına verildi. Bu kapsamda, Cumhurbaşkanı artık ÖTV matrah limitlerinin alt ve üst sınırlarını 3 katına kadar artırmaya, 0’a kadar indirmeye, bu sınırlar içinde kalmak şartıyla “motor silindir hacmi”, “menzil” ve “batarya kapasitesi” için farklı oranlar belirlemeye yetkili olacak.
ZATEN EN DÜŞÜK ÖTV ORANI YÜZDE 80’Dİ
* Türkiye’de otomobilllerden motor silindir hacmi ile vergi öncesi fiyatına (matrahı) göre çeşitli oranlarda ÖTV’ler alınıyor. Kanundan önce bu oranlar 1600 cc’ye kadar olanlar için yüzde 45, 50, 60, 70, 80 şeklinde 1600 cc üzeri için yüzde 150 ve 220 şeklindeydi. Döviz kuru artışı ve enflasyon nedeniyle araçların vergisiz fiyatları artarken, otomobillerin hangi ÖTV dilimine gireceğini belirleyen matrah limitleri 2022 yılından beri güncellenmedi. Bu nedenle 45, 50, 60 ve 70’lik oranlar geçerliliğini yitirmişti. Zaten yasadan önce de sadece yüzde 80, 150 ve 220 kalmıştı. Yasa kapsamında, matrah güncellemesine ilişkin yetkinin sonuna gelinmesi nedeniyle yerli ve yabancı ayrımı veya yüksek ve düşük bedel ayrımı yapılmadan fiilen tüm araçlar yüzde 80, 150 ve 220 oranında vergilendirilecek.
* Bu düzenleme aslında tüm otomobillerde ÖTV’nin yüzde 80’e çıktığı anlamına gelmiyor. Aksine gerekli görüldüğünde Cumhurbaşkanı tarafından yeniden indirilebileceği veya çıkarılabileceğine işaret ediyor. Ancak otomobilde ithalatın yüzde 75’lere yaklaştığı bu dönemde, Türkiye’de üretilen modellerin en büyük avantajı olan yüzde 45, 50, 60 ve 70’lik dilimlerin bir süre daha güncellenmeyeceğiyle ilgili önemli mesajlar da içeriyor.
PICK-UP’LARI VURDU
