Kamudan konuta erişimi kolaylaştıracak bir hamle daha geldi. Türkiye’de yüzde 56’ya kadar düşen ev sahipliği oranını 2035 yılına kadar yüzde 66’ya çıkarmak isteyen kamu, bir yandan sosyal konut hazırlıkları yaparken, bir yandan da orta ve orta üstü gelir grubu için şartları iyileştirmeye çabalıyor. İşte tam da bu amaçla Emlak Konut GYO ve Emlak Katılım işbirliği ile yeni bir model hayata geçirildi.
Geçtiğimiz haftalarda Emlak Katılım’la Türkiye’de ilk kez bir kamu bankası faizsiz finansman sektörüne girmişti. Emlak Konut GYO’nun, hayata geçirdiği ‘Yeni Yuvam Modeli’ ise faizsiz finansman sistemini bir adım öteye taşıyacak, daha avantajlı hale getirdi. Bu yeni modelle, diğer tasarruf finansman sistemlerinden farklı olarak çekiliş, sıra veya dönemsel teslimat süresi olmadan Emlak Konut projelerinden doğrudan konut sahibi olma imkânı sağlanacak. Vatandaşlar, faiz, peşinat ve ara ödeme olmadan, 60 ay vade imkanı ile ev sahibi olacak. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na bağlı TOKİ iştiraki Emlak Konut GYO ile kamu sermayeli katılım bankası Emlak Katılım işbirliğinde hayata geçen modelin detayları şöyle...
5 SORUDA YENİ MODEL
1. Yeni Yuvam Modeli nasıl işliyor?
Vatandaşlar önce Emlak Konut’a başvurarak almak istedikleri konutu seçiyor. Konut bedelinin yarısı için peşinat olmadan faizsiz borçlanma imkânı sunuluyor. Kalan tutar ise Emlak Katılım Tasarruf Finansmanı Kurumu tarafından faizsiz finansman desteğiyle karşılanıyor. Yani yarısı Emlak Konut bünyesinde, diğer yarısı faizsiz finansman sistemi üzerinden taksitlendiriliyor.
2. Alıcı için avantajları neler?
Yeni model banka kredisinden ya da diğer tasarruf finansman sistemlerinden daha avantajlı. Şöyle:
* Ödemeler tamamen anapara üzerinden taksitlendiriliyor. Bu yönüyle model, klasik banka kredilerinden farklı olarak faizsiz, kefilsiz ve daha erişilebilir bir finansman imkânı sunuyor.
Özellikle 6 Şubat depremleri sonrası 11 ilde başlayan yeniden inşa süreci betona talebi tetikledi. Türkiye Hazır Beton Birliği (THBB) Başkanı Yavuz Işık, yüksek kârlılık hedefiyle sektöre giren bazı firmaların yeterli deneyime sahip olmadığını, üretimde istenen standartları yakalayamadıklarını söyledi. Işık, “Talep artacak, bu işte çok para var diyenler sektöre girdi. Ancak bazıları betonun b’sini dahi bilmiyorlar” ifadelerini kullandı.
TEKNİK VE MALİ ŞARTLAR GELMELİ
Seköre giriş için herhangi bir şart aranmadığına dikkat çeken Işık, “Maalesef bugün karar veren yarın hazır beton sektörüne girebiliyor. Bu nedenle mesleğe girmek için bariyerlere ihtiyaç var” dedi. Işık, tıpkı müteahhitlerde olduğu gibi sektöre giriş için mali ve teknik yeterlilik şartı getirilmesi gerektiğini ifade etti.
Hazır beton üretiminin 2024’te bir önceki yıla göre yüzde 9.2 artışla 130 milyon metreküpe ulaşarak tarihinin en yüksek seviyesini gördüğünü belirten Işık, “Üretimin yüzde 65’ini birliğimize üye büyük firmalar yapıyor. Bu firmalar, tesislerin sürekli ve habersiz olarak denetlendiği Kalite Güvence Sistemi’ne (KGS) göre üretim yaptığı için gözünüz kapalı beton alabilirsiniz. Kalan kesimdeki kimi firmalarda ise merdiven altı üretim olduğunu biliyoruz” ifadelerini kullandı.
“Yaklaşık 200 milyar liralık cirosu ve 45 bini aşkın istihdamıyla Türkiye, Avrupa’nın en büyük hazır beton üreticisi konumunda” diyen Işık, yıllık ortalama 130 milyon metreküp üretimin 10 yılda 170 milyona kadar çıkacağını belirtti ve iç pazarda beklenen büyümenin nedenlerini şöyle özetledi:
SOSYAL KONUTLA ÜRETİM ARTACAK
“Deprem bölgesinde 300 bini aşkın konut teslim edildi. Bölgede ortalama 2-3 yıl sürecek çalışmalar var. Bunun dışında alınan yapı ruhsatları yeni üretimde artış olacağını gösteriyor. Faizler düşünce üretim iştahı daha da açılacak. Ülke genelinde 6.5 milyon, İstanbul’da acil dönüşmesi gereken 600 bin konut var. Yani dönüşüm kaynaklı talep olacak. Tüm bunların yanında devlet yıl sonunda 500 bin sosyal konut seferberliği başlatacak. İlk kez yapılacak kiralık sosyal konutların İstanbul’dan sonra diğer illere de yayılmasını bekliyoruz. Tüm bu tablo bize sektörün büyüme potansiyelini gösteriyor.”
ÜLKE genelinde yaklaşık 6 milyon konut riskli, 2 milyonu çok riskli. Uzmanların deprem riskine karşı uyarıda bulunduğu İstanbul’da ise riskli konut sayısı 1.5 milyon. Bunların 600 bini acil dönüşmeli.... İşte bu rakamlar, ülkede hem vatandaşın hem de kamunun önceliğinin kentsel dönüşüm olması gerektiğini ortaya koyuyor. Son olarak önceki gün Marmara Denizi’nde meydana gelen 5 büyüklüğündeki deprem büyük endişe yarattı. Çünkü milyonlarca kişi evine güvenmiyor... Peki riskli evlerde yaşamak istemeyenler dönüşüme evet derlerse devletten hangi destekleri alabilirler? İşte Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından verilen desteklerin detayları....
BAKANLIK HİBE VERİYOR
İstanbul’da yaşayanlar için en avantajlı destek ‘Yarısı Bizden’ kampanyası. Kampanya kapsamında her bir konut için 875 bin TL hibe, 875 bin TL kredi ve 125 bin TL taşınma desteği veriliyor. Böylece her bir konut için 1 milyon 875 bin TL’lik finansman desteği sağlanmış oluyor. Hak sahibinin diğer her bir konutu için ise 1 milyon 750 bin TL kredi imkânı sunuluyor. İşyeri için de 437 bin 500 TL hibe ve 437 bin 500 TL kredi desteği sağlanıyor. Hak sahibinin diğer her bir dükkânı için 875 bin TL kredi imkânı var. Burada önemli bir detay şu: 125 bin TL taşınma desteğini ev sahibi oturuyorsa o, kiracı varsa kiracı alıyor.
İstanbul’un 39 ilçesinde riskli yapı sahiplerinin tümü bu kampanyadan faydalanabiliyor. Bunu için aralarında anlaşan vatandaşların önce güvenilir bir müteahhit firma bulması gerekli. Sonra bakanlığa bağlı lisanslı kuruluşlara karot örneği baktırılarak risk yapı kararı alınıyor. Kat irtifakı kurulduktan sonra hak sahibi tespiti yaptırmak üzere ilçe belediyesine başvuru yapılıyor. Bakanlıkça belirlenen randevu gününde hak sahibi ile hibe taahhütnamesi ve kredi sözleşmesi imzalanıyor. Kampanya için bakanlığın tek şartı şu: Yeni projedeki yapı (otopark ve sığınak hariç), eski yapının bir buçuk katı büyüklüğünü geçmemeli. Yani ticari olarak kârlı olacak işler destek kapsamında değil.
Peki bu desteğin geri ödemeleri nasıl? Hibelerde geri ödeme yok. Kredi taksit ödemeleri yapı ruhsatı alındıktan iki yıl sonra başlıyor ve 10 yıl vadeye yayılıyor. Ödemenin başladığı ilk yıl faiz uygulanmazken, sonraki yıllar TÜFE oranının yarısı kadar güncelleme yapılıyor.
EVİ KAMU DA YAPABİLİR
İstanbul’daki Yarısı Bizden kampanyasında büyük dönüşüm projelerinde kamu kurumları devreye giriyor. Site benzeri büyük dönüşümü seçenler müteahhit bulmakla uğraşmıyor, evleri TOKİ ya da Emlak Konut yeniliyor. Riskli yapı kararı sonrası yüzde 100 uzlaşma sağlayan hak sahipleri dönüşüm taleplerini iletmek için, Kentsel Dönüşüm Başkanlığı Marmara Kentsel Dönüşüm Genel Müdürlüğü’ne başvuru yapıyor. Bu durumda da 875 bin TL’lik hibe desteği sağlanıyor. Hibe tutarı bina maliyetinden düşürülüyor, arta kalan borç ise yine uzun vadeli uygun ödeme koşullarıyla taksitlendiriliyor.
DEPREM bölgesindeki inşa çalışmalarında sona gelindi. Yıl sonunda 453 bin evin teslim edilmesi planlanıyor. Bu zorlu görev sonrası kamu kurumları barınma sorununa odaklanacak. Cumhurbaşkanı Erdoğan önceki gün müjdeyi verdi. “Çevre Bakanlığımız eliyle 81 ilimizin tamamında 500 bin sosyal konut inşa etmek için düğmeye basıyoruz” diyen Erdoğan, kampanya kapsamında dar gelirli vatandaşlar için ilk kez kiralık konutların da inşa edileceğini söyledi.
Erdoğan, “İlk kez kiralık konut uygulamasını TOKİ eliyle hayata geçireceğiz. Sosyal konutlarımızın bir kısmını vatandaşlarımıza uygun şartlarla kiralayacak, dar gelirli ailelerimizi rahatlatacağız. 500 bin sosyal konut projemizle vatandaşlarımızın konuta ulaşımını çok daha uygun maliyetlerle kolaylaştırmış olacağız. Projemizin detaylarını önümüzdeki günlerde yapacağımız 500 bin sosyal konut tanıtım programında milletimizle paylaşacağız” ifadelerini kullandı.
Barınma sorununu çözmeye odaklanan kamunun iki hamlesinde detaylar şöyle:
DAR GELİRLİYE UCUZ KONUT
81 ilde dar gelirli vatandaşlar için 500 bin konut yapılacak. ‘Cumhuriyet tarihinin en büyük sosyal konut seferberliği’ olarak anılan projenin detaylarını önümüzdeki günlerde Cumhurbaşkanı Erdoğan açıklayacak.
Projelerden ev sahibi olmak isteyen vatandaşlar belirtilen tarihlerde başvuru yapacak. Başvuru süreci sona erdikten sonra noter huzurunda kura çekimi ile hak sahipleri belli olacak.
Konut maliyetinin yüzde 40-50’si devlet tarafından karşılanacağı için piyasa şartlarından çok daha ucuza satılacak.
Vatandaş kredi çekmeden 20 yıla varan vade ile TOKİ’ye borçlanacak. Ödemeler de hemen başlamayacak.
Kampanya hangi tarihlerde geçerli olacak?
Yüzde 25 indirim kampanyasından yararlanmak isteyenler, 22 Eylül–17 Ekim tarihleri arasında başvuru yapabilecek. Vatandaşlar başvuru için sözleşme imzaladıkları bankaya gidecek, burada indirim sonrası kalan borç hesaplanarak ödeme yapılacak.
Başvuru şartları neler?
Kampanyadan, TOKİ tarafından satışları 2024 yılı Haziran ayı sonuna kadar gerçekleştirilmiş ve geri ödeme taksitleri en geç 2024 yılı Haziran ayı sonuna kadar başlamış olan konut ve işyerleri alıcıları yararlanabilecek.
İndirim uygulaması kapsamına alınan projelerdeki konut ve işyeri alıcılarının başvuru tarihi itibarıyla öncelikle borç kapatmanın yapıldığı aya ait taksit ödemelerini yapmış olması zorunluluğu bulunuyor. Ayrıca geriye dönük taksit ve emlak vergisi borcunun bulunmaması da şart.
Taksit sayısı 12 ay ve daha az kalan konut ve işyeri alıcıları ise indirim kampanyasından yararlanamayacak.
Borcunun tamamını ödeyemeyen de faydalanabilir mi?
Kampanyadan daha geniş bir kesimin yararlanması için borcunun tamamının ödenmesi zorunlu tutulmuyor. Borcun tamamını kapatamayacak vatandaşlar, borç bakiyesinin yüzde 25’inden az olmamak şartıyla yapacakları peşin ödemelerde, yüzde 25 indirim kampanyasından kısmi olarak faydalanabilecek.
“Pandemi ile birlikte dünya tarihinin en önemli ve en kapsamlı dönüşüm süreci başladı. Globalleşme dönemi ömrünü tamamlandı ve bölgeselleşme dönemine girildi. 1945’ten bu yana ezberlenen model değişti. Şimdi önümüzde müthiş fırsatlar ve tehditler süreci var. Ancak ülkemizdeki ekonomik türbülanslar sanayiciyi zorladı ve yordu. Sanayici günü düşünmeye başladı. Yılı en az hasarla kapatmaya odaklanan işinsanları fırsatları göremez hale geldi. Ama orta ve uzun vadeli fırsatlara kaynak ayırmayanlar, stratejisini doğru yapmayanlar çok büyük fırsatları kaçıracak. Sonrası da pişmanlık olacak...”
‘YORGUNLUKTAN KURTULMALIYIZ’
Bu sözlerin sahibi Türkiye İnşaat Malzemesi Sanayicileri Derneği (Türkiye İMSAD)Başkanı Tayfun Küçükoğlu. Küçükoğlu, inşaat sektörünün çatı kuruşlarından birinin başkanı olarak iş dünyasındaki ‘ne olacak halimiz’ temalı sohbetlerin kimseye fayda sağlamayacağından yola çıkarak kolları sıvamış. İnşaat malzemesi sanayisi sektörüne ve dolayısıyla ülke ekonomisine katkı sağlayabilecek bir yol haritası hazırlamış. Bu yol haritasını konuşmak için bir araya geldiğimiz Küçükoğlu, “Yorgunluktan kurtulup ülkemizin bize verdiği fırsatlara odaklanmalıyız” dedi ve söze globaldeki fırsatlarından başladı.
GLOBALDE 4 ÖNEMLİ FIRSAT
Yaşanan bölgeselleşme dönüşümünün 4 önemli kapı açabileceğini belirten Küçükoğlu, bunları şöyle anlattı:
“ABD’nin yeni tarifelerinde bize uygulanan düşük oranlı vergilerle inşaat malzemecileri sanayicinin ihracat potansiyeli inanılmaz artıyor. ABD dünyanın en büyük inşaat malzemesi ithalatçısı. Yıllık 152 milyar dolar malzeme ithal ediyor. Bizim aldığımız pay sadece 2 milyar dolar. Bunu 3’e 4’e katlama imkânımız var.
İkinci önemli adres Avrupa Birliği. Yaşlanan ve üretimde zorlanan Avrupa Birliği’nin artan ihtiyaçlarını karşılayacak üretim merkezi olma potansiyelimiz var. AB, 2050 yılında karbon nötr kıta olma hedefini açıkladı. Bölgede 130 milyon konutun yüzde 97’sinin renovasyona girmesi gerek. Hedefini yakalaması için her yıl 56 milyar Euro malzeme ihtiyacı olacak. Bizim ihracatımızda AB’nin payı yüzde 26, 8 milyar dolarlık bir hacim var. Eğer sanayimizi yeşil mutabakat koşullarına hazırlarsak 3 kata varan artış mümkün.
İstanbul Kağıthane’deki ‘sözde pansiyon’ ruhsatsız çıktı. Hürriyet, önceki gün yayınlanan haberinde ucuz barınma seçeneklerinin içler acısı halini kamuoyuna sunmuş, ‘Bu kadarına da pes’ dedirten görüntüler şaşkınlık yaratmıştı. Dış cephesi dökülen, yangın merdiveni kesilmiş bir binada, yan yana dizilen ranzalarla sekiz kişilik odalar öğrencilere ve tek yaşayan işçilere aylık 4 bin lira bedelle kiraya veriliyordu.
‘Metro, metrobüse 5 dk, üniversitelere yakın’ notuyla kiracı arayan mekânı görmek için gittiğimizde şaşkınlığımız arttı. İnsani yaşam şartlarından oldukça uzaktı. Duvarlar, perdeler, yataklar kir pas içindeyken, içerdeki keskin koku hijyen koşullarının ne kadar kötü olduğunun kanıtıydı. Hiç çekinmeden ilana eklenen oda fotoğrafları ‘Burada nasıl yaşanır’ dedirtmişti. Haberi ihbar kabul eden Kağıthane Belediyesi yaptığı incelemede işletmenin ruhsatsız olduğunu tespit etti.
Dün saat 13:30’da belediye ekipleri, kolluk kuvvetlerinin de desteğiyle işlem yapmak üzere olay yerine gitti.
İKİ YIL ÖNCE DE KAPATILMIŞ
Kaçak pansiyon boşaltıldıktan sonra mühürlendi. Ancak bunun yapılan ilk işlem olmadığı ortaya çıktı. İşletmenin 2023 yılında da ruhsatsız çalıştığı için kapatıldığı, buna rağmen çalışmaya devam ettiği belirlendi.
Buna göre, konut fiyatları aylık yüzde 0.9, yıllık nominal olarak yüzde 32.8 oranında arttı, reel olarak ise yüzde 0.5 azaldı. Yıllık artış geçtiğimiz aylara benzer seviyelerde olurken, aylık bazda son bir yılın en düşük artışı gerçekleşti.
FİYAT ARTIŞINDA LİDER İL ANKARA
Hem 3 büyük ilde hem de ülke genelinde en yüksek fiyat artışı yüzde 42.9 ile Ankara’da görüldü. Deprem sonrası yoğun göç alan ilde arzın talebin gerisinde kalması fiyat artışını tetikledi.
Üç büyüklere bakarsak İstanbul’da yıllık fiyat artışı 33.5, İzmir’de yüzde 31 oldu. Aylık bazda ise fiyatlar Ankara’da yüzde 1.2, İstanbul’da yüzde 0.6 arttı, İzmir’de ise yüzde 1 geriledi.
Ülke genelinde Ankara’dan sonra fiyatların en çok arttığı bölge 39.6 ile ‘Afyonkarahisar, Kütahya, Manisa, Uşak’ oldu. Onu yüzde 39.2 ile ‘Erzurum, Erzincan, Bayburt, Ağrı, Ardahan, Kars, Iğdır’ bölgesi takip etti.
En düşük fiyat artışı yüzde 19.6 ile ‘Antalya, Burdur, Isparta’ bölgesinde gerçekleşti. Onu da yüzde 24 ile ‘Edirne, Kırklareli, Tekirdağ’ izledi.
ORTALAMA FİYAT 4 MİLYON LİRA
