‘Sıfır atığın başkenti İstanbul olacak’

Bir süredir herkesin dilinde COP31 var. Yakın çevremdeki farklı mesleklerden birkaç kişiye sordum; “COP31’in ne olduğunu biliyor musun” diye, “Çevre toplantısı” dediler. Bu yıl Antalya’da yapılacağını ekleyenler de oldu; Dünya Kupası gibi düşünüp “Bu senekini biz almışız” diyenler de...

COP (Conference of the Parties-Taraflar Konferansı), 197 ülkenin katılımıyla her yıl düzenlenen, küresel iklim politikalarının ve Paris Anlaşması uygulama kurallarının belirlendiği Birleşmiş Milletler’in en üst karar organı konumunda bir zirve. Tüm dünyayı bağlayan kararlar alınıyor. Türkiye bu zirvelerin 31’incisine 9-20 Kasım 2026 tarihleri arasında Antalya’da ev sahipliği yapacak.

Öncesinde de İstanbul’da COP31 Liderler Zirvesi toplanacak. Bu, Türkiye’nin küresel iklim diplomasisinde belirleyici bir aktör haline gelmesi, uluslararası görünürlüğünün artması gibi pek çok açıdan önemli. Dolayısıyla yanı başımızdaki savaşa, tüm karmaşaya rağmen Antalya’daki zirvenin başarılı geçmesi öncelikli gündem maddelerinden biri.

COP zirvesinin Türkiye’ye gelmesi için aktif çalışan ve etkili olan sivil toplum kuruluşlarından biri de Sıfır Atık Vakfı. Vakfın Yönetim Kurulu Başkanı Samed Ağırbaş, aynı zamanda ‘COP31 Yüksek Düzeyli İklim Şampiyonu’ unvanıyla görevlendirildi.

30 MART ÖNEMLİ

Benim minik COP31 anketime katılan kişilere bir de ‘Sıfır Atık Günü’nü sordum. Bu kez o kadar başarılı yanıtlar alamadım. 30 Mart Uluslararası Sıfır Atık Günü, önümüzdeki yıllarda daha çok tanınacak eminim. Çünkü kaynak tasarrufu dünyanın en büyük dertlerinden biri bence. 30 Mart’ın hikâyesi de şöyle: Sıfır Atık Hareketi’nin kurucusu, Birleşmiş Milletler Sıfır Atık Yüksek Düzeyli Şahsiyetler Danışma Kurulu Başkanı ve Sıfır Atık Vakfı Onursal Başkanı Emine Erdoğan’ın girişimleriyle, Aralık 2022’de BM Genel Kurulu’nda 30 Mart, ‘Uluslararası Sıfır Atık Günü’ ilan edildi. Sıfır Atık Günü, atık yönetiminin verimliliği ve sıfır atık hedefinin önemini vurgulamak, farkındalık yaratmak için kutlanıyor.

Akıllarda ‘Türkiye COP31 öncesinde neler yapacak’, ‘Sıfır atıkla ilgili somut adımlar atılıyor mu’ gibi sorular vardı, onları da geçtiğimiz günlerde bir grup gazeteci ile birlikte bir araya geldiğimiz Sıfır Atık Vakfı Başkanı Samed Ağırbaş yanıtladı.

FESTİVAL, KAMPANYA, ZİRVE

Ağırbaş, önümüze çok net hedefler ve takvim koydu;

* “Haziranın ilk haftasında İstanbul Sıfır Atık Haftası kapsamında etkinlikler düzenlenecek. Atatürk Havalimanı’nda Sıfır Atık Festivali, düzenlenecek. Yapacağımız iyi uygulamalarla dünyada farkındalık oluşturmak istiyoruz. Geniş bir ekip kurduk. Vakfın çalışmalarını siyaset üstü bir yaklaşımla yürütüyoruz. Haziran ayında düzenlenecek Sıfır Atık Forumu kapsamında ‘İstanbul Deklarasyonu’nu 150 ülkenin imzasıyla ilan edeceğiz. İstanbul Sıfır Atık Haftası’nı da tıpkı 30 Mart Uluslararası Sıfır Atık Günü gibi Birleşmiş Milletler’in takvimine ekleyeceğiz. Hedefimiz İstanbul’u sıfır atığın merkezi yapmak.

* Kasımda ev sahipliği yapacağımız COP31 kapsamında sahaya dokunan, toplum temelli etkili projelerimizi hayata geçireceğiz. COP süreçlerine yönelik sahada karşılığının olmaması eleştirilerini dikkate alıyoruz. Vakıf olarak istişare toplantıları ve çalıştaylar düzenledik.

* Çalıştaylar ve istişare toplantıları kapsamında köy köy gezmeye başladım. Vatandaşlarımızın sesini duyurmak istiyoruz. Böylelikle toplumun her noktasından fikirleri sahadan alarak COP’a taşıyacağız.

* Gıda israfı özel başlık olarak ele alınacak. Açlık ve susuzluk nedeniyle her yıl yaklaşık 8 milyon insanın hayatını kaybettiği gerçeği ile yaşıyoruz. İsrafın azaltılması zorunlu hale gelmiş durumda. Verilere göre israfın yaklaşık yüzde 70’i büyükşehirlerde gerçekleşiyor. Bu konuya özel olarak dikkat çekmeye odaklanacak gıda israfını konu alan bir kampanya başlatacağız.

* ‘İstanbul İttifakı’ girişimini başlatıyoruz. Sıfır atık ve çevre alanında çalışan sivil toplum kuruluşlarının ortak bir platform altında koordinasyonunu sağlayacağız. Gıda israfı odaklı kapsamlı bir vizyon belgesi hazırladık. Yakın zamanda kamuoyu ile de paylaşacağız.

* COP31 herkesin COP’u olmalı. Buradan çıkacak kararlar herkesin sahipleneceği kararlar olsun diye mücadele ediyoruz. Dünyadaki halkların gerçek gündemini COP31’e taşımak istiyoruz.”

FON DA YOLDA

Sıfır Atık Vakfı bünyesinde bir de girişim sermayesi fonu kurmak üzere çalıştıklarını söyledi Samed Ağırbaş. “Vakıf olarak topyekûn bir kültürel dönüşüme öncülük edecek şekilde hareket ediyoruz. Eğer biz çevre odaklı girişimlerin önünü açmazsak, bu alandaki girişimler yeterince hızlı büyüyemeyecek ve piyasada, kamuda, özel sektörde hak ettiği yeri bulamayacak. Fonun amacı da bu, yakında açıklayacağız” dedi.

SIFIR ATIK ENSTİTÜSÜ KURULUYOR

Samed Ağırbaş, İstanbul Teknik Üniversitesi bünyesinde Sıfır Atık Enstitüsü’nü kurmak üzere çalışmalar yürüttüklerini anlattı.
Sıfır atık üzerine yüksek lisans ve doktora programları verilmesi planlanıyor. Ağırbaş, şu bilgileri verdi: “Dünyada Sıfır Atık Enstitüsü yok, Sıfır Atık Vakfı, İTÜ ve BM işbirliğinde kurulmuş olacak. Binasını da sıfır atık yaklaşımına uygun olarak biz yapıyoruz. Yanına da 1+1 evler şeklinde yurt inşa etmek istiyoruz. Öğrencilere burs desteği verecek. Yetişecek gençlerin çevre ve sıfır atık konularında dünyanın öncüleri olmasını hedefliyoruz.”