Hürmüz krizi küresel enflasyonu tetikleyecek mi? Uzman isim açıkladı: Eğer kalıcı olursa...

İran-İsrail-ABD arasındaki savaş 11. gününe girdi. İsrail ve ABD İran'daki önemli hedefleri ve yerleşim yerlerini bombalarken, İran'da karşılık olarak İsrail'e ve Körfez ülkelerindeki ABD üslerine füze saldırıları düzenliyor.

Savaşın önemli dönüm noktalarından biri de İran'ın Hürmüz Boğazı'nı gemi geçişlerine kapatması oldu. Dünyanın önemli petrol ve doğal gaz rezervlerinin bulunduğu Basra Körfezi'nin Hint Okyanusu'na çıkış kapısı olan Hürmüz Boğazı'nı kapatması piyasalara önemli bir darbe vurdu. Zira günde 150'ye yakın geminin geçtiği boğazdan dünya petrol tedariğinin yüzde 20'si sağlanıyordu. 

Boğazdan gemi geçişlerinin durması ve Körfez ülkelerinin üretimi azaltması üzerine enerji fiyatları sert yükseldi. Brent petrolün varil fiyatı 114 dolara kadar yükseldi. Küresel hisseler ise enflasyon endişesi ile oluşan satış baskısı ile sert düştü.

KÜRESEL STAGFLASYON ENDİŞELERİ 

ABD Başkanı Trump'ın savaşın kısa sürede sonlanabileceği açıklaması üzerine petrolün varil fiyatı 90'dolara kadar geriledi. Ancak dış basında küresel enflasyonun ekonomik büyümeyi yavaşlatabileceğine yönelik haberler yer almaya devam ediyor. Uluslararası Para Fonu (IMF), enerji fiyatlarındaki yüzde 10'luk bir artış küresel büyüme oranı yaklaşık yüzde 3,2'den yüzde 3'e düşebileceğini ifade etti. Ekonomistler de İngiltere ve Euro Bölgesi'nin ekonomik faaliyetlerinin yavaşlayabileceğini, benzin fiyatları artan ABD'nin de GSYH'sinin de küçülebileceğini ifade etti. The New York Times haberinde yakıt fiyatlarının aylarca yüksek kalmasının gıda ve nakliye fiyatlarını artırabileceği bunun da enflasyona yol açabileceği dile getirildi. İngiliz The Guardian'ın haberinde yer alan yorumlara göre krizin küresel enflasyonu tetikleyerek büyümeyi yavaşlatabileceği ve yüksek enflasyon ortamı sırasında ekonomik durgunluğa (stagflasyon) yol açabileceği belirtildi. Peki Hürmüz krizi küresel enflasyonu tetikleyecek mi? Bu durum ekonomik büyümeyi yavaşlatacak mı? 

'KÜRESEL BÜYÜMEDEKİ YAVAŞLAMA ENERJİ FİYATLARININ SEYRİNE BAĞLI'

Inveo Portföy Fon Yönetim Müdürü Eral Karayacıcı hurriyet.com.tr'ye enerji fiyatlarında yaşanan güçlü artışın maliyet kanalı ile enflasyonu yükselten önemli bir değişken olduğunu ifade etti. Karayazıcı artan enerji fiyatlarının yaratacağı etki ile ilgili "Her ne kadar ekonomik aktiviteyi frenlemesi bu etkiyi bir miktar yumuşatsa da netinde dünya genelinde enflasyon yükselecek ekonomik aktivite görece yavaşlayacaktır. Ancak bunun kısa süreli ve kısıtlı bir parkur mu yoksa görece iz bırakacak belirgin ölçüde hissedilir bir evre mi olacağı enerji fiyatlarının önümüzdeki hafta-aylardaki seyrine bağlı olacak." yorumunda bulundu. 

Yakın tarihteki örneklerden bahseden Karayacızı "2022 yılında Ukrayna savaşının etkisiyle enerji fiyatlarında gördüğümüz sert tırmanış ve global etkileri oldu. ABD’de enflasyon yüzde 9’a kadar tırmanırken büyüme durgunluk sayılan bir düzey olan yüzde 1,3’a gerilemiş FED 2023 yılında politika faizini yüzde 5,5’e kadar yükseltmek zorunda kalmıştı." dedi. 

'UKRAYNA-RUSYA SAVAŞI SONRASI YAŞANANLARIN TEKRARLANMA OLASILIĞI ÇOK DÜŞÜK'

Ekonomi uzmanı 2026-27 parkurunda da benzer gelişmelere şahit olunma ihtimalini ise son derece düşük bulduğunu ifade etti. Karayazıcı bu durumu şöyle açıkladı:

Çünkü 2022 yılında ortalama FED faizi yüzde 1,75’ti. Covid sonrası ekonomi son derece canlıydı ve artan enerji fiyatları enflasyon üzerinde çok güçlü etki yarattı. Brent petrol 2021 yılını 77 dolar seviyesinde tamamlamış ve 2022 yılının ilk 5 ayında 116 dolara kadar yükselmişti. 2026 yılında da 58 dolardan 93 dolara yükseldi ama bunun çok önemli bir bölümü geride kalan 10 günde gerçekleşti. Henüz bu primin ne kadarının ne kadar süre kalıcılık göstereceğini bilmiyoruz ve dünya ekonomisi bu faktör değişikliğine 2022 gibi canlıyken yakalanmadı. Aksine K tipi bir makro hakim, yani temel sektörlerde geride kalan 2 yıl ılımlı yavaşlama gerçekleşti. Bu durum maliyet artışlarının enflasyon üzerindeki etkisini anlamlı düzeyde frenleyecek bir tampon.