Faizlere savaş ayarı yolda

ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a saldırmasıyla başlayan savaşın finansal etkileri giderek netlik kazanıyor. Ortadoğu’da artan gerilimin Hürmüz Boğazı’ndaki geçişleri etkilemesi petrol fiyatlarını; 100 doların üzerine demirleyen Brent petrol de küresel enflasyon endişelerini tırmandırdı. Dünya genelinde faiz indirim beklentilerinin ötelenmesine yol açan bu durum, Merkez Bankası’nın (TCMB) kararlarını, Türkiye’deki bankacılık sistemini ve krediye erişmek isteyen vatandaşı ve iş dünyasını da etkilemeye başladı. Hürriyet’e konuşan bankacılık kaynaklarının aktardığına göre bankalar, kredilere getirilen yüzde 2’lik büyüme sınırından dolayı bir süredir ticari kredi veremiyordu. Yeni limitler ise 30 Mart’ta açılacaktı. Kaynakların aktardığına göre bazı bankalar, kredi limitlerinin açılmasının beklendiği gelecek hafta başından itibaren, faiz artırımına hazırlanıyor. Ticari kredi faizlerinin 5-6 puanlık artışa gidilerek yüzde 50’ye yükseltilmesi yönünde bir hazırlık olduğu belirtiliyor; bunun bireysel kredi faizlerine de yansıması bekleniyor.

‘MALUMUN İLAMI’

Faizlerin artacak olması piyasa aktörleri için şaşırtıcı değil; aksine ‘malumun ilamı’. Ayrıca sadece Türkiye için değil, dünya geneli için de geçerli. Petrol fiyatlarının yüksek seyrini korumasıyla enflasyonist baskıların artabileceğine dair öngörüler, merkez bankalarının gelecek dönemde sıkılaşma adımı atabileceğine ilişkin tahminleri güçlendirmiş durumda. Para piyasalarında Fed’in gelecek dört toplantıda büyük ihtimalle politika faizini sabit bırakacağı; ekim ve aralık toplantılarında ise faiz oranlarını artırabileceğine yönelik tahminler güç kazandı. TCMB de İran savaşının yurtiçi piyasalara etkisini sınırlamak amacıyla 2 Mart’ta önlemler açıklamış; fonlama maliyetini artırmıştı. Alınan önlemlerle mevcutta yüzde 37 olan politika faizi, üst koridor kullanımı ile yüzde 40’a çıktı; hatta yüzde 41’e dayandı. TCMB, 12 Mart’ta toplanan Para Politikası Kurulu’nda (PPK) verdiği mesajlarda, ‘aldığı önlemlerin etkilerinin izleneceğini’ ve ‘enflasyonda kalıcı bozulma durumunda para politikasının sıkılaşacağı’ mesajını verdi. Bu gelişmeler nedeniyle TCMB’den faiz indirim beklentileri nisan ayı için de rafa kalkmış durumda. Faizlerde beklenen artışı, “Koşullar sıkılaşıyor. Fonlama maliyetleri arttı. 10 liradan aldığınızı 9 liraya satamazsınız” sözleriyle değerlendiren bir başekonomist, “Günün sonunda olacak olan, faizlerin artmasıdır. Bu, beklediğimiz doğal bir sonuç” diye konuştu.

‘AMAÇ, FAZLA TL İLE DÖVİZ TALEBİNİ ENGELLEMEK’

Özel bir bankanın hazine biriminin başında olan üst düzey bir yöneticinin Hürriyet’e aktardığına göre, ticari kredi faizlerinde beklenen faiz artırımının nedeni döviz talebini dizginleme planı. “Bir süredir TCMB ciddi anlamda tek bir konuya odaklanıyor. O da döviz rezervleri” diyen yönetici, “Dövizde en ufak yukarı yönlü hareket, direkt enflasyonu besliyor ve Merkez’in ana hedefi de enflasyonu dizginlemek, aşağı çekmek. Bu nedenle kurda bir atak olduğu zaman rezervlerini devreye sokuyor. Dolayısıyla Merkez Bankası, krediyle yaratılan fazla TL’nin de dövize kaymasını istemiyor. Ticari kredi faizlerinde artış hazırlığının temel nedeni bu. Yani toplumu tamamen ilgilendiren, genel ekonomiye zarar verme ihtimali olan bir konuda önlem almak” değerlendirmesinde bulundu.

‘TANSİYON DÜŞERSE ÖNLEMLER AZALIR’

Bir başka bankanın üst düzey yöneticisi de kredi kullanan büyük kurumların sürekli dövize kaymasının rezervleri eriten bir uygulama olduğuna dikkat çekerek, görüşlerini şu ifadelerle dile getirdi:

“Bu da haliyle enflasyon mücadelesini zorlaştırıyor. Bu ve benzeri adımlar (faiz artırım) devam edecektir; savaş riskini azaltabilmek adına. İran-ABD tansiyonunun düşmesi ya da bitmesi durumunda ise bu tür önlemler kademeli azaltacaktır.”