Türkiye’de Büyüme ve Enflasyon

07.12.2020
Şevin EKİNCİ
Uzun bir aradan sonra tekrar merhaba. Artık burada ekonomist kimliğimle beraber moderatör kimliğimi de kullanarak yazılarımı yazmaya devam edeceğim. Her hafta konuk ettiğim sektörün duayen isimlerinin gündemdeki özel konuları ne şekilde değerlendirdiklerini, ortak kaygılarını, ortak memnuniyetlerini, ayrıştıkları noktaları yazıya dökecek tabi bu arada kendimde naçizane haftayı özetleyeceğim.

Geçtiğimiz hafta ve önümüzdeki dönem için yoğun gündem, açıklanan büyüme rakamları, PMI verisi, dış ticaret rakamları ve kasım ayı enflasyonu idi. Bu konularda özellikle çok uzman iki isimin alt başlıklar halinde verdiği yorumlar şöyle idi:

Büyüme

Piri Reis Üniversitesi öğretim üyesi Prof. Dr. Erhan Aslanoğlu, her ne kadar üçüncü çeyrekte yüksek bir büyüme ile karşılaştıysak da üçüncü çeyrek için açıklanan yüzde 6.7 büyüme rakamının sürpriz yaratmadığını söyledi ve zaten güçlü bir tablonun beklentiler dâhilinde olduğuna değindi. Ona göre, ikinci çeyrekte oluşan güçlü kredi ivmesi üçüncü çeyrekte zaten güçlü bir büyüme getirecekti. Detaylarda Türkiye ekonomisinin iç talep ağırlıklı büyüdüğü, ihracat büyümüş bile olsa ithalattaki artışın ihracatın önüne geçmesiyle büyümeye negatif bir etki ettiği, sektörel bazda sanayi ağırlıklı bir büyümenin söz konusu olduğuna değindi.  Aslanoğlu, nisan ve mayıs aylarında siparişlerde ciddi bir düşüş olmuştu, ancak Covid-19 döneminde evde hayatın geçme süresinin artması ile evle ilgili harcamaları da artırdı dedi; örneğin teknolojik ürünler, mobilya, elektrik, elektronik, otomobil satışlarındaki artış belli bir oranda devam ediyor gibi görünüyor diye ekledi.

..ancak sürdürülebilir değil..

Sanayi büyümeye lokomotif olmuş gibi görünüyor. Ancak, Aslanoğlu yine de bu büyümenin sürdürülebilir bir tablo çıkarmadığını söyledi ve şöyle devam etti: “Yani, üçüncü çeyrekten sonra bu büyüme tablosu devam etmeyebilir.  Cari açıktaki artışın döviz kuruna baskı yapması ve bu baskının da enflasyonu artırması; büyümenin sürdürülebilir olmasını engelliyor. Büyüme, Türkiye’de cari açık ve enflasyon gibi yan etkiler yaratıyor ve bu aslında Türkiye’de ekonominin yapısından kaynaklanıyor. İthal girdinin çok kullanılması cari açığı arttırıyor.” Aslanoğlu’na göre, öncelik sıralamasında cari açık ve enflasyon konusunun başta yer alması gerekiyor. 

..enflasyon mu, büyüme mi?..

Piri Reis Üniversitesi öğretim üyesi Prof. Dr. Aslanoğlu şöyle değerlendirdi:

“Enflasyonla mücadeleye öncelik verilmesi gerekiyor. Enflasyonla mücadelede kazanılırsa, büyümede daha sürdürülebilir bir tabloya gidilebilir. Pandemi döneminde öncelik sağlığı korumak ve mevcudu korumak olmalı. Büyümekten ziyade mevcut şirketler korunmalı, mevcut sermaye birikimi, çalışanlar, çalışanların sağlığı ve çalışanların morali korunmalı. İlerde de bu zemin sonrası büyüme üzerine yoğunlaşabilir, ancak pandemi döneminde devletin de reel sektörü desteklemesi gerekebilir. Maliye politikaları burada çok önem taşıyor, karşılıksız transfer harcamalarıyla gelir kaybı yaşayan işletmeler (esnaf, hizmet sektörü, konaklama, turizm, yeme-içme) desteklenebilir. Hangi sektörler sıkıntı çekiyorsa onların sabit maliyetine devlet ortak olabilir. Bu sabit maliyetlere ortak olmak veya bu sabit maliyetleri ortadan kaldırmak yoluna başvurulabilir. Bir taraftan da kamu, hedefli bir şekilde bir gelir desteği sağlayabilir. Önümüzdeki 5-6 ay için bizi zorlu bir süreç bekliyor, bu süreç için hızlı bir planlama yapılabilir. Her ne kadar bunun yan etkisi kamu açığı ve bütçe açığı olacaksa da; pandemi dönemi ekstra bir dönem, bu dönemde kamu desteğine başvurulabilir.”

Enflasyon

Aslanoğlu, kasım ayı için açıklanan enflasyonun piyasa beklentilerinin üzerinde olacağını belirtmiş ve “Kasım ayı için açıklanan enflasyon piyasadaki faizlere baskı yapabilir ve tekrar merkez bankasının faiz artırımı gündeme gelebilir” demişti.

Yeditepe Üniversitesi öğretim üyesi Dr. Caner Özdurak ise, açıklanan kasım ayı enflasyon rakamının kendisi için sürpriz olmadığını belirtti. Özdurak, çalıştırdığı menemen endeksine göre şöyle yorumladı: "Nisan ayından itibaren maliyet etkisi kendisini hissettirmeye başladı. Kasım ayında soğanlı menemen maliyetinin geçen senenin yüzde 72 üzerinde olması ve soğansız menemenin yüzde 69 üzerinde olması maliyet etkisini gözler önüne serdi. Öte yandan sırasıyla bu kalemlerde endeks bazında ise, yüzde 7.6 ve yüzde 5.3 artış var. Özellikle bu gelişmeler kasım ayında gıda fiyatlarında ciddi bir artışa işaret ediyordu. Kasım ayında gıda fiyatlarında en yüksek nokta görüldü. Geçen ay en yüksek artışlardan biri giyim kategorisindeydi, ancak giyim fiyatları için devam eden aylarda böyle bir artış olmaması da beklenti dâhilindeydi. Merkez Bankasının son faiz artırımı muhakkak enflasyon üzerinde olumlu etki yapacaktır, ancak faiz artırımının olumlu sonuçlarını görmek için de bir müddet vermek gerek” şeklinde değerlendirdi.

Bir sonraki yazımda Türkiye için ivedilikle önem taşıyan reform konusunu uzmanların nasıl, ne şekilde önceliklendirerek sıraladığını ve 2021 yılına dair beklentilerini değerlendireceğim.

 

  • BIST
  • DOLAR
  • EURO
  • ALTIN
1.536 Değişim: 0,00% Hacim : 31.936 Mio.TL Son veri saati : 18:00
Düşük 1.517 26.01.2021 Yüksek 1.549
Açılış: 1.538
7,3503 Değişim: 0,09%
Düşük 7,3418 27.01.2021 Yüksek 7,3525
Açılış: 7,3439
8,9455 Değişim: 0,08%
Düşük 8,9312 27.01.2021 Yüksek 8,9487
Açılış: 8,9383
436,57 Değişim: -0,12%
Düşük 436,17 27.01.2021 Yüksek 437,79
Açılış: 437,11
  • PİYASALAR
  • ENDEKSLER
Sembol Son %
bigpara

Copyright © 2021 Tüm hakları saklıdır.
Hürriyet Gazetecilik Matbaacılık A.Ş.

YASAL UYARI:
Piyasa verileri Foreks Bilgi İletişim Hizmetleri A.Ş. tarafından sağlanmaktadır. Üye girişi yapılan Canlı Borsa sayfaları haricinde Hisse senedi verileri 15 dk gecikmelidir. Tahvil-Bono-Repo özet verileri her durumda 15 dk gecikmelidir.

Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti; aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri, mevduat kabul etmeyen bankalar ile müşteri arasında imzalanacak yatırım danışmanlığı sözleşmesi çerçevesinde sunulmaktadır. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler, yorum ve tavsiyede bulunanların kişisel görüşlerine dayanmaktadır. Bu görüşler mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Bu nedenle, sadece burada yer alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir. Bununla beraber gerek site üzerindeki, gerekse site için kullanılan kaynaklardaki hata ve eksikliklerden ve sitedeki bilgilerin kullanılması sonucunda yatırımcıların uğrayabilecekleri doğrudan ve/veya dolaylı zararlardan, kar yoksunluğundan, manevi zararlardan ve üçüncü kişilerin uğrayabileceği zararlardan dolayı Hürriyet Gazetecilik ve Matbaacılık A.Ş hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

BIST isim ve logosu "Koruma Marka Belgesi" altında korunmakta olup izinsiz kullanılamaz, iktibas edilemez, değiştirilemez.

BIST ismi altında açıklanan tüm bilgilerin telif hakları tamamen BIST'e ait olup, tekrar yayınlanamaz.