TCMB, REK’e bakarak dövize dur diyebilir

08.09.2015
Adnan ÇEKÇEN
Tarihin belki de en zorlu süreçlerinden birini yaşayan yurt içi piyasalarda TL varlıklarındaki değer kaybı hat safhaya ulaştı. FED’ in faiz artırım hazırlığı, Çin piyasasındaki çalkantı TL’yi dışarıdan zorlarken, içerde acı veren terör saldırıları, erken seçim belirsizliği varlıklara olumsuz yansıyan bir başka etki olarak karşımıza çıkıyor. Geçtiğimiz yılın Eylül ayından bu yana TL, Dolar’a karşı %40, Euro’ya karşı %21 değer kaybetti. Yılın başından bu yana ise kayıplar sırasıyla, %30 ve %20 ola

TCMB’sı son faiz kararında bir dizi likidite önlemleri açıklasa da faiz tarafında herhangi bir değişikliğe gitmeyeceğini en azından eylül ortasına kadar bekle gör politikasını sürdüreceğini belirtse de, piyasa aktörleri artık kurun sadece TCMB müdahalesi ile düşürülebileceğine inanıyor. Hatırlanacağı üzere gelişmekte olan ülke piyasalarındaki FED kaygısının sert yaşandığı bir başka dönemde (2014-Ocak) dolar 2.3900 seviyesine dokunmuş ve tarihi rekorunu kırmıştı. Merkez’in olağanüstü toplantı kararı sonrasında yaptığı faiz müdahalesi ile kur 2.39 seviyesinden iki gün içerisinde 2.16 seviyelerine kadar gerilerken, yaklaşık 4 ay içerisinde de 2.08 seviyelerine kadar gevşemişti. Yani TCMB aldığı radikal faiz kararı ile doları sert bir şekilde düşürmüştü. Merkez’in dövize dur dediği tarihte sepet kur ise 2.82 seviyesindeydi. 2015 Nisan ayına sonunda ise piyasa, doların yükselişinden ziyade merkezin sepet kurdaki yükselişten rahatsız olabileceğini, sepet kurun tekrar 2.82 seviyesine geldiğinde faiz müdahalesinin gelebileceğini düşünmüştü. Nitekim sepet o tarihte tarihi zirve olan 2.82 seviyesini de aşmıştı ancak merkez bankasından herhangi bir faiz hamlesi gelmemişti. Çünkü TCMB , 2012 yılında da belirttiği üzere , TL’nin sadece gelişmiş ülke para birimlerine göre yani salt Euro ve Dolar’a karşı değerini dikkate almıyor. Aynı zamanda ülkenin ticaretinde ciddi öneme sahip yurtdışı aktörlerin büyük bir bölümünün dahil edildiği Reel Efektif Döviz Kuru’nun (REK) takip edilmesi gerekiyor. 

Haberin Devamı

Nominal efektif döviz kuru (NEK) kısaca bir ülke para biriminin diğer ülke para birimlerine karşı ortalama değerini ölçer. Seçilmiş ülke kurları belirli bir ağırlıklandırma yöntemiyle hesaplanır ve TL’nin ülke ticaretinde pay sahibi diğer ülke para birimlerine karşı gerçek değerine ulaşılmaya çalışılır. Hesaplamaya daha önce 36 ülke dahil edilirken, 2008 yılından sonra bu sayı 45’e çıkartılmıştır. Ağırlık hesaplamalarında sadece Türkiye’nin imalat sanayi ürünleri dış ticareti dikkate alınıyor. Fakat nominal efektif döviz kuru ülkeler arasındaki enflasyon farklılığından dolayı reel TL değerini yansıtmıyor. Bu sebeple NEK nispi fiyat farklılıklarından arındırılıyor ve TÜFE deflatörü kullanılarak, Reel Efektif Döviz Kuruna ulaşılıyor. TL’nin daha gerçekçi değerine bakılarak gözlenen bu kurda ise korelasyon ters işliyor. Yani REK yükselirse ülke para birimi değer kazanıyor, REK azalırsa ülke para birimi değer kaybediyor. 

Haberin Devamı

Nominal Reel Efektif Kuru sadece TÜFE ile düzeltilmiyor. Aynı zamanda hesaplamada ÜFE ve Birim İş Gücü Maliyeti deflatörü kullanılarak ayrı bir ortalamaya da ulaşılıyor. Ancak TCMB’nin daha önce yaptığı açıklamalarda olduğu gibi piyasaya müdahalesi TÜFE Bazlı Reel Efektif Döviz kuruna bakılarak değerlendiriliyor. Bu sebeple piyasa daha çok REK’i göz önüne alıyor. Ağustos ayında TCMB tarafından açıklanan son REK rakamı ise son Nisan 2013 yılından bu yana en düşük seviyesine gerilemiş durumda. Reel efektif döviz kuru endeksi TÜFE bazında ağustosta bir önceki aya göre 4,54 puan azalmış ve 95,09'a inmiş.. Dikkat çeken bir diğer unsur ise grafikte görülüyor. 2014 yılı Ocak ayında REK, 95,86 seviyesindeyken TCMB kura müdahale ederek sıkı para politikasına geçiş yapmıştı. Gelinen nokta da TL’deki değer kaybı müdahale gerektiren seviyenin de altına inmiş durumda. TCMB Başkanı daha önce REK’in 125-130 aralığına ilerlemesi durumunda, rekabetçiliği kaybetmemek adına Merkez’in piyasaya müdahale edebileceğini açıklamıştı. Gelinen nokta da ise tam tersi bir durum söz konusu. Kurun 3.00 TL’leri dip yapması, kritik FED toplantısının kapıda olması piyasadaki gerilimi artırıyor. TL varlıklarındaki satış dalgasının derinleşmesi, piyasa beklentilerinin ise kurda aynı yöne işaret etmesi (yukarı) ve son olarak da REK’in geldiği nokta TCMB’yi önümüzdeki günlerde harekete geçirebilir. 

Haberin Devamı

Adnan Çekçen

Araştırma Uzmanı

  • BIST
  • DOLAR
  • EURO
  • ALTIN
11.139 Değişim: 0,05% Hacim : 108.940 Mio.TL Son veri saati : 18:05
Düşük 11.107 18.07.2024 Yüksek 11.252
Açılış: 11.194
33,0571 Değişim: -0,02%
Düşük 32,9272 18.07.2024 Yüksek 33,1148
Açılış: 33,0643
36,1684 Değişim: -0,08%
Düşük 36,0994 18.07.2024 Yüksek 36,3612
Açılış: 36,1976
2.623,26 Değişim: 0,35%
Düşük 2.608,35 18.07.2024 Yüksek 2.634,02
Açılış: 2.614,23
  • PİYASALAR
  • ENDEKSLER
Sembol Son %
bigpara

Copyright © 2024 Tüm hakları saklıdır.
Hürriyet Gazetecilik Matbaacılık A.Ş.

YASAL UYARI:
Piyasa verileri Foreks Bilgi İletişim Hizmetleri A.Ş. tarafından sağlanmaktadır. Üye girişi yapılan Canlı Borsa sayfaları haricinde Hisse senedi verileri 15 dk gecikmelidir. Tahvil-Bono-Repo özet verileri her durumda 15 dk gecikmelidir.

Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti; aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri, mevduat kabul etmeyen bankalar ile müşteri arasında imzalanacak yatırım danışmanlığı sözleşmesi çerçevesinde sunulmaktadır. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler, yorum ve tavsiyede bulunanların kişisel görüşlerine dayanmaktadır. Bu görüşler mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Bu nedenle, sadece burada yer alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir. Bununla beraber gerek site üzerindeki, gerekse site için kullanılan kaynaklardaki hata ve eksikliklerden ve sitedeki bilgilerin kullanılması sonucunda yatırımcıların uğrayabilecekleri doğrudan ve/veya dolaylı zararlardan, kar yoksunluğundan, manevi zararlardan ve üçüncü kişilerin uğrayabileceği zararlardan dolayı Hürriyet Gazetecilik ve Matbaacılık A.Ş hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

BIST isim ve logosu "Koruma Marka Belgesi" altında korunmakta olup izinsiz kullanılamaz, iktibas edilemez, değiştirilemez.

BIST ismi altında açıklanan tüm bilgilerin telif hakları tamamen BIST'e ait olup, tekrar yayınlanamaz.