Uzaylı arayışı sürüyor: 100 aday sinyal incelenecek
Güncelleme Tarihi:
“Evdeki bilgisayarını gece açık bırak, uzayı birlikte dinleyelim.”: Dünyanın en büyük vatandaş bilimi projelerinden biri olan SETI@home tam olarak böyle çalıştı. Şimdi o projenin yıllar önce işaretlediği 100 gizemli sinyal, Çin’in dev radyo teleskobu FAST tarafından yeniden mercek altına alındı. Bilim insanları ihtiyatlı: Bu sinyallerin büyük bölümünün “uzaylı mesajı” değil, Dünya kaynaklı radyo paraziti çıkması daha olası. Ama hikâyenin büyüklüğü de tam burada.
SETI@home, 1999-2020 arasında yürütüldü. Milyonlarca kişi, bilgisayarına indirdiği bir yazılımla işlemci gücünü projeye “bağışladı”. Bu yazılım, Porto Riko’daki ünlü Arecibo radyo teleskobunun topladığı verileri taradı.
Sonuç inanılmaz bir hacme ulaştı: Analizlerde 12 milyar “aday dar bant sinyal” işaretlendi. Bunlar, gökyüzünün belirli bir noktasından belirli bir frekansta görülen, kısa süreli “enerji parlamaları” gibi düşünülebilir.
12 MİLYARDAN 100 ADAYA
Asıl zorluk, bu kadar adayın içinden gerçekten ilginç olanları ayıklamaktı. Çünkü her sinyali tek tek insan gözüyle incelemek imkânsız. Berkeley’den gökbilimci Eric Korpela da buna dikkat çekiyor: Bu iş hâlâ bir noktada insan kontrolü gerektiriyor.
Bu yüzden süreç iki aşamalı ilerledi:
- Önce, Almanya’daki Max Planck Gravitasyonel Fizik Enstitüsü’ndeki süper bilgisayarlar ve özel algoritmalar, Dünya kaynaklı RFI (radyo frekansı girişimi) olabilecek izleri ayıkladı.
- Böylece adaylar 12 milyardan 1 milyona, sonra 1000’e indirildi. Ardından bu 1000 sinyal, uzmanlar tarafından “gözle” kontrol edilerek 100 aday sinyale düşürüldü.
Yani bugün konuşulan 100 sinyal, dev bir veri okyanusundan geriye kalan “en ilginç” damlalar.
FAST NEDEN KRİTİK
Arecibo, 305 metrelik çanağıyla bir dönem dünyanın en büyük tek çanak radyo teleskobuydu. Ancak Aralık 2020’de teleskopta çökme yaşandı ve devre dışı kaldı. Yerini doldurabilecek güçteki en önemli araç ise 2016’da devreye giren Çin’in FAST teleskobu oldu: 500 metrelik açıklığıyla bu tür zayıf sinyalleri takip etmekte çok daha hassas.
FAST, bu 100 adayı Temmuz 2025’ten beri takip ediyor. Mantık basit: Eğer bir sinyal gerçekten “uzak bir kaynaktan” geliyorsa, aynı bölgeden tekrar yakalanması beklenir. Tek seferlik, rastgele görülen izler ise çoğunlukla parazite işaret eder.
UZAYLI ÇIKMASA DA ÖNEMLİ
SETI ekibi, yılların tecrübesi nedeniyle “hepsi parazit çıkabilir” beklentisini saklamıyor. Buna rağmen araştırmacılar, sonuç uzaylı olmasa bile bunun çok değerli olduğunu vurguluyor. Çünkü bu taramalar, gökyüzünün geniş bir bölümünde “şu güç seviyesinin üzerinde bir sinyal olsaydı yakalardık” diyebilecek yeni bir hassasiyet eşiği ortaya koyuyor.
Bir başka dikkat çekici nokta da projenin ölçeği: Ekip başlarken 50 bin kullanıcıyı hedefliyordu. İlk haftada 200 bin kişi geldi; ilk yılın sonunda sayı 2 milyona ulaştı. Arecibo’nun rutin gözlemlerine “eklenerek” toplanan veriler, Samanyolu’nda milyarlarca yıldızı kapsayan dev bir tarama anlamına geldi.
Korpela, geçmişte bazı tercihlerin “dönemin bilgisayarları yavaş olduğu için” yapıldığını ve hata payı barındırabileceğini söylüyor. Bu da şu ihtimali doğuruyor: Bir gün, modern kitlesel hesaplama gücü ve makine öğrenmesiyle SETI@home benzeri yeni bir proje başlar ve aynı veriye yeniden bakılır. Çünkü teorik olarak “kıl payı” kaçmış bir sinyal, hâlâ o verinin içinde saklı olabilir.