Türkiye'de yeni dönem başlıyor! 5G'ye geçmek için işte yapmanız gerekenler...

AA muhabirinin derlediği bilgiye göre Türkiye'nin dijital dönüşüm sürecinde yeni bir aşamayı temsil eden 5G teknolojisine geçiş için son hazırlıklar yapılıyor.

Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde 31 Mart'ta Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın teşrifiyle düzenlenmesi planlanan törenle, Türkiye'nin 5G'ye geçişi resmen ilan edilecek.

Türkiye'de 81 ilde 5G hizmeti kademeli olarak başlayacak ve iki yıl içinde ülkenin her bir noktasında bu hizmetin sunulması hedefleniyor.

Yeni nesil mobil iletişim, yüksek hız ve düşük gecikmeyle birçok alanda dönüşüm sağlayacak. Sistemin, sanayiden sağlığa birçok alanda önemli yenilikler getirmesi bekleniyor. Bu teknoloji, internet hızını artırırken gecikmeyi minimuma indirecek.

5G'ye ilişkin merak edilen 10 soru ve cevapları şöyle:

1- 5G nedir?

5G, beşinci nesil mobil haberleşme teknolojisi olarak nitelendiriliyor. Bu teknoloji, 4,5G'ye kıyasla çok daha yüksek hız, düşük gecikme ve daha fazla cihaz bağlantısı imkanı sunuyor.

2- Türkiye'de 5G süreci nasıl olacak?

Hizmet sağlayıcılar yeni yetkilendirmeleri çerçevesinde 1 Nisan 2026'dan itibaren ülke genelinde 5G hizmetini sunmaya başlayacak. Yetkilendirme süresi 31 Aralık 2042'ye kadar devam edecek.

3- 5G'yi kimler kullanabilecek?

5G'nin, başlangıçta 81 il merkezinde eş zamanlı olarak devreye alınması planlanıyor. İki yıl içinde ülkenin her noktasına bu hizmetin yayılması hedefleniyor.

4- 5G'nin 4,5G'den farkı ne?

5G teknolojisiyle mobil internet hızı saniyede megabit seviyesinden gigabit noktasına ulaşabilecek ve mevcut hızlar en az 10 kat artacak. En önemli farkı, sadece hız değil, milisaniyeler seviyesinde düşük gecikme ve aynı anda çok sayıda cihazın sorunsuz bağlanabilmesi olacak.

5- Hangi alanlarda kullanılacak?

5G teknolojisi, hayatın pek çok alanında önemli yenilikler sağlayacak. Bu teknoloji, sağlık, sanayi, tarım, eğitim ve ulaşım gibi birçok alanda kullanılacak. Akıllı şehir uygulamaları mümkün hale gelecek. 5G, 4,5G'ye kıyasla kat kat yüksek hızlar sunacak. Büyük dosyaları saniyeler içinde indirmek mümkün olacak. Veri iletimindeki gecikme ciddi şekilde azalacak. Aynı anda çok daha fazla cihazın sorunsuz bağlanması sağlanacak. Bu da "akıllı şehirler" ve IoT (nesnelerin interneti) için temel oluşturacak. Trafik yönetimi, sürücüsüz araçlar, akıllı altyapılar daha verimli çalışacak. Doktorlar uzaktan ameliyat yapabilecek, hastalar anlık izlenebilecek. Fabrikalar daha akıllı hale gelecek, (Endüstri 4.0). Robotlar ve makineler anlık veriyle daha verimli çalışacak. Video izleme, canlı yayın, artırılmış gerçeklik (AR) ve sanal gerçeklik (VR) çok daha akıcı hale gelecek.

6- 5G'yi kullanabilmek için neler gerekli?

5G'den yararlanmak için cihazların bu teknolojiye uyumlu olması gerekiyor. Türkiye'de 95 milyon civarında cep telefonu bulunuyor. Bunların yaklaşık 32 milyonu 5G'ye uyumlu görünüyor. Yaklaşık bir sene önce bu rakamlar 15 milyon civarındaydı. 5G'ye geçtikten sonra bunun hızla artması bekleniyor.

7- Türkiye'de hangi operatörler 5G hizmeti verecek?

İhaleyi kazanan operatörler Turkcell, Türk Telekom ve Vodafone 5G hizmeti sunacak.

8- 5G altyapısı nasıl hazırlandı?

5G haberleşme altyapısının yerli ve milli imkanlarla kurulmasını teminen 5 Ocak 2023'te AR-GE destek çağrısına çıkılmıştı. Başvurusu uygun bulunan 14 firma ile 1 Ekim 2023'te sözleşme imzalanarak AR-GE destek süreçleri başlatıldı. Türkiye'de 5G için ihale süreci 2025 yılında tamamlandı. Fiber altyapı ve baz istasyonu yatırımlarıyla hazırlıklar yürütüldü.

9- 5G'ye geçişte yerlilik oranı nasıl olacak?

5G çalışmaları kapsamında yerli ve milli teknoloji destekleniyor. İlk etapta yüzde 60 yerli ürün, yüzde 30 da milli haberleşme ürünü şeklinde şart bulunuyor. 5G kullanıma sunulduktan sonra da yerli ve milli katkının peyderpey artırılması hedefleniyor.

10- 5G Türkiye'ye ne kazandıracak?

5G'nin, Türkiye'nin dijital dönüşümünü hızlandırarak üretim, hizmet kalitesi ve küresel rekabet gücünü artırması bekleniyor. Bu teknoloji, birçok sektörün yanı sıra günlük hayatta da birçok kolaylığı ve imkanı beraberinde getirecek.

5G DESTEKLİ AKILLI ULAŞIM SİSTEMİNİN İLK UYGULAMASI İSTANBUL'DA BAŞLATILDI

Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, Kooperatif Akıllı Ulaşım Sistemleri Projesi'nin (K-AUS) ilk uygulamasının Hasdal Kavşağı ile İstanbul Havalimanı arasındaki 40 kilometrelik güzergahta başlatıldığını belirterek, "Böylece seyahati daha güvenli, daha konforlu, daha verimli ve çevre dostu hale getiriyoruz." dedi.

Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme Araştırmaları Merkezi Başkanlığı (UDHAM), Karayolları Genel Müdürlüğü (KGM) ile Türksat Uydu Haberleşme Kablo TV ve İşletme AŞ işbirliğinde hayata geçirilen Kooperatif Akıllı Ulaşım Sistemleri Projesi, ilk kez İstanbul'da Hasdal Kavşağı ile İstanbul Havalimanı arasındaki 40 kilometrelik güzergahta uygulanmaya başlandı.

Tamamen yerli ve milli AR-GE çalışması olarak öne çıkan, 5G ve fiber altyapısı kurulumları tamamlanan projeyle, yoldaki trafik güvenliğinin ve yol konforunun en üst düzeye çıkarılması ve seyahat süresinde önemli oranda düşüş yaşanması hedefleniyor.

Yolda meydana gelebilecek kaza, duran araç, gizli buzlanma, yola düşen nesne ya da şerit kapama gibi tüm durumlar, sistem tarafından anlık tespit edilecek ve yol kullanıcıları anında bilgilendirilecek. Kamera, yol sensörleri, yapay zeka tabanlı görüntü işleme, olay algılama, meteorolojik bilgi sistemleri ve değişken mesaj işaretleri de devreye girecek. Bu sayede vatandaşların güvenliği artırılacak, yol ağı daha etkin ve verimli kullanılacak, yollardaki gereksiz beklemeler en aza inecek.

Projenin test uygulamasının başlaması dolayısıyla KGM 1. Bölge Müdürlüğü'nde düzenlenen etkinlikte konuşan Bakan Uraloğlu, internetin ve otonom araç teknolojilerinin hızla yaygınlaştığı bu dönemde, ulaşımın artık sadece yol ile araçtan ibaret olmadığını ve araçların birbirleriyle, altyapıyla ve her şeyle akıllıca haberleştiği bir ekosistem haline geldiğini söyledi.

Uraloğlu, K-AUS projesinin de araçlar ile altyapı unsurları arasında kablosuz haberleşme yoluyla karşılıklı veri paylaşımını mümkün kılan ileri teknoloji sistemler bütünü olarak bu ihtiyacı karşıladığını bildirdi.

"SEYAHATİ DAHA GÜVENLİ, KONFORLU, VERİMLİ VE ÇEVRE DOSTU HALE GETİRİYORUZ"

Projenin sürücülere ve yol güvenliğine yönelik faydalarına işaret eden Uraloğlu, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Bu sistemle sürücülerimize yol, trafik ve çevre şartlarına ilişkin anlık ve konuma duyarlı bilgiler ulaştırıyoruz. Böylece seyahati daha güvenli, daha konforlu, daha verimli ve çevre dostu hale getiriyoruz. Bugün, Hasdal Kavşağı ile İstanbul Havalimanı arasında yaklaşık 40 kilometrelik bir güzergahta, Türkiye'de Kooperatif Akıllı Ulaşım Sistemleri'nin gerçek trafik koşullarında bütüncül olarak uygulandığı ilk saha örneğini devreye alıyoruz. Bu, sadece bir pilot proje değil, ülkemizin yerli ve milli akıllı ulaşım vizyonunun mihenk taşı, beyni ve geleceğe uzanan yol haritasıdır. Burada atılan her adım, Türkiye'nin akıllı ulaşım altyapısının temelini güçlendirecek ve yarınlara ışık tutacaktır."

"YOL KULLANICILARIMIZ ANLIK BİLGİLERE KOLAYCA ULAŞABİLECEK"

Bakan Uraloğlu, test ve uygulama sürecine başladıkları bu güzergahta değişken mesaj işaretleri ve meteorolojik bilgi istasyonları gibi geleneksel akıllı ulaşım sistemleri bileşenleri ile K-AUS altyapısını entegre ettiklerini söyledi.

Yerli ve milli imkanlarla yol kenarı üniteleri ve araç içi ünitelerini tesis ettiklerini dile getiren Uraloğlu, şu bilgileri verdi:

"Kamera sistemleri, plaka tanıma sistemleri, değişken mesaj işaretleri ile lidar, radar, loop ve bluetooth tabanlı araç algılayıcıları gibi bileşenleri de güzergah boyunca devreye aldık. Koridor üzerinde tesis edilen fiber optik kablo haberleşme altyapısı ve network bileşenlerini yüksek kapasiteli veri iletimini sağlayacak şekilde yapılandırdık. Ayrıca Türkiye'de ulaşım alanında ilk kez 5G baz istasyonları kurarak sistem optimizasyon çalışmalarına başladık. 5G haberleşme altyapısı sayesinde düşük gecikmeli ve yüksek bant kapasitesiyle veri iletişimi sağlayacağız."

Uraloğlu, bu koridorda, yol çalışması uyarı servisi, yavaş veya duran araç uyarısı servisi, araç içi trafik işaretleri ve hız limiti servisi, hava şartları uyarı servisi ile "Acil durum aracı yaklaşıyor" uyarı servisi gibi birçok kritik uygulamanın yer aldığını anlattı.

Tüm bu verilerin yerli ve milli olarak geliştirdikleri Merkezi Yazılım Platformu tarafından tek bir çatı altında toplanacağını dile getiren Uraloğlu, "Yapay zeka destekli görüntü işlemeyle olaylar otomatik algılanacak ve milisaniyelerle sürücülere gecikmeksizin iletilecek. Mobil uygulamamızla da yol kullanıcılarımız anlık bilgilere kolayca ulaşabilecek." şeklinde konuştu.

"İKİNCİ FAZ UYGULAMALARINA ANKARA'DA GEÇECEĞİZ"

Bakan Uraloğlu, projenin yerli ve milli olmasının kendileri için ayrı bir önem taşıdığını vurgulayarak, "İnşallah 31 Mart'ta Sayın Cumhurbaşkanımızın teşrif edeceği özel bir törenle de 5G'ye geçişimizi milletimize duyuracağız ve kullanıma açmış olacağız. Ardından, 1 Nisan'da da ilk sinyali alarak bu yüksek hızlı tecrübeyi hep birlikte test edeceğiz, kullanacağız. Bu koridorda kurduğumuz 5G altyapısı da aslında bu büyük geçişin ilk somut adımlarından biridir." dedi.

Kooperatif Akıllı Ulaşım Sistemleri'nin, 5G'nin düşük gecikme ve yüksek bant genişliği sayesinde milisaniyeler içinde veri alışverişi yapacağını ifade eden Uraloğlu, böylece hem bu projenin hem de gelecekteki tüm akıllı ulaşım uygulamalarının çok daha güçlü ve kesintisiz çalışacağını belirtti.

Bu projenin sadece İstanbul ile sınırlı kalmayacağının altını çizen Uraloğlu, şunları kaydetti:

"Test süreçlerinin başarılı tamamlanmasının ardından, ki bundan şüphe duymuyoruz, sistem hızla yaygınlaşacak. Ankara Çevre Otoyolu'nda 2. faz uygulamalarına geçeceğiz. Bu fazda 110 kilometre ana gövde, bağlantı yolları ve kavşak kollarından oluşan erişme kontrollü otoyolda, 1. faz senaryolarına ilave olarak trafik kazası bilgisinin paylaşılması, ani fren uyarısı, çarpışma riski uyarısı, trafik sıkışıklığı uyarısı, kuyruk sonu uyarısı, aktif yaya ve bisikletli koruma, ekonomik sürüş önerileri, acil durum aracı aktif yönetimi, tehlikeli yük taşıma uyarısı, okul bölgesi uyarısı ve daha birçok ileri seviye servis devreye girecek."

Uraloğlu, yakıt ve elektrik şarj istasyonu ortak ödeme ve rezervasyonu, ücret toplama sistemleri entegrasyonları ve yerli navigasyon servisleri gibi ek uygulamalar da planladıklarını belirterek, "Böylece Ankara'da daha karmaşık trafik senaryoları altında sistemin kabiliyetlerini genişleteceğiz." dedi.

"SİSTEM SAYESİNDE TÜM İSTENMEYEN DURUMLARI MİNİMİZE EDECEĞİZ"

Bakan Uraloğlu, Kooperatif Akıllı Ulaşım Sistemleri Projesi'nin yeni bir başlangıç olmasına karşın aslında akıllı ulaşım sistemlerinin uzun yıllardır kara yollarında hizmet verdiğine işaret ederek, şu anda KGM'nin sorumluluk alanında bulunan sinyalizasyon, kamera, meteoroloji istasyonu, mesaj işaretleri ve değişken trafik işaretlerine değindi.

Trafik uyarmalı sistemle kavşaklardaki dur-kalk sayılarını ve bekleme sürelerini azaltarak yakıt tasarrufu sağladıklarını ve karbon emisyonunu düşürdüklerini ifade eden Uraloğlu, yollarda fiber optik kablo haberleşme altyapısının her geçen gün arttığını dile getirdi.

Uraloğlu, yolda aniden meydana gelen kazaların, gizli buzlanmanın, aniden yola fırlayan canlının ve yavaşlayan veya duran aracın en dikkatli sürücünün bile gözünden kaçabildiğini belirterek, sözlerini şöyle tamamladı:

"Bu sistem sayesinde tüm bu istenmeyen durumları minimize edeceğiz. Yollarda stresten ve tedirginlikten uzak, çok daha güvenli ve huzurlu bir seyahat imkanı sunacağız. Özellikle büyük şehirlerdeki trafik sıkışıklığının sosyal yaşama olumsuz etkisini en aza indireceğiz. İnsanlarımızı, her kilometresinde 'akıl' katılmış yollarda daha rahat ve emniyetli yolculuklara kavuşturacağız. Artık yollarımızda 'Aklın yolu birdir.' diyoruz."

BAKAN URALOĞLU, TOGG İLE TEST SÜRÜŞÜ GERÇEKLEŞTİRDİ

Törende, konuşmaların ardından Kooperatif Akıllı Ulaşım Sistemleri Projesi'ne ilişkin imzalar, Karayolları Genel Müdürü Ahmet Gülşen, TÜRKSAT AŞ Yönetim Kurulu Başkanı Kemal Yüksek ve UDHAM Başkanı Selami Yazıcı tarafından atıldı.

Etkinlik sonrası projenin uygulaması, Hasdal ile İstanbul Havalimanı arasındaki 40 kilometrelik güzergahta başlatıldı.

Bakan Uraloğlu, bindiği Togg ile uygulama koridorunda test sürüşü gerçekleştirdi.

Test sürüşünün ardından konuşan Uraloğlu, Hasdal ile İstanbul Havalimanı arasındaki akıllı yolu tanıttıklarını belirterek, şu ifadeleri kullandı:

"Yoldaki ve araçlardaki akıllı yazılım ve uygulamalarla deneyimleme yaptık. Yoldaki bir çalışma senaryosu, acil durum aracının geçişi, sağdan yola giren veya çıkan araç uyarısı veya yola düşen cisim uyarısı gibi birçok senaryoyu uygulamaya geçirmiş olduk. Uygulamamızı devam ettireceğiz. Bunun birinci derecedeki amacı, daha güvenli bir yolculuğu tesis etmektir. Kaza riskini neredeyse sıfıra indirme gayretimize hizmet edecek. Altyapıyı çok daha yüksek kapasiteyle kullanma imkanı sağlayacak. Kaza riskini ortadan kaldırarak milli ekonomiye katkı sağlayacak, yakıt tasarrufunun ve karbon emisyonunun azaltılmasını sağlayacak."