Oluşturulma Tarihi: Şubat 26, 2001 00:00
Teknolojide yaşanan yeni devrimin adı dijital. Türkiye dijital yayınları ilk olarak uydu üzerinden almaya başladı. Halen Türkiye’de Digitürk, Star Digital, Cine Plus şirketleri uydu aracılığıyla dijital yayınları izleyiciye ulaştırıyor.
Kablo üzerinden ise dijital yayınların alınabilmesi için de geri sayım başladı. Türkiye’de şu anda kablolu yayınların altyapısını kuran 6 şirket, dijital yayına geçiş için de altyapı hazırlıklarını tamamladı. Artık kablo TV aracılığıyla dijital yayınlara ulaşmak mümkün.
Deneme yayınına da geçen şirketler, 6 aydır Türk Telekom’dan bu iş için gelecek ‘başla’ işaretini bekliyorlar. Dijital yayınları kablo abonelerinin seyredebilmesi için, Türk Telekom’un programlarının içeriklerini hazırlayıp, abone fiyatlarını belirlemesi gerekiyor.
Gelir paylaşımı
Türkiye’de kablolu yayının tarihi çok eski değil. Fiber optik kablolar kullanılarak verilen Kablo TV hizmetleri, 1991 yılında Türk Telekom tarafından İstanbul, Ankara, İzmir, Bursa, Antalya, Konya, kayseri, Gaziantep ve Adana’da başlatıldı. 1997 yılına gelindiğinde ise Türk Telekom, 12 yeni ilde daha Kablo TV hizmetlerinin verilmesine karar verdi. Yaptığı ihale sonunda ise Kablo TV hizmetlerini 6 şirkete devretti.
İhaleyi kazanan firmalar, 12 ildeki toplam 21 yerleşim merkezinde Kablo TV’nin altyapısını kurmayı üstlendiler. Firmalar yaptıkları yatırımlar karşılığında abone gelirlerinin, Türk Telekom ile firmalar arasında “gelir paylaşımı modeli”yle tahsil edilmesi yoluna gidildi.
Analogdan dijitale
Abonelere Kablolu TV üzerinden bugüne kadar sadece analog yayınlar ulaştırıldı. Şimdi dijital yayınların da alınması mümkün. Dijital yayınların kablo üzerinden alınmasına imkan veren hazırlıklar, 1999 yılında Türk Telekom ile altyapı şirketleri arasında imzalanan ek sözleşme ile sağlandı. Bu sözleşme gereğince, şirketler Kablo TV sistemlerinin geliştirilmesi ve yeni teknolojilerin kablo sistemleri üzerinde uygulanabilmesi için gerekli altyapı hazırlıklarını yapmayı taahhüt ettiler. Altyapı şirketleri taahhütlerine uyarak 20 Ocak 2000 tarihinde dijital yayına geçiş için hazırlıklarını tamamladılar. Eğer Türk Telekom da program içeriklerini ve abonelik ücretlerini belirlemiş olsaydı binlerce kablo TV abonesi dijital yayınları da alabilecekti.
Tamamlanan altyapılar sayesinde 49 sayısal kanalın alınmasına imkan verecek sistemler kuruldu. Ancak Türk Telekom yetkilileri, dijital yayınların ne zaman başlayacağı konusunda net bilgi vermiyorlar.
Pahalı yatırım
Türkiye’de şu anda Kasım 2000 tarihi itibariyle 913 bin 199 kablo TV abonesi bulunuyor. Kurulan altyapı ile de 2 milyon 127 bin 500 potansiyel aboneye hizmet verilmesi mümkün. Şu anda bir apartmanın bir dairesindeki abone için ortalama 150 dolarlık yatırımla kurulduğu tahmin edilen Kablo TV altyapısı için bugüne kadar Türkiye’de 300 milyon dolarlık yatırım yapıldığı tahmin ediliyor.
Yapılan yatırımlara karşın henüz dijital yayına henüz vize çıkmaması altyapı şirketlerini de endişelendiriyor. Altyapı şirketleri Türk Telekom yetkilileriyle yaptıkları görüşmeler yoluyla bir an önce içeriğin oluşturulup, dijital yayınlara vize çıkması için Türk Telekom’u ikna etmeye çalışıyorlar.
Türk Telekom’un içerikleri belirlemesini beklerken alt yapı şirketleri içerik belirlemede etkin olmak istiyorlar. Programlarının içeriklerinde etkin olmalarının uydudan sayısal yayın veren şirketlerin karşısında kablo şirketlerine rekabet gücü kazandıracağı belirtiliyor.
“Hayret ediyoruz”
Kablo TV şirketleri çatışı altında toplayan Kablo İletişim derneği (KAİDER) Başkanı şölen Arkun, İstanbul, Ankara ve İzmir’de şifreli sayısal yayıncılığa imkan veren yatırımların ve dekoder spesifikasyonlarının tamamlandığını belirtiyor. Arkun, konuşmasını şöyle sürdürüyor:
“Haziran 2000 itibariyle İstanbul, Ankara ve İzmir illerinde Kablo TV üzerinden sayısal yayınlar yapma imkanımız varken ilgili kurumlar mevzuat boşluklarını öne sürerek, sayısal yayıncılığa geçilmesini bugüne kadar onaylamamışlardır. Sayısal yayıncılığa geçiş için takvim bugüne kadar belirlenmemiştir. Oysa kabloda bir yayının analog ve sayısal olarak iletimi tamamen teknolojik bir tercihtir. Sayısal yayınların iletimi frekansların daha verimli kullanılmasını ve kaliteyi beraberinde getirir. Bunu izninin alınamaması kablo sektöründe hayretle karşılanmaktadır.”
Hizmet çeşitliliği
Kablo TV üzerinden şu anda analog TV yayını ve internet erişimi sağlanıyor. Şirketlerin tümü analog yayınları abonelerine ulaştırırken Ultra TV, Kablonet ve İnteraktif Kablo şirketleri bir modem aracılığıyla kendi bölgelerindeki Kablo TV abonelerine internet erişimi hizmeti de veriyor. 30 Kasım 2000 tarihi itibariyle bu üç şirketin internet erişim hizmeti olan kablo modem abonesi 5 bin 282’ye ulaştı.
Tamamlanan hazırlıklar sonucunda, Kablo TV üzerinden dijital yayınlarının yanı sıra kablo telefon ve video konferans hizmetleri de verilebilecek. İnteraktif Kablo Genel Müdürü ve Kablonet Genel Koordinatörü Cengiz Yardibi, sayısal TV’ye geçişin ağır ama sağlam adımlarla gittiğini belirtiyor. Yardibi, konuşmasını şöyle sürdürüyor:
“Sayısal yayınların alınması, şifrelenmesi ve aboneye ulaştırılması ile ilgili hazırlıklar tamamlandı. Şu anda Türkiye’de 2 milyon 127 bin potansiyel abone var. Bu kapasitenin kullanılması lazım. Kullanılması bize ticari yarar sağlayacağı gibi, sonuçta Türk Telekom’a da geri dönüşümü olur.”