GSM sektöründe kıyasıya rekabet
Güncelleme Tarihi:
Oluşturulma Tarihi: Nisan 08, 2003 17:02
Türkiye`de 4 şirketin faaliyet gösterdiği GSM sektöründe abone sayısı 2002 yılı sonu itibariyle toplam 23.3 milyona ulaşırken, Ulusal Dolaşım (roaming) konusu, sektörün eski ve yeni oyuncuları arasında sorun olmaya devam ediyor.
2001 ve 2002 yıllarına dönük abone büyüme tahminlerinde hayal kırıklığı yaşanan sektörde, abone başına gelirdeki gerilemenin yanı sıra yeni abone bulmak zorlaşınca, rekabet daha da ağırlaştı.
Turkcell, Telsim, Aria ve Aycell`in faaliyet gösterdiği sektörde, toplam abone sayısı 2002 sonunda 23 milyon 323 bin 118 adet olarak gerçekleşti.
Türkiye`de GSM (Global System for Mobile Communications) 900 hizmeti, 1994 yılında Türk Telekom ile Turkcell ve Telsim arasında yapılan gelir paylaşımı anlaşması ile başladı. Bu işletmecilerle Ulaştırma Bakanlığı arasında 27 Nisan 1998`de, 25 yıl süreli imtiyaz sözleşmeleri imzalanarak, Turkcell ve Telsim`e GSM 900 lisansı verildi.
27 Ekim 2000`de Ulaştırma Bakanlığı`nca GSM 1800 için İş-Tim/Aria ile Aycell`e lisans sağlandı. Bu işletmeciler 2001 yılında faaliyete geçtiler.
Sektörde 1994`de 81 bin olan abone sayısı, 1995`de 330 bine, 1996`da 690 bine, 1997`de 1 milyon 480 bine, 1998`de 3 milyon 330 bine, 1999`da 7 milyon 500 bine, 2000`de 14.7 milyona, 2001`de 19.5 milyona, 2002`de ise 23.3 milyona yükseldi.
Abone sayısındaki artış 1998 ve 1999`da yüzde 125, 2000`de yüzde 96 olarak hesaplanırken, oran 2001`de yüzde 33`e, 2002`de ise yüzde 20`ye geriledi. 2000 yılında 7.2 milyon yeni abone sisteme dahil olurken, sektörün yaklaşık 10 milyon yeni abone beklediği 2001`de rakam, yaşanan ekonomik kriz nedeniyle4.8 milyonda kaldı. 2002`de ise 3.8 milyon olarak gerçekleşti.
Şirketlerin abone sayılarına bakıldığında Turkcell 15.7 milyon ile ilk sırada yer alıyor. Telsim`in abone sayısı 6 milyonu, Aria`nın 1 milyonu aşarken, Aycell`in 1. yıldönümünü kutladığı 2002 Ağustos ayında abone sayısı 200 bin olarak açıklanmış ve yıl sonuna kadar 300 bin yeni abone hedeflediği kaydedilmişti.
Dünyadaki GSM abonesi sayısı da geçtiğimiz Mart ayı başında 824.7 milyon olarak hesaplandı.
2000 sonunda 455.1 milyon olan bu sayı, 2001`de 627.7 milyona, 2002 sonunda da 787.5 milyona yükseldi.
TEMEL SORUN, ULUSAL DOLAŞIM
Ulaştırma Bakanlığı tarafından açılan GSM 1800 sayısal hücresel mobil telefon sisteminin tesis ve işletmesi ihalesine katılan Türkiye İş Bankası ve Telecom Italia Mobile konsorsiyumu, 2 milyar 525 milyon doları vererek ihaleyi kazanırken, Türkiye Cumhuriyeti tarihinin en büyük özelleştirmesine imza atmıştı.
Sektöre iddialı giriş yapan ve ulusal Dolaşım (roaming) konusunu hep gündemde tutan Aria, ilk ``Alo``nun üzerinden 2 yıl geçtikten sonra, lisans anlaşmasındaki şartların yerine getirilmemesi gerekçesiyle, Paris`te bulunan Uluslararası Tahkim Komisyonu`na 31 Mart 2003 tarihinde başvurduğunu açıkladı.
İş Tim, faaliyete geçtiğinden bu yana zaman zaman yaptığı yazılı açıklamalar veya yöneticileri kanalıyla, Ulusal Dolaşım konusundaki şikayetlerini dile getirdi.
İş Tim`in, Telekomünikasyon Kurumu`nun ulusal dolaşım konusunda anlaşmaya varılması için GSM operatörlerine tanıdığı sürenin 15 Kasım 2001 tarihinde bitmesinin ardından yaptığı açıklamada, operatörlerin Ulusal Dolaşım ile yükümlü oldukları savunularak, ``Aria, haklarını ve tüketicinin yararını korumak için bugünden (16 Kasım 2001) itibaren gerekli bütün inisiyatifleri alacaktır`` denildi.
4502 sayılı yasanın operatörleri Ulusal Dolaşım taleplerini karşılamakla açıkça yükümlü kıldığı vurgulanan İş Tim açıklamasında, Turkcell ve Telsim`in Telekomünikasyon Kurumu`nun bu konudaki yetkisini tanımadığı iddia edildi.
Hizmete girdiği ilk yıl sadece Ulusal Dolaşım konusundan değil, Şubat 2001 krizinin etkilerinden de yakınan Aria, cep aboneleri ve operatörlerin üstündeki vergi yükünün hafifletilmesini istedi.
Bu arada, ulusal dolaşım konusunda Telekomünikasyon Kurumu`nun girişimleri devam ederken, konunun muhataplarından Turkcell Genel Müdürü Muzaffer Akpınar da, ``roamingde ticari olarak beklentiler karşılanabilirse anlaşabiliriz. Ama bunun bir bedeli var ve bunun bedeli öyle 130-140 milyon dolar değil. Bunun bedeli, ciddi bir ön ödeme. Bu yatırımın sabit maliyetinin ciddi bir paylaşımı ve bunun da üzerine dakika bedeli`` diye konuşmuştu.
KDV`Sİ DE MAHKEMELİK OLDU
Cumhuriyet tarihinin en büyük özelleştirmesinin KDV`si de dava konusu oldu. İŞ-TİM, ihale bedeli 2 milyar 525 milyon doların ilk taksiti olan 500 milyon dolar ile yüzde 17 olan KDV tutarı 85 milyon doları 13 Kasım 2000 tarihinde ödedikten sonra, 7 Aralık 2000 tarihinde İstanbul 3 No`lu Vergi Mahkemesi`nde dava açtı.
İŞ-TİM dava dilekçesinde, yasal cezai müeyyideye uğramamak için ödediği KDV tutarının iadesini istedi. Davanın muhatabının Ulaştırma Bakanlığı ve Maliye Bakanlığı olduğu dikkate alınarak, dosya yetkisizlik kararıyla bakanlıkların yer aldığı Ankara`ya gönderildi. (A.A.)
2001 ve 2002 yıllarına dönük abone büyüme tahminlerinde hayal kırıklığı yaşanan sektörde, abone başına gelirdeki gerilemenin yanı sıra yeni abone bulmak zorlaşınca, rekabet daha da ağırlaştı.
Turkcell, Telsim, Aria ve Aycell`in faaliyet gösterdiği sektörde, toplam abone sayısı 2002 sonunda 23 milyon 323 bin 118 adet olarak gerçekleşti.
Türkiye`de GSM (Global System for Mobile Communications) 900 hizmeti, 1994 yılında Türk Telekom ile Turkcell ve Telsim arasında yapılan gelir paylaşımı anlaşması ile başladı. Bu işletmecilerle Ulaştırma Bakanlığı arasında 27 Nisan 1998`de, 25 yıl süreli imtiyaz sözleşmeleri imzalanarak, Turkcell ve Telsim`e GSM 900 lisansı verildi.
27 Ekim 2000`de Ulaştırma Bakanlığı`nca GSM 1800 için İş-Tim/Aria ile Aycell`e lisans sağlandı. Bu işletmeciler 2001 yılında faaliyete geçtiler.
Sektörde 1994`de 81 bin olan abone sayısı, 1995`de 330 bine, 1996`da 690 bine, 1997`de 1 milyon 480 bine, 1998`de 3 milyon 330 bine, 1999`da 7 milyon 500 bine, 2000`de 14.7 milyona, 2001`de 19.5 milyona, 2002`de ise 23.3 milyona yükseldi.
Abone sayısındaki artış 1998 ve 1999`da yüzde 125, 2000`de yüzde 96 olarak hesaplanırken, oran 2001`de yüzde 33`e, 2002`de ise yüzde 20`ye geriledi. 2000 yılında 7.2 milyon yeni abone sisteme dahil olurken, sektörün yaklaşık 10 milyon yeni abone beklediği 2001`de rakam, yaşanan ekonomik kriz nedeniyle4.8 milyonda kaldı. 2002`de ise 3.8 milyon olarak gerçekleşti.
Şirketlerin abone sayılarına bakıldığında Turkcell 15.7 milyon ile ilk sırada yer alıyor. Telsim`in abone sayısı 6 milyonu, Aria`nın 1 milyonu aşarken, Aycell`in 1. yıldönümünü kutladığı 2002 Ağustos ayında abone sayısı 200 bin olarak açıklanmış ve yıl sonuna kadar 300 bin yeni abone hedeflediği kaydedilmişti.
Dünyadaki GSM abonesi sayısı da geçtiğimiz Mart ayı başında 824.7 milyon olarak hesaplandı.
2000 sonunda 455.1 milyon olan bu sayı, 2001`de 627.7 milyona, 2002 sonunda da 787.5 milyona yükseldi.
TEMEL SORUN, ULUSAL DOLAŞIM
Ulaştırma Bakanlığı tarafından açılan GSM 1800 sayısal hücresel mobil telefon sisteminin tesis ve işletmesi ihalesine katılan Türkiye İş Bankası ve Telecom Italia Mobile konsorsiyumu, 2 milyar 525 milyon doları vererek ihaleyi kazanırken, Türkiye Cumhuriyeti tarihinin en büyük özelleştirmesine imza atmıştı.
Sektöre iddialı giriş yapan ve ulusal Dolaşım (roaming) konusunu hep gündemde tutan Aria, ilk ``Alo``nun üzerinden 2 yıl geçtikten sonra, lisans anlaşmasındaki şartların yerine getirilmemesi gerekçesiyle, Paris`te bulunan Uluslararası Tahkim Komisyonu`na 31 Mart 2003 tarihinde başvurduğunu açıkladı.
İş Tim, faaliyete geçtiğinden bu yana zaman zaman yaptığı yazılı açıklamalar veya yöneticileri kanalıyla, Ulusal Dolaşım konusundaki şikayetlerini dile getirdi.
İş Tim`in, Telekomünikasyon Kurumu`nun ulusal dolaşım konusunda anlaşmaya varılması için GSM operatörlerine tanıdığı sürenin 15 Kasım 2001 tarihinde bitmesinin ardından yaptığı açıklamada, operatörlerin Ulusal Dolaşım ile yükümlü oldukları savunularak, ``Aria, haklarını ve tüketicinin yararını korumak için bugünden (16 Kasım 2001) itibaren gerekli bütün inisiyatifleri alacaktır`` denildi.
4502 sayılı yasanın operatörleri Ulusal Dolaşım taleplerini karşılamakla açıkça yükümlü kıldığı vurgulanan İş Tim açıklamasında, Turkcell ve Telsim`in Telekomünikasyon Kurumu`nun bu konudaki yetkisini tanımadığı iddia edildi.
Hizmete girdiği ilk yıl sadece Ulusal Dolaşım konusundan değil, Şubat 2001 krizinin etkilerinden de yakınan Aria, cep aboneleri ve operatörlerin üstündeki vergi yükünün hafifletilmesini istedi.
Bu arada, ulusal dolaşım konusunda Telekomünikasyon Kurumu`nun girişimleri devam ederken, konunun muhataplarından Turkcell Genel Müdürü Muzaffer Akpınar da, ``roamingde ticari olarak beklentiler karşılanabilirse anlaşabiliriz. Ama bunun bir bedeli var ve bunun bedeli öyle 130-140 milyon dolar değil. Bunun bedeli, ciddi bir ön ödeme. Bu yatırımın sabit maliyetinin ciddi bir paylaşımı ve bunun da üzerine dakika bedeli`` diye konuşmuştu.
KDV`Sİ DE MAHKEMELİK OLDU
Cumhuriyet tarihinin en büyük özelleştirmesinin KDV`si de dava konusu oldu. İŞ-TİM, ihale bedeli 2 milyar 525 milyon doların ilk taksiti olan 500 milyon dolar ile yüzde 17 olan KDV tutarı 85 milyon doları 13 Kasım 2000 tarihinde ödedikten sonra, 7 Aralık 2000 tarihinde İstanbul 3 No`lu Vergi Mahkemesi`nde dava açtı.
İŞ-TİM dava dilekçesinde, yasal cezai müeyyideye uğramamak için ödediği KDV tutarının iadesini istedi. Davanın muhatabının Ulaştırma Bakanlığı ve Maliye Bakanlığı olduğu dikkate alınarak, dosya yetkisizlik kararıyla bakanlıkların yer aldığı Ankara`ya gönderildi. (A.A.)