Tüpraş`ın Petkim`i alması kimleri çileden çıkardı

Petkim’in hiç iyi durumda olmayan Yarımca’daki tesislerini 60 milyon dolara Tüpraş’a satması ve Tüpraş’ın da böylece Yarımca’da yeni bir rafineri kurarak genişleyeceğini açıklaması belli ki iş çevrelerini sinirlendirmeye yetmiş.
Kimya sektörünün önde gelen temsilcileri kızgın, çünkü Yarımca’yla ilgili önerilerinin dikkate alınmadığını düşünüyor. Petrol sektörü çevreleri kızgın, çünkü habire devletin küçültülmesi esastır deniliyor ancak devlet şirketi rafineri açıyor!
Aliağa’daki tesisleriyle kar eden Petkim, Yarımca’daki 5 fabrikasının sürekli zarar etmesinden uzun süredir muzdaripti. Eski teknolojiyle çalışan bu fabrikaların verimli çalışmasını düşünmek bile hata kuşkuşuz. İşte bu nedenle kimya sektörünün önde gelen şirketleri bir öneride bulunmuş. Yüksek teknolojiyle bu tesislerde kimyasal maddeler üretelim demişler. Türkiye’de böyle bir yer yok. Ama Rotterdam’da, Singapur’da ya da Tayland’da var. Bu fırsatı Türkiye’ye Petkim’in bahsi geçen tesisleri verebilir. Kimyasal madde üreticileri bunun üzerine kafa yorarken, haliyle bu tesislerin Tüpraş’a devredilmesiyle çileden çıkmış. Üstelik 1000 Petkim çalışanı da Tüpraş’a geçeceği açıklanmış. Kimyacılar iddia ediyor ki, tesisler için 300 kişi bile fazla. Yani zararı bu kez Tüpraş yüklenecek ve yine halk ödeyecek.
İzmit’te dar bir alanda istediği yatırımları yapamamaktan şikayetçi olan Tüpraş’a Petkim’in aynı bölgedeki 5 fabrikasını devralmak ilaç gibi gelmiş. Çünkü böylece hazır altyapı nedeniyle düşük maliyetle ilave yatırımlar yapacaklar.
İşte bu noktada çileden çıkan bir başka sektör temsilcileri daha olmuş. Petrol sektörünün kimi temsilcisi, bir devlet şirketinin bir başka devlet şirketinden satın alma yapmasını devletin küçülme politikasıyla nasıl bağdaştırıldığını soruyor. Üstelik te yapılması düşünülen rafinerinin yerinin İzmit değil, potansiyelin çok daha yüksek olduğu Trakya olması gerektiğini vurguluyor.

Tüpraş cephesinden bakınca

Tüpraş’a gelince. Yaptıkları bir araştırmaya göre 2007 yılında Türkiye’nin yeni bir rafineriye ihtiyacı olacak. Çünkü, 6 yıl sonra ihtiyaç 17 milyon ton olacak, oysa Tüpraş bugün ancak 10 milyon ton üretebiliyor. Altyapı da hazır olduğuna göre İzmit burada rafineri kurmak için ideal. Üstelik Tüpraş böylece petrokimya ile de entegre olacak.
Genel Müdür Hüsammettin Danış, telefonla yaptığım görüşmede eleştirilere çok detaylı cevaplar verdi. Danış 28 yıldır Tüpraş’ta çalışıyor ve Petkim tesislerini almayı aslında taa 1994 yılında kafasıno koymuş. “Halka arzda petrokimya sektörüne gireceğiz demiştik. İşte giriyoruz” diyor.
Petkim’in gayet tabi tesislerde yeni ürünler üretmesinin de mümkün olduğunu ancak milyarlarca dolarlık yatırım isteyen bu projeler için kimsenin hevesli olmadığını vurguladı. Danış’a göre, tesislere heves edenler aslında depolama yapmak için istiyor. Tüpraş yeni rafineriyi İzmir’de yapsaydı, en az 60 milyon dolar nakliye parası ödeyecekmiş. Ya da Trakya, ki rafineri için çok doğru bir seçenek olarak durmasına rağmen, çok daha pahalıya malolacağı için seçenek olmaktan çıkmış. İzmit’te 700 milyon dolara malolacak rafineri, Trakya’da 1.5 milyar dolardan aşağıya çıkmazmış.
Hüsamettin Danış, devletin küçülme politikasına ters eleştirisine de, “Devletten tek bir kuruş almıyoruz ki. Üstelik her ay 620 trilyon vergi gönderiyorum. 9 aylık kazancımız 310 trilyonu buldu. Bizim genişlememiz, Türkiye’nin genişlemesi için hayırlı bir durum” diyerek cevap veriyor.
Petrol sektöründe son günlerde en çok konuşulan bir konusu bu görünüyor. Anlattıklarım, sıkıntılardan, eleştirilerden ve cevaplardan bir kesitti.