Resmi Gazete'de yayınlandı | Akaryakıt (benzin-mazot) fiyatlarında eşel mobil sistemi nedir, ne demek? | Eşel mobil sistemi ne işe yarar?
Güncelleme Tarihi:
Cumhurbaşkanı Kararı ile devreye alınan eşel mobil sistemiyle, bazı petrol ürünlerinin fiyatı artarsa, artış tutarının yüzde 75'ine kadar ÖTV'si indirilecek. Bu gelişmenin ardından eşel mobil sistemi anlamı merak konusu oldu. Eşel mobil sistemi ne demek? akaryakıt fiyatlarındaki yükselişle birlikte gündeme geldi. Küresel piyasalarda yaşanan çalkantılar ve özellikle İran kaynaklı savaş geriliminin etkisiyle petrol fiyatlarının 1,5 yılın zirvesine çıkması, Türkiye'de akaryakıt fiyatlarına yönelik endişeleri artırdı. Bu durum karşısında Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın, akaryakıt fiyatlarındaki artışların tüketiciye yansımasını sınırlamak amacıyla daha önce uygulanan Eşel Mobil Sistemi'ni yeniden devreye alma hazırlığında olduğu öğrenildi.
Eşel mobil sistemi, Türkiye'de ilk kez 17 Mayıs 2018 tarihinde yaşanan kur dalgalanmalarının ardından uygulamaya konulmuştu. Ancak, 2021 yılının son çeyreğinde, akaryakıt fiyatlarındaki artışların ÖTV miktarını tamamen absorbe etmesi nedeniyle sistem kademeli olarak sonlandırılmıştı. Bugün (3 Mart 2026) itibarıyla, Körfez'deki askeri gerilimin petrol fiyatlarını 85 dolar seviyesine taşıması ve rafineri marjlarında %25'lik bir artışa neden olmasıyla birlikte, motorin fiyatlarına yaklaşık 6,69 TL ile 7 TL arasında bir zam beklentisi oluştu . Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın bu zammın vatandaşa yansımasını sınırlamak amacıyla eşel mobil sistemini yeniden gündeme aldığı ve kapsamlı bir etki analizi yürüttüğü belirtiliyor. Çalışmaların kısa sürede tamamlanarak nihai kararın bu hafta içinde netleşmesi bekleniyor.
RESMİ GAZETE'DE YAYINLANDI
Akaryakıt fiyatlarında jeopolitik gelişmelerden kaynaklı artışın önüne geçilmesi amacıyla geçici olarak eşel mobil sistemi devreye alındı.
Konuya ilişkin Cumhurbaşkanı Kararı, Resmi Gazete'de yayımlandı.
AA muhabirinin Hazine ve Maliye Bakanlığından edindiği bilgilere göre kararla, jeopolitik gelişmelerden kaynaklanan petrol fiyatlarındaki yükselişin enflasyon üzerindeki etkisinin sınırlandırılması ve vatandaşların bütçesine etkisinin azaltılması için geçici olarak eşel mobil sisteminin devreye alınması kararlaştırıldı.
Sistem, 2 Mart günü baz alınarak, bu tarihten itibaren bazı petrol ürünlerinin fiyatı artarsa, artış tutarının yüzde 75'ine kadar bu ürünlerin ÖTV'sinin indirilmesi suretiyle uygulanacak.
Bu kapsamda, benzinde litre başına 14,8277 liraya, motorinde litre başına 13,9006 liraya, LPG'de kilogram başına 11,3830 liraya kadar indirim olabilecek.
Bu ürünlerin fiyatı düşerse de azalış tutarının yüzde 75'ine kadar ÖTV'si artırılacak ve artırılan bu tutar da 2 Mart'ta uygulanan ÖTV'yi geçmeyecek.
- 10 liralık artışın sadece 2,5 lirası vatandaşa yansıyacak
Uluslararası petrol fiyatları ve döviz kurundaki değişim nedeniyle meydana gelecek fiyat artışının, akaryakıt ve LPG fiyatlarına sınırlı olarak yansıması amacıyla bu ürünler üzerindeki ÖTV'nin yüzde 75'i ile buna bağlı KDV'den vazgeçilecek.
Örneğin, söz konusu ürünlerdeki fiyat artışının 10 lira olması halinde, bu tutarın sadece 2,5 lirası piyasa fiyatına yansıyacak, geri kalan 7,5 lira ise vergiden karşılanacak.
Böylece, yüksek miktarda bütçe gelirinden feragat edilerek enflasyonla mücadele önceliklendirilmiş, akaryakıt ve LPG fiyat artışlarının piyasaya sınırlı yansıması sağlanmış olacak.
BAKMADAN GEÇME!
EŞEL MOBİL SİSTEMİ NEDİR VE NASIL ÇALIŞIR?
Eşel mobil sistemi, akaryakıt fiyatlarında uluslararası petrol fiyatları ve döviz kuruna bağlı olarak meydana gelen dönemsel artışların, Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) üzerinden karşılanarak pompa satış fiyatlarına doğrudan yansımasını engellemeyi hedefleyen bir mekanizmadır. Bu sistemin temel amacı, akaryakıt fiyatlarındaki dalgalanmaların enflasyonist etkilerini minimize etmek ve tüketicinin alım gücünü korumaktır.
Akaryakıt fiyatlarında (vergiler hariç) bir artış öngörüldüğünde, örneğin 20 kuruşluk bir zam ihtiyacı doğduğunda, devlet bu miktarı ÖTV'den düşer. Böylece, akaryakıtın pompa fiyatı sabit kalır veya artış daha sınırlı olur. Tersine, uluslararası petrol fiyatlarında bir düşüş yaşandığında, bu düşüş doğrudan pompa fiyatlarına indirim olarak yansıtılmaz; bunun yerine, daha önce feragat edilen ÖTV miktarı eski seviyesine gelene kadar vergi artırılır. Bu sayede devlet, bütçe üzerindeki yükü dengelemeye çalışır.