Paradan sıfır atma borsalara yarıyor
Güncelleme Tarihi:
Oluşturulma Tarihi: Aralık 28, 2004 09:51
Parasından sıfır atan 9 ülkede endeks iki ayda ortalama yüzde 25.7 artmış. İMKB 2005`e yeni program ve AB`yle girdiği için YTL`nin etkisinin gözlemlenmesi zor olacak
Türkiye 2005 yılına yeni para birimi YTL ile girecek. YTL ile birlikte borsada artık hisse başına değil lot başına fiyat açıklanacak. Buna göre 1 YTL nominal değerli hisse borsada bir adet hisse senedi değerinde kabul edilecek.
Yani borsada 1 lot hisse senedi bir adet hisseye eşitlenmiş olacak. Borsada işlem gören birçok hissenin fiyatı milyona bölündüğünde küçük değerler oluştuğu için İMKB 1 Ocak 2005`ten itibaren her şirketin fiyatını YTL olarak bugünkü 1 lot gibi ilan edecek. Örnek vermek gerekirse, bugün borsada 7.250 liradan işlem gören bir hissenin fiyatı yılbaşından itibaren bir lot bazında yani 1000 hissenin toplam fiyatı olarak açıklanacak. Buna göre 1 lot X hissesinin fiyatı 7.250.000 TL olacak.
Bu fiyat paradan 6 sıfır atılması uygulamasıyla birlikte 7 lira 25 kuruş olarak ilan edilecek. Ancak bize gelen sorulardan anladığımız kadarıyla asıl merak edilen konu YTL`nin borsada yükseliş yönünde bir etki yaratıp yaratmayacağı. Bu konuyla ilgili yapılan çeşitli araştırmalar bulunuyor. Mesela İMKB Hisse Senedi Piyasası Müdür Yardımcısı Dr. Recep Bildik ve yine aynı müdürlükten eksper Hüseyin Bütüner`in bu yıl İrlanda`da yapılacak Global Finans Toplantısı için hazırladıkları bir çalışmaya göre, paradan sıfır atan ülke borsalarında endeksin önceki ve sonraki 20 günde yükseliş eğilimi gösterdiği tespit edilmiş.
Ortalama yüzde 14.9
Yandaki tablo, farklı tarihlerde paradan sıfır atan çeşitli ülkelerde endeksin seyrini gösteriyor. Sonuçlar çarpıcı. Paradan sıfır atan ülkelerin çoğunda izleyen 20 günde endeks yükselmiş.
Bu 9 ülkede paradan sıfır atılmasının ardından geçen 20 günlük sürede endeksin ortalamada yüzde 14.9 arttığı görülüyor. Öncesindeki 20 günde ise endeks yüzde 10.8 oranında yükselmiş. Bu analize göre 1960-2000 yılları arasında verisi olan 9 ülkede, paradan sıfır atılmasından önceki 20 günlük süre ve sonraki 20 günlük süre baz alındığında borsada iki aylık süre içerisinde ortalama yüzde 25.7 oranında bir artış kaydedilmiş.
İstikrar programları
Paradan sıfır atma uygulamasına hemen bütün dünya örneklerinde yüksek enflasyon ortamında paranın nominal değerinin düşmesi nedeniyle ihtiyaç duyulmuş. Çalışmada yer alan ülkelerin hemen hepsi paradan sıfır atılmasıyla birlikte çeşitli makroekonomik istikrar programlarını da aynı anda uygulamaya sokan ülkeler. Bu bağlamda endekslerdeki yükselişte uygulanmaya başlanan istikrar programlarının etkisinin büyük olduğu açık. Ancak, paradan sıfır atılmasının fiyatların ucuz bulunması gibi birtakım psikolojik etkilerle borsada yükselişe yol açtığını savunan uzmanlar da bulunuyor. Türkiye ise, paradan sıfır atılması dönemine IMF ile yaptığı 3 yıllık yeni stand - by ile giriyor. AB`den tarih alınmasının etkisiyle Noel tatilinin bitmesinin ardından ocak ayının özellikle ilk yarısında yabancı girişlerinin de artması bekleniyor. Ocak ayı konjonktür olarak da İstanbul Borsası`nda genelde endeksin en yüksek getiriyi sağladığı ay olduğu için bizde paradan sıfır atılmasının endeks üzerinde etkili olup olmadığının gözlemlenmesi zor olacak. Ancak ocak ayı etkisi, AB beklentisi ve YTL ile birlikte 2005 Ocak`ında da borsanın yükselmesi sürpriz olmayacaktır.
Türkiye 2005 yılına yeni para birimi YTL ile girecek. YTL ile birlikte borsada artık hisse başına değil lot başına fiyat açıklanacak. Buna göre 1 YTL nominal değerli hisse borsada bir adet hisse senedi değerinde kabul edilecek.
Yani borsada 1 lot hisse senedi bir adet hisseye eşitlenmiş olacak. Borsada işlem gören birçok hissenin fiyatı milyona bölündüğünde küçük değerler oluştuğu için İMKB 1 Ocak 2005`ten itibaren her şirketin fiyatını YTL olarak bugünkü 1 lot gibi ilan edecek. Örnek vermek gerekirse, bugün borsada 7.250 liradan işlem gören bir hissenin fiyatı yılbaşından itibaren bir lot bazında yani 1000 hissenin toplam fiyatı olarak açıklanacak. Buna göre 1 lot X hissesinin fiyatı 7.250.000 TL olacak.
Bu fiyat paradan 6 sıfır atılması uygulamasıyla birlikte 7 lira 25 kuruş olarak ilan edilecek. Ancak bize gelen sorulardan anladığımız kadarıyla asıl merak edilen konu YTL`nin borsada yükseliş yönünde bir etki yaratıp yaratmayacağı. Bu konuyla ilgili yapılan çeşitli araştırmalar bulunuyor. Mesela İMKB Hisse Senedi Piyasası Müdür Yardımcısı Dr. Recep Bildik ve yine aynı müdürlükten eksper Hüseyin Bütüner`in bu yıl İrlanda`da yapılacak Global Finans Toplantısı için hazırladıkları bir çalışmaya göre, paradan sıfır atan ülke borsalarında endeksin önceki ve sonraki 20 günde yükseliş eğilimi gösterdiği tespit edilmiş.
Ortalama yüzde 14.9
Yandaki tablo, farklı tarihlerde paradan sıfır atan çeşitli ülkelerde endeksin seyrini gösteriyor. Sonuçlar çarpıcı. Paradan sıfır atan ülkelerin çoğunda izleyen 20 günde endeks yükselmiş.
Bu 9 ülkede paradan sıfır atılmasının ardından geçen 20 günlük sürede endeksin ortalamada yüzde 14.9 arttığı görülüyor. Öncesindeki 20 günde ise endeks yüzde 10.8 oranında yükselmiş. Bu analize göre 1960-2000 yılları arasında verisi olan 9 ülkede, paradan sıfır atılmasından önceki 20 günlük süre ve sonraki 20 günlük süre baz alındığında borsada iki aylık süre içerisinde ortalama yüzde 25.7 oranında bir artış kaydedilmiş.
İstikrar programları
Paradan sıfır atma uygulamasına hemen bütün dünya örneklerinde yüksek enflasyon ortamında paranın nominal değerinin düşmesi nedeniyle ihtiyaç duyulmuş. Çalışmada yer alan ülkelerin hemen hepsi paradan sıfır atılmasıyla birlikte çeşitli makroekonomik istikrar programlarını da aynı anda uygulamaya sokan ülkeler. Bu bağlamda endekslerdeki yükselişte uygulanmaya başlanan istikrar programlarının etkisinin büyük olduğu açık. Ancak, paradan sıfır atılmasının fiyatların ucuz bulunması gibi birtakım psikolojik etkilerle borsada yükselişe yol açtığını savunan uzmanlar da bulunuyor. Türkiye ise, paradan sıfır atılması dönemine IMF ile yaptığı 3 yıllık yeni stand - by ile giriyor. AB`den tarih alınmasının etkisiyle Noel tatilinin bitmesinin ardından ocak ayının özellikle ilk yarısında yabancı girişlerinin de artması bekleniyor. Ocak ayı konjonktür olarak da İstanbul Borsası`nda genelde endeksin en yüksek getiriyi sağladığı ay olduğu için bizde paradan sıfır atılmasının endeks üzerinde etkili olup olmadığının gözlemlenmesi zor olacak. Ancak ocak ayı etkisi, AB beklentisi ve YTL ile birlikte 2005 Ocak`ında da borsanın yükselmesi sürpriz olmayacaktır.