Gelir Vergisi Beyanname Düzenleme Rehberi
Güncelleme Tarihi:
Oluşturulma Tarihi: Ocak 27, 2001 00:00
Maliye Bakanlığı, 2001 Basit Usul Gelir Vergisi Beyanname Düzenleme Rehberi hazırladı. Gelirler Genel Müdürlüğü Basit Usulde Vergilendirme Şubesi`nce hazırlanan ve ücretsiz dağıtılan rehber ile kazançların beyanı, hayat standardı esası uygulamasında özellik gösteren durumlar, beyannamenin ne zaman ve nereye verileceği, beyannameye hangi belgelerin ekleneceği, vergi ve fon payının ne zaman ve nasıl ödeneceği, beyanname vermeyenlere hangi yaptırımların uygulanacağı konusunda bilgiler yer alıyor. Rehberde yer alan bilgilere göre, basit usulde vergilendirilen mükellefler, elde ettikleri gelirleri yıllık beyanname ile bildirecek ve gelir elde edilmemiş olsa dahi beyanname verilmesi gerekecek.
BASİT USULDE VERGİLENDİRİLEN MÜKELLEFLERİN KAZANÇ BEYANI
Basit usule tabi mükellefler, beyan ettikleri kazançları üzerinden vergilendirilecek. Basit usulde vergilendirilenlerin vergiye tabi gelirlerinin tespiti açısından 1999, 2000 ve 2001 yılları için özel bir düzenleme yapıldı. Bu yıllarda elde edilen kazanç ile intibak ettirilen dereceye göre hesaplanan götürü safi kazanç tutarları karşılaştırılacak ve bunlardan küçük olanı, vergilendirmeye esas alınacak. Kazancı basit usulde tespit edilenlerin zarar beyanı da dahil olmak üzere, ticari faaliyetleri ile ilgili olarak beyan edecekleri kazançları, hayat standartı temel gösterge tutarından düşük olduğu takdirde, hayat standardı temel gösterge tutarı, vergi tarhına esas kazanç tutarı olarak dikkate alınacak. Basit usule tabi mükelleflerin götürü safi kazanç tutarları ile hayat standardı temel gösterge tutarlarını gösteren tablolar Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesinde yer alacak. Beyan edilen safi kazanç tutarı, hayat standardı temel gösterge tutarının üzerinde, ancak götürü safi kazanç tutarının altında ise beyan edilen kazancın vergi tarhına esas alınması gerekecek. Safi kazanç tutarı, hayat standardı temel gösterge tutarının altında ise hayat standardı temel gösterge tutarının, vergi tarhına esas alınması gerekecek. Beyan edilen safi kazanç tutarı, götürü safi kazanç tutarının üzerinde ise götürü safi kazanç tutarının, vergi tarhına esas alınacak. Ticari kazancı basit usulde tespit olunanlar için hayat standardı göstergelerine göre belirlenen ilave tutarlar, dikkate alınmayacak.
HAYAT STANDARDI ESASI UYGULAMASI
Yıl içinde işe başlayan veya yıl içinde işi bırakan mükelleflerde, faaliyette bulunuluna süreler dikkate alınacak ve hayat standardı temel gösterge tutarı, faaliyette bulunulan sürelere göre hesaplanacak. Birden fazla işyerinde ticari faaliyette bulunan mükelleflerde, temel gösterge tutarı; birinci işyeri için tam olarak dikkate alınacak ve bu tutara, birden sonraki her bir işyeri için yüzde 50 oranında ilave yapılmak suretiyle tespit edilecek.
Adi ortaklık şeklinde ticari faaliyette bulunanlarda, temel gösterge tutarı, ortakların her biri için temel gösterge tutarı, diğer ortaklardan biri için temel gösterge tutarının yüzde 50`si dikkate alınmak suretiyle, tespit edilen toplam tutarın ortaklık hisse oranına, bu oran belli değilse her ortağa eşit olarak ortak sayısına bölünmek suretiyle uygulanacak. 11 ve daha yukarı yaşta olan bir taşıtla münhasıran nakliyecilik faaliyetinde bulunan mükelleflerde, faaliyetin ifa edildiği yöreler itibariyle hayat standardı temel gösterge tutarı, yüzde 50 oranında indirilerek uygulanacak. Hayat standardı temel gösterge tutarını aşan gelirin bulunması halinde, zarar mahsubu, mükellefin kendisine, eş ve çocuklarına ait şahıs sigorta primleri, sakatlık indirimi, bağış ve yardımlar beyan edilen gelirden indirilebilecek. Beyan edilen kazançların hayat standardı esasına göre tespit edilen tutardan düşük olması halinde mükelleflerin, kendilerine, eşlerine ve çocuklarına ait üzerinden gelir vergisi ödenen gelirleri, kendilerine ve eşlerine ait emekli, maluliyet, dul ve yetim aylığı hayat standardı esasına göre kazancın tespitinde izah nedeni olarak kabul edilecek. İzah nedeni olarak kabul edilecek gelirlerin belgelendirilmesi zorunlu olacak.
HAYAT STANDARDININ UYGULANMAYACAĞI DURUMLAR
1999 ve 2000 yıllarında ilk defa işe başlayanlar, belediye teşkilatı bulunmayan köylerde işyeri bulunan basit usule tabi mükellefler, 17 Ağustos 1999 veya 12 Kasım 1999 tarihi itibariyle, deprem yaşanan Kocaeli, Sakarya, Yalova ve Bolu (Düzce dahil) illerinin merkez ve ilçelerinde gelir vergisi mükellefiyeti bulunanlar, depremlerde varlıklarının en az yüzde 10`unu kaybedenler, eşini veya birinci derecede kan hısımlarından birini kaybedenler, 2000 yılı beyannamesinin doldurulmasında hayat standardı esasını dikkate almayacaklar.
BEYANNAME NE ZAMAN VE NEREYE VERİLECEK?
Gelirin sadece basit usulde tespit edilen ticari kazançtan ibaret olması halinde, 2000 yılı kazançlarına ilişkin beyanname 2001 yılının Şubat ayı içinde verilecek. Basit usulde tespit edilen ticari kazanç yanında beyana tabi başka bir gelir unsurunun bulunması halinde yıllık beyanname, 2001 yılının Mart ayı içinde verilecek. Beyanname, kayıtlı bulunulan vergi dairesine verilecek. Beyanname posta ile de gönderilebilecek. Basit usule tabi mükellefler, yıllık gelir vergisi beyannamelerine basit usulde hesap özeti, varsa indirim ve mahsuplarla ilgili belgeleri ekleyecek. Şubat ayında verilecek beyannameler üzerinden hesaplanan gelir vergisi ve fon payı Şubat, Mayıs ve Ağustos aylarında olmak üzere, üç eşit taksitte ödenecek. Mart ayında verilecek beyannameler üzerinden hesaplanan gelir vergisi ve fon payı Mart, Haziran ve Eylül aylarında olmak üzere, üç eşit taksitte ödenecek.
VERGİ VE FON PAYI NASIL ÖDENECEK?
Vergi ve fon payı, bağlı bulunan vergi dairesine, bağlı bulunan vergi dairesinin belediye sınırları dışında herhangi bir vergi dairesine, vergi tahsiline yetkili banka şubelerine ödenebilecek. 2000 takvim yılına ait beyannamenin 2001 yılı Şubat ayı içerisinde verilmemesi durumunda mükelleflere usulsüzlük cezası, vergi ziyaı cezası ve gecikme faizi uygulanacak.
BEYANNAMENİN DOLDURULMASINDA DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR
Beyanname bir örnek doldurulacak. Beyanname mavi veya siyah tükenmez kalem kullanılarak büyük matbaa harfleri ile doldurulacak ve kurşun kalem kesinlikle kullanılmayacak. Beyanname üzerinde silinti ve kazıntı yapılmayacak, buruşturulmayacak. Sayısal ifadeler romen rakamı ile yazılmayacak. Kimlik bilgileri, nüfus cüzdanında olduğu şekilde, kısaltmadan yazılacak. Beyannemede yer alan mesleği alanına, mükelleflerin esas uğraş konusu yazılacak. Birden fazla meslekle uğraş söz konusu ise ağırlıklı olan yazılacak. Adres bölümüne, adres bilgileri ve posta kodu yazılacak.
BASİT USULDE VERGİLENDİRİLEN MÜKELLEFLERİN KAZANÇ BEYANI
Basit usule tabi mükellefler, beyan ettikleri kazançları üzerinden vergilendirilecek. Basit usulde vergilendirilenlerin vergiye tabi gelirlerinin tespiti açısından 1999, 2000 ve 2001 yılları için özel bir düzenleme yapıldı. Bu yıllarda elde edilen kazanç ile intibak ettirilen dereceye göre hesaplanan götürü safi kazanç tutarları karşılaştırılacak ve bunlardan küçük olanı, vergilendirmeye esas alınacak. Kazancı basit usulde tespit edilenlerin zarar beyanı da dahil olmak üzere, ticari faaliyetleri ile ilgili olarak beyan edecekleri kazançları, hayat standartı temel gösterge tutarından düşük olduğu takdirde, hayat standardı temel gösterge tutarı, vergi tarhına esas kazanç tutarı olarak dikkate alınacak. Basit usule tabi mükelleflerin götürü safi kazanç tutarları ile hayat standardı temel gösterge tutarlarını gösteren tablolar Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesinde yer alacak. Beyan edilen safi kazanç tutarı, hayat standardı temel gösterge tutarının üzerinde, ancak götürü safi kazanç tutarının altında ise beyan edilen kazancın vergi tarhına esas alınması gerekecek. Safi kazanç tutarı, hayat standardı temel gösterge tutarının altında ise hayat standardı temel gösterge tutarının, vergi tarhına esas alınması gerekecek. Beyan edilen safi kazanç tutarı, götürü safi kazanç tutarının üzerinde ise götürü safi kazanç tutarının, vergi tarhına esas alınacak. Ticari kazancı basit usulde tespit olunanlar için hayat standardı göstergelerine göre belirlenen ilave tutarlar, dikkate alınmayacak.
HAYAT STANDARDI ESASI UYGULAMASI
Yıl içinde işe başlayan veya yıl içinde işi bırakan mükelleflerde, faaliyette bulunuluna süreler dikkate alınacak ve hayat standardı temel gösterge tutarı, faaliyette bulunulan sürelere göre hesaplanacak. Birden fazla işyerinde ticari faaliyette bulunan mükelleflerde, temel gösterge tutarı; birinci işyeri için tam olarak dikkate alınacak ve bu tutara, birden sonraki her bir işyeri için yüzde 50 oranında ilave yapılmak suretiyle tespit edilecek.
Adi ortaklık şeklinde ticari faaliyette bulunanlarda, temel gösterge tutarı, ortakların her biri için temel gösterge tutarı, diğer ortaklardan biri için temel gösterge tutarının yüzde 50`si dikkate alınmak suretiyle, tespit edilen toplam tutarın ortaklık hisse oranına, bu oran belli değilse her ortağa eşit olarak ortak sayısına bölünmek suretiyle uygulanacak. 11 ve daha yukarı yaşta olan bir taşıtla münhasıran nakliyecilik faaliyetinde bulunan mükelleflerde, faaliyetin ifa edildiği yöreler itibariyle hayat standardı temel gösterge tutarı, yüzde 50 oranında indirilerek uygulanacak. Hayat standardı temel gösterge tutarını aşan gelirin bulunması halinde, zarar mahsubu, mükellefin kendisine, eş ve çocuklarına ait şahıs sigorta primleri, sakatlık indirimi, bağış ve yardımlar beyan edilen gelirden indirilebilecek. Beyan edilen kazançların hayat standardı esasına göre tespit edilen tutardan düşük olması halinde mükelleflerin, kendilerine, eşlerine ve çocuklarına ait üzerinden gelir vergisi ödenen gelirleri, kendilerine ve eşlerine ait emekli, maluliyet, dul ve yetim aylığı hayat standardı esasına göre kazancın tespitinde izah nedeni olarak kabul edilecek. İzah nedeni olarak kabul edilecek gelirlerin belgelendirilmesi zorunlu olacak.
HAYAT STANDARDININ UYGULANMAYACAĞI DURUMLAR
1999 ve 2000 yıllarında ilk defa işe başlayanlar, belediye teşkilatı bulunmayan köylerde işyeri bulunan basit usule tabi mükellefler, 17 Ağustos 1999 veya 12 Kasım 1999 tarihi itibariyle, deprem yaşanan Kocaeli, Sakarya, Yalova ve Bolu (Düzce dahil) illerinin merkez ve ilçelerinde gelir vergisi mükellefiyeti bulunanlar, depremlerde varlıklarının en az yüzde 10`unu kaybedenler, eşini veya birinci derecede kan hısımlarından birini kaybedenler, 2000 yılı beyannamesinin doldurulmasında hayat standardı esasını dikkate almayacaklar.
BEYANNAME NE ZAMAN VE NEREYE VERİLECEK?
Gelirin sadece basit usulde tespit edilen ticari kazançtan ibaret olması halinde, 2000 yılı kazançlarına ilişkin beyanname 2001 yılının Şubat ayı içinde verilecek. Basit usulde tespit edilen ticari kazanç yanında beyana tabi başka bir gelir unsurunun bulunması halinde yıllık beyanname, 2001 yılının Mart ayı içinde verilecek. Beyanname, kayıtlı bulunulan vergi dairesine verilecek. Beyanname posta ile de gönderilebilecek. Basit usule tabi mükellefler, yıllık gelir vergisi beyannamelerine basit usulde hesap özeti, varsa indirim ve mahsuplarla ilgili belgeleri ekleyecek. Şubat ayında verilecek beyannameler üzerinden hesaplanan gelir vergisi ve fon payı Şubat, Mayıs ve Ağustos aylarında olmak üzere, üç eşit taksitte ödenecek. Mart ayında verilecek beyannameler üzerinden hesaplanan gelir vergisi ve fon payı Mart, Haziran ve Eylül aylarında olmak üzere, üç eşit taksitte ödenecek.
VERGİ VE FON PAYI NASIL ÖDENECEK?
Vergi ve fon payı, bağlı bulunan vergi dairesine, bağlı bulunan vergi dairesinin belediye sınırları dışında herhangi bir vergi dairesine, vergi tahsiline yetkili banka şubelerine ödenebilecek. 2000 takvim yılına ait beyannamenin 2001 yılı Şubat ayı içerisinde verilmemesi durumunda mükelleflere usulsüzlük cezası, vergi ziyaı cezası ve gecikme faizi uygulanacak.
BEYANNAMENİN DOLDURULMASINDA DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR
Beyanname bir örnek doldurulacak. Beyanname mavi veya siyah tükenmez kalem kullanılarak büyük matbaa harfleri ile doldurulacak ve kurşun kalem kesinlikle kullanılmayacak. Beyanname üzerinde silinti ve kazıntı yapılmayacak, buruşturulmayacak. Sayısal ifadeler romen rakamı ile yazılmayacak. Kimlik bilgileri, nüfus cüzdanında olduğu şekilde, kısaltmadan yazılacak. Beyannemede yer alan mesleği alanına, mükelleflerin esas uğraş konusu yazılacak. Birden fazla meslekle uğraş söz konusu ise ağırlıklı olan yazılacak. Adres bölümüne, adres bilgileri ve posta kodu yazılacak.