Eti Bor satılamaz
Güncelleme Tarihi:
Oluşturulma Tarihi: Şubat 05, 2001 00:00
Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu (YDK), Eti Bor Anonim Şirketi`ne ilişkin ilk raporunda özelleştirmeye karşı çıktı. YDK`nın raporunda, madenlerin uygun işletilmemesine engel olmak için çıkarılan2840 sayılı yasaya temel oluşturan koşulların devam ettiği belirtildi. YDK uzmanları, ülkenin en kazançlı kaynaklarından olan bor tuzundan en fazla yararın, devlet işletmesiyle sağlanabileceğini bildirdi.
Eti Holding`in 1998 yıılnda yeniden yapılandırılmasıyla ayrılan Eti Bor AŞ`nin 1998 ve 1999 yıllarını kapsayan ilk YDK raporundaki bazı rakamlar ve değerlendirmeler şöyle:
Karlılık: 1999 yılı satışlarından 60.2 trilyon lira kar sağlandı. Dünya bor rezervinin yüzde 70`ine yakın bölümü Türkiye`de bulunurken, şirketin dünya bor piyasalarındaki payı yüzde 35-40 düzeyinde. Satışlarının yüzde 95`ini yurtdışına yapan şirket, 1999 yılında 96 trilyon 785 milyarlık ihracat yaptı. Satışlardan 106 trilyon 244 milyar lira gelir sağlandı. Devlet, 25 trilyon 735 milyarlık vergi geliri elde etti. Yüksek kar oranı ile çalışan şirkette faize bağlı yabancı kaynak olmadığından finans gideri de bulunmuyor. Geçen döneme göre ekonomik karlılığı 20 puan artıp yüzde 78 olarak gerçekleşti.
Yatırımlar: Satılmak istenen şirkete, madencilik alanında 3 trilyon 869 milyar lira, kimya sanayiinde 26 trilyon 511 milyar lira, gübre sanayiinde 14 trilyon lira olmak üzere toplam 44 trilyon 431 milyar liralık yatırım yapılacak. 1999 yılında madencilik sektöründe 3 trilyon 869 milyar lira, imalat sektöürnde 11 trilyon 501 milyar lira olmak üzere 15 trilyon 139 milyar liralık ödeneğin yüzde 80`e yakını kullanıldı. Kırka işletmesindeki III. bor türevi tesisi ile Emet işletmesindeki yılda 250 bin ton kapasiteli sülfürik asit fabrikası ve borik asit fabrikasının tamamlanması durumunda rafine bor satışları artacak. Rafine bor ve üç ürün üretimine geçilmesi karlılığın artmasını sağlayacaktır.
Özelleştirme görüşü: Özelleştirme görevi Eti Holding`e özel bir hükümle verilmiştir. Eti Holding AŞ`nin Eti Bor AŞ dışındaki tüm bağlı ortaklıklarının özelleştirilmesi mümkündür. Ancak 2840 sayılı kanun ve Danıştay`ın kararı karşısında Eti Bor`un özelleştirilmesi mümkün değildir. ülkenin en önemli doğal kaynaklarından biri olan bor tuzu madenlerinin en verimli ve en ekonomik şekilde işletilerek azami yararın sağlanması yanında, madenlerin rezerv ömrünün de uzatılması gerekmektedir.
Madenlerin geçmiş yıllarda bu şekilde işletilmemesi 2840 sayılı kanunun gerekçesini oluşturmuştur. Kanunun gerekçeleri halen mevcut olduğuna göre, bor tuzu madenlerini işletmekle yükümlü olan Eti Bor AŞ, ülke ekonomisi içinde önemli bir yer tutmaktadır.
Şirkete uğramadılar: Genel kurula sunulan denetim raporu semboliktir. Denetçiler tarafından şirket işleri hiç denetlenmemiştir. Kendilerine denetim görevi verilmiş olan denetçilerin ücretlerini almalarına rağmen, herhangi bir çalışma yapmadıkları gibi, bu amaçla şirkete hiç gelmemiş olmaları da dikkat çekici görülmüştür.
Eti Holding`in 1998 yıılnda yeniden yapılandırılmasıyla ayrılan Eti Bor AŞ`nin 1998 ve 1999 yıllarını kapsayan ilk YDK raporundaki bazı rakamlar ve değerlendirmeler şöyle:
Karlılık: 1999 yılı satışlarından 60.2 trilyon lira kar sağlandı. Dünya bor rezervinin yüzde 70`ine yakın bölümü Türkiye`de bulunurken, şirketin dünya bor piyasalarındaki payı yüzde 35-40 düzeyinde. Satışlarının yüzde 95`ini yurtdışına yapan şirket, 1999 yılında 96 trilyon 785 milyarlık ihracat yaptı. Satışlardan 106 trilyon 244 milyar lira gelir sağlandı. Devlet, 25 trilyon 735 milyarlık vergi geliri elde etti. Yüksek kar oranı ile çalışan şirkette faize bağlı yabancı kaynak olmadığından finans gideri de bulunmuyor. Geçen döneme göre ekonomik karlılığı 20 puan artıp yüzde 78 olarak gerçekleşti.
Yatırımlar: Satılmak istenen şirkete, madencilik alanında 3 trilyon 869 milyar lira, kimya sanayiinde 26 trilyon 511 milyar lira, gübre sanayiinde 14 trilyon lira olmak üzere toplam 44 trilyon 431 milyar liralık yatırım yapılacak. 1999 yılında madencilik sektöründe 3 trilyon 869 milyar lira, imalat sektöürnde 11 trilyon 501 milyar lira olmak üzere 15 trilyon 139 milyar liralık ödeneğin yüzde 80`e yakını kullanıldı. Kırka işletmesindeki III. bor türevi tesisi ile Emet işletmesindeki yılda 250 bin ton kapasiteli sülfürik asit fabrikası ve borik asit fabrikasının tamamlanması durumunda rafine bor satışları artacak. Rafine bor ve üç ürün üretimine geçilmesi karlılığın artmasını sağlayacaktır.
Özelleştirme görüşü: Özelleştirme görevi Eti Holding`e özel bir hükümle verilmiştir. Eti Holding AŞ`nin Eti Bor AŞ dışındaki tüm bağlı ortaklıklarının özelleştirilmesi mümkündür. Ancak 2840 sayılı kanun ve Danıştay`ın kararı karşısında Eti Bor`un özelleştirilmesi mümkün değildir. ülkenin en önemli doğal kaynaklarından biri olan bor tuzu madenlerinin en verimli ve en ekonomik şekilde işletilerek azami yararın sağlanması yanında, madenlerin rezerv ömrünün de uzatılması gerekmektedir.
Madenlerin geçmiş yıllarda bu şekilde işletilmemesi 2840 sayılı kanunun gerekçesini oluşturmuştur. Kanunun gerekçeleri halen mevcut olduğuna göre, bor tuzu madenlerini işletmekle yükümlü olan Eti Bor AŞ, ülke ekonomisi içinde önemli bir yer tutmaktadır.
Şirkete uğramadılar: Genel kurula sunulan denetim raporu semboliktir. Denetçiler tarafından şirket işleri hiç denetlenmemiştir. Kendilerine denetim görevi verilmiş olan denetçilerin ücretlerini almalarına rağmen, herhangi bir çalışma yapmadıkları gibi, bu amaçla şirkete hiç gelmemiş olmaları da dikkat çekici görülmüştür.