Bakanlar Kurulu toplantısına sunulan Emlak Müsteşarlığı kurulmasına ilişkin yasa taslağı

Toplu Konut İdaresi (TOKİ) Başkanlığı, Arsa Ofisi Genel Müdürlüğü ve Emlak Konut A.Ş`nin, oluşturulması düşünülen Emlak Müsteşarlığı`nın çatısı altında yeniden yapılandırılması düşünülüyor. A.A muhabirinin edindiği bilgiye göre, Devlet Bakanı Faruk Bal tarafından hafta başında yapılan Bakanlar Kurulu toplantısına sunulan Emlak Müsteşarlığı kurulmasına ilişkin yasa taslağında, TOKİ`nin genel müdürlüğe dönüştürülmesi öngörülüyor. Müsteşarlığın üst yönetimi, bir müsteşar ve 3 müsteşar yardımcısından oluşacak, ayrıca bir teftiş kurulu başkanlığı bulunacak. Taslakta, müsteşarlığa bağlanması öngörülen Arsa Ofisi`nin 6 trilyon lira olan sermayesinin 250 trilyon liraya yükseltilmesi hükmünün de bulunduğu belirtildi. Verilen bilgiye göre, konut edindirme yardımlarının (KEY) tasfiyesi nedeniyle gayrimenkul yatırımı ortaklığına dönüştürülecek Emlak Konut da yeniden yapılandırılacak. Emlak Bankası`nın özelleştirmeye hazırlık amacıyla bankacılık ve konut ile ilgili bölümlerinin birbirinden ayrılması nedeniyle bankadan gelecek teknik elemanların Emlak Konut bünyesinde tutulması, KEY hesaplarına ilişkin devredilen arsalardan oluşan sermayeden oluşan bölümün GMYO`ya dönüştürülmesinin öngörüldüğü belirtiliyor. Taslakta, Arsa Ofisi Genel Müdürlüğü personelinin ücret ve haklarının TOKİ personeli düzeyine getirilmesi de öngörülüyor. Emlak Müsteşarlığı kurulduktan sonra da, TOKİ, altyapılı arsa üretimi ve konut projelerine, Arsa Ofisi Genel Müdürlüğü de ucuz arsa üretimine devam edecek. Ancak, taslakta, Arsa Ofisi ve TOKİ tarafından üretilen arsalara imar yapma yetkisinin verilmesinin öngörüldüğü, bu durumun halen imar yetkisi bulunan belediyeler ve kısmen Bayındırlık Bakanlığı tarafından olumlu bulunmasının beklenmediği belirtiliyor. Kurulması düşünülen müsteşarlığa bağlanması düşünülen kuruluşlardan TOKİ Başkanlığı ve Arsa Ofisi Genel Müdürlüğü`nün, ek kaynak, yeni gelir imkanı yaratılmadığı halde, mevcut kuruluşların müsteşarlık çatısı altında toplanarak yeniden bir kamu kurumu oluşturulmasının, bürokrasinin artırılması dışında işleyiş açısından bir kolaylık sağlamaması nedeniyle, bu oluşuma sıcak bakmadığı belirtiliyor. Taslağın oluşturulması sırasında Emlak Konut`tan herhangi bir görüş istenmediği, ancak bu kurumun da yeni oluşuma olumlu bakmadığı öğrenildi. Emlak Konut A.Ş`de de, KEY hesaplarına mahsuben Emlak Bankası tarafından devredilen arsaların expertiz değeri konusunda yaşanan anlaşmazlık nedeniyle, GMYO`ya dönüşüm aşamasında sorun yaşanıyor. Arsaların değeri konusunda çıkan anlaşmazlık nedeniyle, KEY hak sahiplerinin sermaye payı tam olarak belirlenemiyor. Bu, şirketin GMYO`ya dönüşümünü engelliyor. Emlak Müsteşarlığı kurulması konusunda hazırlanan ilk taslakta, Toplu Konut Fonu`nun da kaldırılmasının öngörüldüğü, ancak konuya TOKİ`nin karşı çıktığı kaydedildi. Emlak Müsteşarlığı kurulmasına ilişkin yasa taslağına son şeklini vermek üzere, Devlet Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Hüsamettin Özkan, devlet bakanları Faruk Bal, Şuayip Üşenmez, Maliye Bakanı Sümer Oral, Orman Bakan Nami Çağan ile Bayındırlık ve İskan Bakanı Koray Aydın`ın katılımı ile bir komisyon kurulmuştu. Uzmanlar, arsa üretimi şehirleşme konularında daha önceki hükümetler döneminde şehirleşme ve konut bakanlığının kurulmasının gündeme geldiğini hatırlatarak, o dönemde tartışılan yapının daha sağlıklı olduğunu, şimdiki haliyle gündeme getirilen müsteşarlığın, kamuda yeni kurum yaratma dışında fazla işlevinin olmayacağını söylediler.

Bakanlar Kurulu`na sunulan Emlak Müsteşarlığı`nın kurulmasına ilişkin yasa taslağında, genel arsa ve konut politikalarını belirlemek üzere başbakan başkanlığında Emlak Yüksek Kurulu, kurul kararlarını takip etmek üzere de Emlak İcra Kurulu kurulması öngörülüyor. Son şekli verilmek üzere 6 bakandan oluşan komisyon oluşturulan Emlak Müsteşarlığının Kurulması ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Tasarısı taslağında, kanunun amacının; "kalkınma planlarına ve yıllık programlara uygun olarak planlı, sağlıklı ve düzenli yapılaşmayı oluşturmak üzere yatırım sektörleri, kamu tesisleri ve her çeşit konut için ihtiyaç duyulan arsa üretimini sağlamak, konut ihtiyacını gidermeye yönelik alternatifli finansman modellerini geliştirmek, kamu arazilerini değerlendirmek, arsa ve konut politikaları üretmek, uygulamak ve teşvik etmek" olduğu belirtildi. A.A muhabirinin edindiği bilgiye göre, taslakta, bu amaç kapsamında genel politikaları belirlemek üzere, başbakan başkanlığında, ilgili devlet bakanları, Maliye, Bayındırlık ve İskan bakanları ile Emlak Müsteşarı`ndan oluşan Emlak Yüksek Kurulu kurulması öngörülüyor. Başbakan olmadığı dönemlerde, kurula ilgili devlet bakanı başkanlık edecek. Emlak Yüksek Kurulu ayrıca, öncelikli arsa ve konut üretim alanlarını ve bu alanlarda yapılacak üretim takvimini tespit edecek, yapılacak üretim, için gerekli iç ve dış kaynakları yönlendirecek. Emlak Yüksek Kurulu`nun çalışmalarına esas teşkil edecek şekilde hazırlanacak öneri ve araştırmaları değerlendirmek, alternatif önerileri sunmak, kurul kararlarının uygulanmasını takip etmek üzere de ayrıca Emlak İcra Kurulu kurulması öngörülüyor. İcra kurulu, Emlak Müsteşarı`nın başkanlığında, Toplu Konut İdaresi Başkanı, Arsa Ofisi Genel Müdürü, Milli Emlak Genel Müdürü, Tapu ve Kadastro Genel Müdürü, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Teknik Araştırma ve Uygulama Genel Müdürü`nden oluşacak.

-EMLAK MÜSTEŞARLIĞI

Başbakanlık`a bağlı olarak kurulacak Emlak Müsteşarlığı`nda, Toplu Konut İdaresi Başkanlığı ve Arsa Ofisi Genel Müdürlüğü bağlı kuruluş olarak yer alacak. Müsteşarlık, sektörel plan hedeflerine göre seçilecek yatırım alanlarının sınırlarını belirleyecek. Doğrudan veya bağlı kuruluşlar aracılığıyla her türlü sektörel yatırımlar ve kamu tesisleri için kamulaştırma, anlaşma yapabilecek. Başta hazine arazileri ve kamu kurum ve arazileri olmak üzere her türlü taşınmazı bedelsiz, bedelli, peşin veya vadeli olarak devir ve satın alabilecek. Bu taşınmazları belirli esaslara göre planlayarak, olduğu gibi veya altyapı tesislerini kısmen ya da tamamen ikmal ederek veya ettirerek ihtiyaç sahiplerine satacak, kiralayacak, trampa edecek, irtifak hakkı tesis edebilecek, kamu kurum ve kuruluşları veya özel tüzel kişiler araclığıyla pazarlayabilecek. Müsteşarlık, konut üretimi ve teşviki içiniç ve dış kredi kullanabilecek, alternatif finans modelleri geliştirecek.

-HAZİNE ARAZİLERİNİN BEDELSİZ DEVRİNE İMKAN

Taslakta, Arsa Ofisi Genel Müdürlüğü`nün döner sermayesinin 250 trilyon liraya yükseltilmesi öngörülürken, kuruma, konut, sanayi, eğitim, sağlık ve turizm yatırımları ile kamu tesisleri için gerçek ve tüzel kişilere ait arazi ve arsaları, bunların içerisinde veya üzerinde bulunan bina ve sair tesisleri kamulaştırma yetkisi veriliyor. Taslak ile hazine arazilerinin bedelsiz olarak Arsa Ofisi`ne devri konusunda imkan tanınıyor. Buna göre, Emlak Yüksek Kurulu`nca belirlenecek arsa ve konut üretim alanlarındabulunan, mülkiyeti hazineye ait arazi ve arsalar, bedelsiz olarak Arsa Ofisi`ne devredilebilecek. Taslakta, Arsa Ofisi`nin mal ve hizmet satışları ile döner sermayesi konusunda, katma değer vergisi ve muhasebe kanunu açısından bazı istisnalar da getiriliyor.

-EMLAK BANKASI VE EMLAK KONUT İLE İLGİLİ DÜZENLEMELER

Taslakta, Emlak Bankası ve Emlak Konut A.Ş ile ilgili düzenlemelere de yer veriliyor. Taslaktaki geçici maddeye göre Emlak Bankası, Emlak Konut`taki sermaye payını, 30 Nisan 2000 itibariyle belirlenmiş değerine, DİE tüketici fiyat endeksi uygulanarak belirlenecek tutar üzerinden, bedeli TOKİ tarafından mali ve sermaye piyasalarında işlem görebilecek nitelikte hazine garantili tahvil olarak ödenmek suretiyle, TOKİ`ye devredecek. Konut Edindirme Yardımı hesabı karşılığı Emlak Konut`ta bulunan sermaye ile Emlak Bankası hissesine istinaden devreden sermayenin bir kısmı birlikte kullanılarak, TOKİ lider girişimciliğinde bir GMYO şirketi kurulacak. Emlak Konut, kalan sermaye ile şirket olarak faaliyetine devam edecek. Emlak Bankası`nın KEY Müdürlüğü ile gayrimenkul ile ilgili birimlerinde çalışan personel, istemeleri halinde 6 ay içinde Emlak Konut`a maklen atanacaklar.

-EMLAK BANKASI`NIN GAYRİMENKULLERİ

Taslakta yer alan düzenlemede, Emlak Bankası`nın ihtiyaç fazlası ile ticari portföyündeki gayrimenkulleri ve inşaat faaliyetleri ile ilgili diğer iştiraklerindeki sermaye paylarının rayiç değeri üzeniden, bankadaki kamu payı yüzde 50`nin altına düşünceye kadar TOKİ`ye devredilmesi öngörülüyor. Devir bedeli, bankaya, mali ve sermaye piyasalarında işlem görecek nitelikte, hazine garantisine haiz tahvillerle ödenecek. TOKİ, bu kanun kapsamında devralacağı gayrimenkul ve şirket sermaye paylarının devir bedeli tutarında tahvil çıkarabilecek. TOKİ ayrıca, bankadan aldığı gayrimenkullerden bir kısmı veya tamamını Emlak Konut`a ayni sermaye olarak aktarabilecek. Emlak Bankası, devredeceği gayrimenkullerden bir kısmı ile iştiraklerinden değeri belirlenenleri, 31 Aralık 200 tarihi ile muhasebeleştirecek. Taslakta, kanun gereğince yapılacak devir ve tescil işlemleri ile düzenlenecek kağıtların her türlü vergi, resim ve harçtan muaf olması da öngörülüyor.

-DEVLET BAKANI BAL-

Devlet Bakanı Faruk Bal, yasa taslağı ile ilgili yaptığı değerlendirmede, Türkiye`deki inşaat, şehirleşme, gecekondu sorunlarına çözüm getirmek için "düşük maliyetli arsa üretimi" gerektiğini, yasanın, bu arsaların üretim imkanını düzenlediğini söyledi.