‘Atlas’ ile gelirimiz 20 milyar dolar arttı
Güncelleme Tarihi:
Oluşturulma Tarihi: Eylül 30, 2002 10:18
Dünya Bankası`nın milli gelir hesabında kullandığı Atlas metodu, Türkiye`nin 2001 yılı milli gelirinin DİE`nin hesapladığından 20 milyar dolar, kişi başına milli gelirin de 380 dolar daha yüksek olduğunu ortaya çıkardı.
DEVLET İstatistik Enstitüsü`nün (DİE) milli gelir verileri ile Dünya Bankası`nın verileri birbirini tutmuyor. Türkiye`nin 2001 yılı kişi başına milli geliri DİE‘ye göre 2.160 dolarken, Dünya Bankası’na göre 2.540 doları buluyor. Dünya Bankası, kullandığı ‘Atlas metodu’ nedeniyle Türkiye`nin 2001 yılı milli gelirinin (gayri safi milli hasıla-GSMH) 168 milyar 335 milyon dolar, kişi başına gelirinin (kişi başına gayri safi milli hasıla-KBMG) ise 2.540 dolar olduğunu tespit etti.
Oysa DİE,2001 yılı milli gelirini 148 milyar 166 milyon dolar, kişi başına milli gelirini ise 2.160 dolar olarak açıklamıştı. Aradaki 20 milyar 169 milyon dolarlık fark, hesaplama yönteminden kaynaklanıyor.
Dünya Bankası, Atlas Metodu dediği bir yöntemle GSMH rakamlarını açıklıyor ve buna göre, o ülkenin uluslararası sıralamalarını veriyor. Bu nedenle Türkiye`nin 2001 yılı gayri safi yurtiçi hasıla (GSYİH) rakamlarında Dünya Bankası ile DİE rakamları arasında büyük oynama olmamasına karşın, GSMH rakamlarında 20 milyar doları aşkın bir fark meydana geldi.
NÜFUS FARKI
Bunun yanı sıra, DİE, son nüfus sayımı (Ekim 2000) verilerini göstergelerine yansıtırken, Dünya Bankası hala eski nüfus sayımına göre yapılan projeksiyonları kullanıyor. Bu nedenle 2001 nüfus projeksiyonu olarak DİE, 68 milyon 595 bini baz alırken, Dünya Bankası verilerinde 66 milyon 230 binlik nüfusa yer veriliyor.
Buna göre iki kurumun nüfus verileri arasında 2 milyon 365 binlik bir fark bulunuyor. Bu nüfus baz alındığında Dünya Bankası verilerine göre, KBMG 2540 dolardan 2454 dolara iniyor.
GSYİH rakamları arasında ise iki kuruluş arasında çok büyük bir fark bulunmuyor. Dünya Bankası Türkiye`nin 2001 yılı GSYİH rakamını 147 milyar 627 milyon dolar olarak açıklarken, DİE verilerinde bu rakam 149 milyar 758 milyon dolara ulaşıyor. İki kuruluş arasında 2 milyar 131 milyon dolarlık bir sapma bulunuyor.
Dünya Bankası ve DİE arasındaki hesaplama farkından kaynaklanan veriler Türkiye`nin uluslararası sıralamasını da değiştiriyor. GSMH`de Dünya Bankası`na göre Türkiye 2001 yılında 22`inci sıradan 23`üncü sıraya, DİE`ye göre 27`inci sıraya geriledi.
GSYİH`de Türkiye her iki kuruluşa göre 27`inci, nüfusta farka rağmen yine her iki kuruluşa göre 15`inci sırada bulunuyor. KBMG`de Türkiye, 2001 yılında 98`inci, Dünya Bankası`na göre 95`inci sırayı alıyor.
Dünya Bankası verilerine göre, Türkiye, 2001 yılında satınalmagücü paritesine göre kişi başına milli gelirde (SGP-KBMG) 90`ıncı, satınalma gücü paritesine göre milli gelirde (SGP-GSMH) ise 18`inci sırada kalıyor.
Atlas metodu nedir?
DÜNYA Bankası, GSMH ve KBMG`yi hesaplamakta ‘‘Atlas Dönüşüm Faktörü’’ olarak bilinen özel bir döviz kuru kullanıyor. Atlas Dönüşüm Faktörü`nün kullanılmasıyla ülkeler arasındaki milli gelir kıyaslamalarında döviz kuru dalgalanmalarının etkisini azaltılıyor. Belirli bir ülkenin belli bir yıldaki Atlas Dönüşüm Faktörü, ülkenin hesaplanacak yıl ve ondan öncegelen iki yıldaki gelişmiş beş (G-5) olarak adlandırılan ABD, Almanya, Fransa, İngiltere ve Japonya ile olan efektif döviz kurlarının ortalamasının alınmasıyla bulunuyor. Bir ülkenin fiili döviz kuru, o ülkenin seçilmiş bir grup ülkeyle olan döviz kurlarının, genellikle bu ülkelerle olan ticaret hacmine göre ağırlandırılarak alınmış ortalamasıyla bulunuyor. Enflasyon oranı o ülkenin GSMH deflatörüyle ölçülüyor. G-5 ülkelerinin enflasyon oranları ise SDR (IMF`nin hesap birimi Özel Çekme Hakları) deflatöründeki değişmelerle hesaplanıyor. SDR deflatörü ilkin SDR terimleriyle hesaplanıyor, ardından, SDR-ABD Doları Atlas Dönüşüm Faktörü kullanılarak ABD Doları`na çevriliyor. Bu üç yıllık ortalama her ülke için yıllık fiyat ve döviz kuru dalgalanmalarının etkisini en aza indiriyor. Atlas Dönüşüm Faktörü, her ülkenin GSMH`sine uygulanıyor. ABD Doları cinsinden çıkan miktar ülkenin son 3 yıllık yıl ortası nüfusuna bölünüyor ve KBMG bulunuyor.
DEVLET İstatistik Enstitüsü`nün (DİE) milli gelir verileri ile Dünya Bankası`nın verileri birbirini tutmuyor. Türkiye`nin 2001 yılı kişi başına milli geliri DİE‘ye göre 2.160 dolarken, Dünya Bankası’na göre 2.540 doları buluyor. Dünya Bankası, kullandığı ‘Atlas metodu’ nedeniyle Türkiye`nin 2001 yılı milli gelirinin (gayri safi milli hasıla-GSMH) 168 milyar 335 milyon dolar, kişi başına gelirinin (kişi başına gayri safi milli hasıla-KBMG) ise 2.540 dolar olduğunu tespit etti.
Oysa DİE,2001 yılı milli gelirini 148 milyar 166 milyon dolar, kişi başına milli gelirini ise 2.160 dolar olarak açıklamıştı. Aradaki 20 milyar 169 milyon dolarlık fark, hesaplama yönteminden kaynaklanıyor.
Dünya Bankası, Atlas Metodu dediği bir yöntemle GSMH rakamlarını açıklıyor ve buna göre, o ülkenin uluslararası sıralamalarını veriyor. Bu nedenle Türkiye`nin 2001 yılı gayri safi yurtiçi hasıla (GSYİH) rakamlarında Dünya Bankası ile DİE rakamları arasında büyük oynama olmamasına karşın, GSMH rakamlarında 20 milyar doları aşkın bir fark meydana geldi.
NÜFUS FARKI
Bunun yanı sıra, DİE, son nüfus sayımı (Ekim 2000) verilerini göstergelerine yansıtırken, Dünya Bankası hala eski nüfus sayımına göre yapılan projeksiyonları kullanıyor. Bu nedenle 2001 nüfus projeksiyonu olarak DİE, 68 milyon 595 bini baz alırken, Dünya Bankası verilerinde 66 milyon 230 binlik nüfusa yer veriliyor.
Buna göre iki kurumun nüfus verileri arasında 2 milyon 365 binlik bir fark bulunuyor. Bu nüfus baz alındığında Dünya Bankası verilerine göre, KBMG 2540 dolardan 2454 dolara iniyor.
GSYİH rakamları arasında ise iki kuruluş arasında çok büyük bir fark bulunmuyor. Dünya Bankası Türkiye`nin 2001 yılı GSYİH rakamını 147 milyar 627 milyon dolar olarak açıklarken, DİE verilerinde bu rakam 149 milyar 758 milyon dolara ulaşıyor. İki kuruluş arasında 2 milyar 131 milyon dolarlık bir sapma bulunuyor.
Dünya Bankası ve DİE arasındaki hesaplama farkından kaynaklanan veriler Türkiye`nin uluslararası sıralamasını da değiştiriyor. GSMH`de Dünya Bankası`na göre Türkiye 2001 yılında 22`inci sıradan 23`üncü sıraya, DİE`ye göre 27`inci sıraya geriledi.
GSYİH`de Türkiye her iki kuruluşa göre 27`inci, nüfusta farka rağmen yine her iki kuruluşa göre 15`inci sırada bulunuyor. KBMG`de Türkiye, 2001 yılında 98`inci, Dünya Bankası`na göre 95`inci sırayı alıyor.
Dünya Bankası verilerine göre, Türkiye, 2001 yılında satınalmagücü paritesine göre kişi başına milli gelirde (SGP-KBMG) 90`ıncı, satınalma gücü paritesine göre milli gelirde (SGP-GSMH) ise 18`inci sırada kalıyor.
Atlas metodu nedir?
DÜNYA Bankası, GSMH ve KBMG`yi hesaplamakta ‘‘Atlas Dönüşüm Faktörü’’ olarak bilinen özel bir döviz kuru kullanıyor. Atlas Dönüşüm Faktörü`nün kullanılmasıyla ülkeler arasındaki milli gelir kıyaslamalarında döviz kuru dalgalanmalarının etkisini azaltılıyor. Belirli bir ülkenin belli bir yıldaki Atlas Dönüşüm Faktörü, ülkenin hesaplanacak yıl ve ondan öncegelen iki yıldaki gelişmiş beş (G-5) olarak adlandırılan ABD, Almanya, Fransa, İngiltere ve Japonya ile olan efektif döviz kurlarının ortalamasının alınmasıyla bulunuyor. Bir ülkenin fiili döviz kuru, o ülkenin seçilmiş bir grup ülkeyle olan döviz kurlarının, genellikle bu ülkelerle olan ticaret hacmine göre ağırlandırılarak alınmış ortalamasıyla bulunuyor. Enflasyon oranı o ülkenin GSMH deflatörüyle ölçülüyor. G-5 ülkelerinin enflasyon oranları ise SDR (IMF`nin hesap birimi Özel Çekme Hakları) deflatöründeki değişmelerle hesaplanıyor. SDR deflatörü ilkin SDR terimleriyle hesaplanıyor, ardından, SDR-ABD Doları Atlas Dönüşüm Faktörü kullanılarak ABD Doları`na çevriliyor. Bu üç yıllık ortalama her ülke için yıllık fiyat ve döviz kuru dalgalanmalarının etkisini en aza indiriyor. Atlas Dönüşüm Faktörü, her ülkenin GSMH`sine uygulanıyor. ABD Doları cinsinden çıkan miktar ülkenin son 3 yıllık yıl ortası nüfusuna bölünüyor ve KBMG bulunuyor.