ABD Doları’nın üzerindeki ‘Tanrı’ mahkemelik oluyor

ABD’li laiklik savunucusu avukat Michael Newdow, ABD Doları üzerindeki ‘Biz tanrıya inanırız’ cümlesinin laikliğe aykırı olduğunu iddia etti. Newdow, bu cümlenin dolar üzerinden çıkartılması için Kaliforniya’da dava açacağını açıkladı. Newdow, bütün amacının, ‘devletin bütün Amerikalılara eşit muamele yapmasını sağlamak’ olduğunu belirtti. Newdow, daha önce de öğrencilerin okuduğu ‘ulusa bağlılık andı’nda geçen ‘Tanrının emrindeki halk’ sözünü dava konusu yaparak adını duyurmuştu. Mahkeme, bu sözlerin laiklik ilkesine ters olduğunu belirterek dava açan Newdow’a Eylül ortalarında hak vermiş, hükümet de bu kararı temyiz edeceğini açıklamıştı. İÇ SAVAŞTAN KALMA: ABD dolarının üzerinde yer alan ‘In God We Trust’ (Biz tanrıya inanırız) ibaresi ABD iç savaşından kalma. ABD Hazine Dairesi belgelerine göre sözü edilen ibare ilk kez, 9 Aralık 1864’te piyasaya sürülen 2 centlerin üzerinde yer aldı. İç savaş sırasında yaşanan zor günlerde dini ve ulusal hassasiyetleri artan bir çok Amerikalı, 1861 yılında ABD Hazinesi Sekreteri Salmon P. Chase’e dilekçe göndererek ABD Doları’nın üzerinde dini ve ulusal ifadelerin yer almasını istedi. Başvuruları değerlendiren Hazine Başkanı konuyu politikacılara iletti. Doların üzerinde yer alacak kelimeler hakkında uzun tartışmalar yaşandı. Hem Amerikalılar’ın isteklerini yerine getirecek, hem de görsel olarak beğenilecek tasarımlar üzerinde çalışıldı. Bir ara Amerikan parasının üzerine ‘Our God, Our Country’ (Tanrımız, ülkemiz) yazılması düşünüldü. Ancak son anda ‘In God We Trust’ cümlesinde karar kılındı. 1864’TE BASILDI: Paranın basılması için gerekli olan yasa 1863 yılı Aralık ayında çıkartıldı. ABD Darphanesi 1864 yılının 9 Aralık günü üzerinde ‘In God We Trust’ yazan ilk 2 centleri piyasaya sürdü. 3 Mart 1865 tarihinde çıkan bir başka yasa ile aynı ibare gümüş ve altın doların üzerine de yazılmaya başlandı. Ancak bazı centlerin üzerinde bu ibare yer almadı. Örneğin 1883 ile 1938 yıları arasında basılan 5 centlerde Amerikalılar’ın tanrıya bağlılık ifadesi yer almamıştı. 1938 yılında nikel paraların basılmaya başlanmasıyla dini ifade tekrar 5 cent’in üzerinde yer aldı. 1957’DE KAĞIT PARADA: İbarenin kağıt paranın üzerinde yer alması ise 1957 yılında gerçekleşti. 1 Ekim 1957 tarihinde üzerinde ‘In God We Trust’ yazan ilk kağıt dolarlar piyasaya sürüldü. 1964 yılının mart ayında ibareyi taşıyan 5 dolar ve aynı yılın nisanında ise ibareyi taşıyan 10 dolarlıklar, ekim ayında 20 dolarlık banknotlar piyasaya sürüldü. ‘Biz Tanrıya inanırız’ cümlesi 50 ve 100 dolarlık banknotların üzerine ise 1966 yılı Eylül ayında yazıldı.