Üç yılda 6 milyar dolar destek sağlandı, ihracat 25 milyar doları aştı... Deprem illerinde ihracat toparlanıyor

KAHRAMANMARAŞ merkezli deprem felaketinden etkilenen illerde ekonomik hayatın yeniden canlanmasına yönelik yürütülen çalışmalar, “Asrın Felaketi’nin Üçüncü Yılında Deprem İllerinin İhracat Performansının Telafi Süreci” başlıklı raporla ortaya konuldu. Ticaret Bakanlığı, dün yaptığı yazılı açıklamada, bölgedeki ihracat başta olmak üzere ekonomik durumun toparlandığını rakamlarla duyurdu.

BİR YILDA YÜZDE 3.2 

Bakanlığın paylaştığı verilere göre, bölge illerinin toplam ihracatı 2023’te 22 milyar 991 milyon dolar olurken, 2024’te 24 milyar 228 milyon dolara çıktı. 2025’te ise ihracat 25 milyar 10 milyon dolara ulaştı. Böylece son bir yılda ihracatta yüzde 3.2’lik artış kaydedildi. Açıklamada, Gaziantep’ten Hatay’a, Adana’dan Kilis’e uzanan üretim hattındaki toparlanmanın Türkiye ekonomisinin direncini yansıttığı vurgulandı.

6 MİLYAR DOLAR DESTEK 

Bakanlık, firmalara yönelik finansman desteklerinin sürdüğünü de belirtti. Buna göre Türk Eximbank aracılığıyla deprem bölgesindeki şirketlerin kullandığı kredilere 6 ay vade uzatımı sağlanırken, uluslararası kuruluşlardan temin edilen 200 milyon dolarlık kaynağın yatırımların finansmanında kullanıldığı bildirildi. Ayrıca ihracatçıların ticari faaliyetlerini sürdürebilmeleri için 2023’te 1.6 milyar dolar, 2024’te 2.3 milyar dolar ve 2025’te 2.1 milyar dolar tutarında destek sağlandığı kaydedildi.

ESNAFA DÜŞÜK FAİZLİ KREDİ 

Açıklamada, depremden zarar gören illerde esnaf ve sanatkarların nakit akışlarının korunması amacıyla 2023’te kredi ve kefalet kooperatiflerinin teminatıyla Halkbank kaynaklarından toplam 6.7 milyar lira faiz indirimli kredi kullandırıldığı belirtildi. Bu tutarın 2024’te 18 milyar liraya, 2025’te ise 29.5 milyar liraya yükseldiği bildirildi.

BORÇLAR YAPILANDIRILDI 

Esnafın Halkbank’a olan vadesi gelmemiş faiz indirimli kredi taksitleri için iki kez altışar aylık erteleme imkânı sağlandığı kaydedilirken, kooperatiflere olan gecikmiş borçların yapılandırılmasının Türkiye Esnaf ve Sanatkarlar Kredi ve Kefalet Kooperatifleri Birlikleri Merkez Birliği tarafından hayata geçirildiği ifade edildi. Kooperatiflerin Desteklenmesi Programı kapsamında depremden etkilenen illerdeki kooperatifler ile üst kuruluşlarına 2023 ve 2024 yıllarında toplam 10.1 milyon lira hibe verildiği aktarılan açıklamada, 2025 yılı çağrı döneminde ise projelere yönelik 7 milyon liralık destek sağlanmasının kararlaştırıldığı bildirildi.

YÜZDE 5 BÜYÜME 

Açıklamada ayrıca, Türkiye ekonomisinin 2023 yılında yaşanan büyük felakete rağmen yüzde 5 büyüme kaydettiği hatırlatılarak, deprem bölgesinde iktisadi faaliyeti canlandırmaya yönelik hızla uygulanan tedbirler ve yeniden yapılanma çalışmalarının beklentilerin üzerinde bir toparlanma sağladığı vurgulandı.

FIRSATÇILARA CEZA YAĞDI

TİCARET Bakanlığı, deprem bölgesinde ticaretin kalıcı biçimde güçlendirilmesi amacıyla ‘Yanındayız Projesi’ni devreye aldı. Bakanlık açıklamasına göre yurtdışından gelen yardımlar için kara, hava, deniz ve demir yollarıyla 7 bin 909 sevk işlemi gerçekleştirildi. Prefabrik yapılarda ilave gümrük vergisi sıfırlanırken, firmalar sicil harçlarından muaf tutuldu. ‘Deprem Yardımlaşma Seferberliği’ kapsamında 4.7 milyon ürün satıldı, e-Birliktelik Kampanyası ile yaklaşık 21 milyon lira destek sağlandı. Aynı zamanda fiyat artışları ve rekabet ihlallerine karşı denetimler de sıkılaştırıldı. Açıklamaya göre Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulu aracılığıyla acil ihtiyaç ürünlerinde fahiş artış yapan 331 e-satıcıya yaklaşık 79 milyon lira, hazır beton ve çimento fiyatlarını artıran 39 işletmeye 54 milyon lira ceza kesildi. Rekabet ihlalleri kapsamında ise fiyat tespiti ve bölge paylaşımı gibi uygulamalar nedeniyle 40’tan fazla teşebbüse toplam 610 milyon liralık idari para cezası uygulandığı bildirildi.

BÖLGEYE 3.6 TRİLYON TL KAYNAK

RESMİ raporlara göre, Kahramanmaraş merkezli depremlerin yol açtığı kayıp ve hasarın telafisi için 2023–2025 döneminde toplam 3.6 trilyon lira harcama yapıldı. 2026 yılı bütçesinde ise bölgedeki ihtiyaçların karşılanması ve hasarların giderilmesi amacıyla 653 milyar liralık kaynak ayrıldı.