Türkiye`nin dış ticaret açığı 2000 yılının ocak-kasım döneminde yüzde 142.4 oranında arttı
Güncelleme Tarihi:
Oluşturulma Tarihi: Şubat 09, 2001 00:00
Türkiye`nin dış ticaret açığı 2000 yılının Ocak-Kasım döneminde, bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 142.4 oranında genişleyerek 21 milyar 90 milyon dolar oldu. Merkez Bankası, Türkiye`nin 2000 yılının Ocak-Kasım dönemine ilişkin ödemeler dengesini açıkladı. Türkiye`nin dış ticaret açığında yaşanan gelişmenin ardındaki başlıca neden ihracat gelirlerinin yüzde 1,4, bavul ticaretinin yüzde 33,8 artmasına karşın, ithalat harcamalarının (CIF) yüzde 37 oranında büyümesi gösterildi. Diğer taraftan, 2000 yılının Ocak-Kasım döneminde, diğer mal ve hizmetler ile karşılıksız transferlerden elde edilen net gelirler yüzde 39,7 oranında artarak 11 milyar 768 milyon ABD Doları oldu. Böylelikle, 1999 yılının Ocak-Kasım döneminde 275 milyon ABD Doları açık veren cari işlemler dengesi, 2000 yılının aynı döneminde 9 milyar 322 milyon dolar açık ile sonuçlandı.
-DIŞ TİCARET-
1999 yılı Ocak-Kasım döneminde, 2 milyar 23 milyon dolar tutarında bavul ticareti gelirinin de ilave edilmesiyle 26 milyar 806 milyon dolar olarak gerçekleşen ihracat (FOB) gelirleri, 2000 yılının Ocak-Kasım döneminde 2 milyar 707 milyon doları tutarındaki bavul ticaretinin katkısı ile 28 milyar 305 milyon doları olarak gerçekleşti. Geçen yılın Ocak-Kasım döneminde 1 milyar 38 milyon dolar tutarındaki altın ithalatı da dikkate alındığında, ithalat (FOB) harcamaları 35 milyar 507 milyon dolara ulaşırken, 2000 yılının Ocak-Kasım döneminde, 1 milyar 845 milyon ABD Doları tutarındaki altın ithalatı da dahil olmak üzere, ithalat (FOB) harcamaları 49 milyar 395 milyon dolara yükseldi. Bu gelişmeler sonucunda, 1999 yılının Ocak-Kasım döneminde 8 miyar 701 milyon dolar olan dış ticaret açığı, 2000 yılının aynı döneminde yüzde 142,4 oranında artışla 21 milyar 90 milyon dolar olarak gerçekleşti.
-DİĞER MAL VE HİZMET GELİRİ-
Diğer mal ve hizmet gelirleri ana başlığı altında yer alan turizm gelirleri, 1999 yılı Ocak-Kasım dönemine göre yüzde 47,2 oranında artarak 7 milyar 327 milyon dolar olarak gerçekleşti. Faiz gelirleri söz konusu dönemler itibariyle yüzde 19,4 oranında artarak 2 milyar 531 milyon dolar oldu. Diğer mal ve hizmet gelirleri ise bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 4 oranında artışla 10 milyar 596 milyon dolara ulaştı. Öte yandan diğer mal ve hizmet giderleri incelendiğinde; turizm giderlerinin yüzde 16,5, faiz giderlerinin yüzde 12,8 oranında artmasına karşın, diğer mal ve hizmet giderleri yüzde 14,7 oranında azaldı ve sonuç olarak bu kalemler sırasıyla 1 milyar 631, 5 milyar 503 ve 6 milyar 223 milyon dolar olarak gerçekleşti. 2000 yılının Ocak-Kasım döneminde, karşılıksız transferler kalemi içerisinde yer alan işçi gelirleri yüzde 0,8 oranında azalarak, 4 milyar 162 milyon dolara düştü.
-SERMAYE HAREKETLERİ-
Doğrudan yatırım işlemlerinde, yurtdışında yerleşik kişilerin yurtiçinde yaptıkları net yatırım bir önceki yılın aynı dönemine göre 242 milyon dolar artarak 902 milyon dolar olarak gerçekleşti. Yurtiçinde yerleşik kişilerin yurtdışında yaptıkları net yatırım 142 milyon dolar artarak 773 milyon dolar oldu. Sonuç itibariyle, doğrudan yatırımlar net 129 milyon dolar giriş gösterdi. Portföy yatırımları kalemine ilişkin gelişmeler incelendiğinde; uluslararası sermaye piyasalarından, 1999 yılının Ocak-Kasım döneminde 2 milyar 108 milyon dolar tutarında, 2000 yılının aynı döneminde ise 6 milyar 252 milyon dolar tutarında tahvil ihracı yoluyla net borçlanma gerçekleştirildiği görüldü. Diğer taraftan, menkul kıymet yatırımlarında yurtiçinde yerleşiklerin yurtdışında menkul değer alım-satımlarının, söz konusu dönemler itibariyle sırasıyla 553 milyon dolar ve 649 milyon doları net alımla sonuçlandığı gözlendi. Buna karşın, yurtdışında yerleşiklerin net menkul değer alım-satımlarının, aynı dönemlerde sırasıyla 840 milyon dolar net alım ve 4 milyar 343 milyon dolar net satım gösterdi. Sonuç olarak, portföy yatırımları, 1999 yılının Ocak-Kasım döneminde 2 milyar 395 milyon ABD dolar, 2000 yılının aynı döneminde ise 1 milyar 260 milyon dolar tutarında net girişle sonuçlandı.
-UZUN VADELİ SERMAYE...-
Uzunvadeli sermaye hareketlerinde 1999 yılının Ocak-Kasım döneminde 78 milyon dolar net çıkış olurken, 2000 yılının aynı döneminde 3 milyar 818 milyon dolar net giriş gerçekleşti. Bu başlık altında yer alan kalemlerden; uzun vadeli döviz kredisi kullanımları 9 milyar 347 milyon dolarından 15 milyar 629 milyon doları düzeyine çıkmış olup, söz konusu artış, bankaların borçlanmasındaki 325 milyon dolarlık azalışa karşın, genel hükümetin borçlanmasındaki 1 milyar 414 milyon dolarlık artış ile diğer sektörlerin borçlanmasındaki 5 milyar 193 milyon dolarlık artıştan kaynaklandı. Anapara geri ödemeleri 2000 yılının Ocak-Kasım döneminde 9 milyar 285 milyon dolardan 12 milyar 389 milyon dolara yükseldi. Kredi mektuplu döviz tevdiat hesaplarında, 1999 yılı Ocak-Kasım döneminde 140 milyon dolar azalış gözlenirken, 2000 yılının aynı döneminde 578 milyon dolar artış gözlendi. Kısa vadeli sermaye hareketleri-varlıklar bölümünün, verilen krediler kaleminde 1999 yılı Ocak-Kasım döneminde 551 milyon dolar tutarında yurtdışına kredi açılırken, 2000 yılının aynı döneminde 123 milyon dolar tutarında geri ödeme gerçekleşti. Bankaların yurtdışı muhabirleri nezdindeki döviz mevcutları kaleminde, 1999 yılının Ocak-Kasım döneminde 292 milyon dolar, 2000 yılının aynı döneminde ise 623 milyon dolar artış gözlendi.
-KISA VADELİ SERMAYE-
Kısa vadeli sermaye hareketleri-yükümlülükler toplam olarak incelendiğinde, 1999 yılının Ocak-Kasım döneminde 2 milyar 540 milyon dolar artış olurken, 2000 yılının aynı döneminde 5 milyar 117 milyon doları artış oldu. Bunun içinde, bankalarca sağlanan krediler kalemi 1999 yılının Ocak-Kasım döneminde net 1 milyar 769 milyon doları kullanım gösterirken, 2000 yılının aynı döneminde kullanım miktarı 3 milyar 987 milyon dolar olarak gerçekleşti. Diğer sektörlere ait ticari krediler kaleminde 1999 yılı Ocak-Kasım döneminde net 736 milyon dolar, 2000 yılının aynı döneminde ise net 1 milyar 98 milyon dolar kullanım gerçekleşti. Nakit döviz kredilerinde söz konusu dönemler itibariyle sırasıyla net 3 milyon dolar ve 177 milyon dolar kullanım gerçekleşmiştir. Sonuç olarak, kısa vadeli yükümlülükler kapsamında yer alan sağlanan krediler kalemi, sırasıyla 2 milyar 579 milyon doları ve 5 milyar 348 milyon doları net kullanım gösterdi. Mevduat hesapları, 1999 yılının Ocak-Kasım döneminde 39 milyon dolar azalış gösterirken; 2000 yılının aynı döneminde, özellikle, yurtdışında yerleşik kişilerin hesaplarında gözlenen azalışa bağlı olarak 231 milyon dolar tutarında azalış oldu. Resmi rezervler 1999 yılının ilk on bir ayında 4 milyar 858 milyon dolar artarken, 2000 yılının aynı döneminde 2 milyar 180 milyon dolar azaldı.
-DIŞ TİCARET-
1999 yılı Ocak-Kasım döneminde, 2 milyar 23 milyon dolar tutarında bavul ticareti gelirinin de ilave edilmesiyle 26 milyar 806 milyon dolar olarak gerçekleşen ihracat (FOB) gelirleri, 2000 yılının Ocak-Kasım döneminde 2 milyar 707 milyon doları tutarındaki bavul ticaretinin katkısı ile 28 milyar 305 milyon doları olarak gerçekleşti. Geçen yılın Ocak-Kasım döneminde 1 milyar 38 milyon dolar tutarındaki altın ithalatı da dikkate alındığında, ithalat (FOB) harcamaları 35 milyar 507 milyon dolara ulaşırken, 2000 yılının Ocak-Kasım döneminde, 1 milyar 845 milyon ABD Doları tutarındaki altın ithalatı da dahil olmak üzere, ithalat (FOB) harcamaları 49 milyar 395 milyon dolara yükseldi. Bu gelişmeler sonucunda, 1999 yılının Ocak-Kasım döneminde 8 miyar 701 milyon dolar olan dış ticaret açığı, 2000 yılının aynı döneminde yüzde 142,4 oranında artışla 21 milyar 90 milyon dolar olarak gerçekleşti.
-DİĞER MAL VE HİZMET GELİRİ-
Diğer mal ve hizmet gelirleri ana başlığı altında yer alan turizm gelirleri, 1999 yılı Ocak-Kasım dönemine göre yüzde 47,2 oranında artarak 7 milyar 327 milyon dolar olarak gerçekleşti. Faiz gelirleri söz konusu dönemler itibariyle yüzde 19,4 oranında artarak 2 milyar 531 milyon dolar oldu. Diğer mal ve hizmet gelirleri ise bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 4 oranında artışla 10 milyar 596 milyon dolara ulaştı. Öte yandan diğer mal ve hizmet giderleri incelendiğinde; turizm giderlerinin yüzde 16,5, faiz giderlerinin yüzde 12,8 oranında artmasına karşın, diğer mal ve hizmet giderleri yüzde 14,7 oranında azaldı ve sonuç olarak bu kalemler sırasıyla 1 milyar 631, 5 milyar 503 ve 6 milyar 223 milyon dolar olarak gerçekleşti. 2000 yılının Ocak-Kasım döneminde, karşılıksız transferler kalemi içerisinde yer alan işçi gelirleri yüzde 0,8 oranında azalarak, 4 milyar 162 milyon dolara düştü.
-SERMAYE HAREKETLERİ-
Doğrudan yatırım işlemlerinde, yurtdışında yerleşik kişilerin yurtiçinde yaptıkları net yatırım bir önceki yılın aynı dönemine göre 242 milyon dolar artarak 902 milyon dolar olarak gerçekleşti. Yurtiçinde yerleşik kişilerin yurtdışında yaptıkları net yatırım 142 milyon dolar artarak 773 milyon dolar oldu. Sonuç itibariyle, doğrudan yatırımlar net 129 milyon dolar giriş gösterdi. Portföy yatırımları kalemine ilişkin gelişmeler incelendiğinde; uluslararası sermaye piyasalarından, 1999 yılının Ocak-Kasım döneminde 2 milyar 108 milyon dolar tutarında, 2000 yılının aynı döneminde ise 6 milyar 252 milyon dolar tutarında tahvil ihracı yoluyla net borçlanma gerçekleştirildiği görüldü. Diğer taraftan, menkul kıymet yatırımlarında yurtiçinde yerleşiklerin yurtdışında menkul değer alım-satımlarının, söz konusu dönemler itibariyle sırasıyla 553 milyon dolar ve 649 milyon doları net alımla sonuçlandığı gözlendi. Buna karşın, yurtdışında yerleşiklerin net menkul değer alım-satımlarının, aynı dönemlerde sırasıyla 840 milyon dolar net alım ve 4 milyar 343 milyon dolar net satım gösterdi. Sonuç olarak, portföy yatırımları, 1999 yılının Ocak-Kasım döneminde 2 milyar 395 milyon ABD dolar, 2000 yılının aynı döneminde ise 1 milyar 260 milyon dolar tutarında net girişle sonuçlandı.
-UZUN VADELİ SERMAYE...-
Uzunvadeli sermaye hareketlerinde 1999 yılının Ocak-Kasım döneminde 78 milyon dolar net çıkış olurken, 2000 yılının aynı döneminde 3 milyar 818 milyon dolar net giriş gerçekleşti. Bu başlık altında yer alan kalemlerden; uzun vadeli döviz kredisi kullanımları 9 milyar 347 milyon dolarından 15 milyar 629 milyon doları düzeyine çıkmış olup, söz konusu artış, bankaların borçlanmasındaki 325 milyon dolarlık azalışa karşın, genel hükümetin borçlanmasındaki 1 milyar 414 milyon dolarlık artış ile diğer sektörlerin borçlanmasındaki 5 milyar 193 milyon dolarlık artıştan kaynaklandı. Anapara geri ödemeleri 2000 yılının Ocak-Kasım döneminde 9 milyar 285 milyon dolardan 12 milyar 389 milyon dolara yükseldi. Kredi mektuplu döviz tevdiat hesaplarında, 1999 yılı Ocak-Kasım döneminde 140 milyon dolar azalış gözlenirken, 2000 yılının aynı döneminde 578 milyon dolar artış gözlendi. Kısa vadeli sermaye hareketleri-varlıklar bölümünün, verilen krediler kaleminde 1999 yılı Ocak-Kasım döneminde 551 milyon dolar tutarında yurtdışına kredi açılırken, 2000 yılının aynı döneminde 123 milyon dolar tutarında geri ödeme gerçekleşti. Bankaların yurtdışı muhabirleri nezdindeki döviz mevcutları kaleminde, 1999 yılının Ocak-Kasım döneminde 292 milyon dolar, 2000 yılının aynı döneminde ise 623 milyon dolar artış gözlendi.
-KISA VADELİ SERMAYE-
Kısa vadeli sermaye hareketleri-yükümlülükler toplam olarak incelendiğinde, 1999 yılının Ocak-Kasım döneminde 2 milyar 540 milyon dolar artış olurken, 2000 yılının aynı döneminde 5 milyar 117 milyon doları artış oldu. Bunun içinde, bankalarca sağlanan krediler kalemi 1999 yılının Ocak-Kasım döneminde net 1 milyar 769 milyon doları kullanım gösterirken, 2000 yılının aynı döneminde kullanım miktarı 3 milyar 987 milyon dolar olarak gerçekleşti. Diğer sektörlere ait ticari krediler kaleminde 1999 yılı Ocak-Kasım döneminde net 736 milyon dolar, 2000 yılının aynı döneminde ise net 1 milyar 98 milyon dolar kullanım gerçekleşti. Nakit döviz kredilerinde söz konusu dönemler itibariyle sırasıyla net 3 milyon dolar ve 177 milyon dolar kullanım gerçekleşmiştir. Sonuç olarak, kısa vadeli yükümlülükler kapsamında yer alan sağlanan krediler kalemi, sırasıyla 2 milyar 579 milyon doları ve 5 milyar 348 milyon doları net kullanım gösterdi. Mevduat hesapları, 1999 yılının Ocak-Kasım döneminde 39 milyon dolar azalış gösterirken; 2000 yılının aynı döneminde, özellikle, yurtdışında yerleşik kişilerin hesaplarında gözlenen azalışa bağlı olarak 231 milyon dolar tutarında azalış oldu. Resmi rezervler 1999 yılının ilk on bir ayında 4 milyar 858 milyon dolar artarken, 2000 yılının aynı döneminde 2 milyar 180 milyon dolar azaldı.