Tüketici hakkını dijitalde aradı
Güncelleme Tarihi:
Ticaret Bakanlığı verilerine göre, tüketici hakem heyetlerine yapılan başvurular son beş yılda hem sayı hem de parasal tutar açısından belirgin şekilde arttı. 2020 yılında 594 bin 270 olan başvuru sayısı, 2024’te 755 bin 997’ye yükseldi. Sadece 2023’ten 2024’e geçişte artış oranı yüzde 6.8 oldu.
7 MİLYAR TL’YE ULAŞTI
Uyuşmazlıkların parasal boyutundaki artış ise dikkat çekici. 2021’de hakem heyetlerinin değerlendirdiği toplam tutar 870 milyon TL iken, bu rakam 2024’te yaklaşık 7 milyar TL’ye ulaştı. Artışta yükselen ürün fiyatlarının yanı sıra, her yıl artırılan başvuru parasal sınırının etkili olduğu belirtiliyor. 2026 itibarıyla bu sınır 186 bin TL olarak uygulanacak.
Veriler, tüketici hak arama sürecinde dijital kanalların belirleyici hale geldiğini gösteriyor. 2020’de başvuruların yüzde 50’si e-Devlet üzerinden yapılırken, bu oran 2024’te yüzde 67’ye çıktı. Başka bir ifadeyle, her üç tüketiciden ikisi başvurusunu artık dijital ortamda yapıyor.
Şikâyet konularında da yıllar içinde değişim yaşandı. 2021’de internet abonelikleri ilk sıradayken, 2024’te yüzde 13.2’lik payla ayakkabı açık ara en çok şikâyet edilen ürün oldu. Ayakkabıyı kıyafet, kredi kartı üyelik ücretleri ve internet abonelikleri izledi.
“FİRMALAR SONUCU ÖNGÖRÜYOR”
Tüketici Birliği Federasyonu Genel Başkanı Mehmet Bülent Deniz, tüketicinin artık parasının peşine daha fazla düştüğünü belirterek, “Tüketici hakem heyetine başvurudan sonra sürecin takipçisi oluyor. Firmalar da artık karşılaşacakları sonucu öngörebiliyor ve çoğu zaman başvuru aşamasına gelmeden sorunu çözmeye çalışıyor” dedi.
Tüketici Hakları Derneği Başkanı Ergün Kılıç ise artan başvuruların yalnızca bilinçlenmeyle açıklanamayacağını söyledi. Kılıç, “Ayıplı ürünler, yanıltıcı reklamlar, dijital abonelik tuzakları ve agresif satış teknikleri yaygınlaşıyor. Özellikle yaşlı ve kırsalda yaşayan tüketiciler dijital başvurularda zorlanabiliyor” değerlendirmesinde bulundu.
EN GEÇ 6 AYDA SONUÇLANIYOR
Tüketici Hakem Heyetleri, 6502 sayılı Kanun kapsamında Ticaret İl Müdürlükleri bünyesinde görev yapıyor. Başvurular ücretsiz olarak e-Devlet, posta veya il müdürlükleri üzerinden yapılabiliyor. Kanuna göre dosyalar en geç 6 ayda sonuçlanıyor; gerekli hallerde süre bir kez uzatılabiliyor.
BAŞVURU SAYILARINDA YILLIK DEĞİŞİM
2020: 594 bin 270
2021: 537 bin 479
2022: 635 bin 383
2023: 707 bin 814
2024: 755 bin 997