TL yeniden değerlenme sürecine girdi
Güncelleme Tarihi:
Oluşturulma Tarihi: Haziran 05, 2001 00:00
Ekonomik programın açıklanmasından sonra önceki aylara göre gerileyen dolar kurunun 1 milyon 100-1 milyon 150 bin lira arasında istikrar kazanmaya başlamasıyla birlikte Türk Lirası da yeniden reel olarak değer kazanma sürecine girdi.
Türk Lirası dolara karşı mayısta reel olarak yüzde 14`e yakın değer kazandı. Merkez Bankasının aylık ortalama döviz kurlarını ve toptan eşya fiyatları endeksindeki artışların dikkate alınarak yapılan hesaplamaya göre, mayısta dolar Türk Lirası, mayısta dolar karşısında reel olarak yüzde 13.8 oranında değer kazanırken, Euro ve Mark ile Euro`ya bağlı diğer dövizler karşısındaki reel değer kazanımı ise yüzde 15.4 olarak gerçekleşti. Türk Lirası, mayısta 1 dolar ve 0.77 Euro`dan oluşan döviz sepetine göre ise yüzde 14.2 oranında değerlendi.
Türk Lirasının yeniden reel olarak değerlenme sürecine girmesinde toptan eşya fiyatlarının yüzde 6.3 oranında arttığı mayıs ayında, aylık ortalama dolar kurunun yüzde 6.4 oranında azalarak 1 milyon 207 bin liradan, 1 milyon 130 bin liraya, mark kurunun yüzde 8 gerileyerek 550 bin liradan 506 bin liraya, Euro`nun 1 milyon 75 bin liradan 991 liraya gerilemesi etkili oldu. Kur sepeti ise 2 milyon 35 bin liradan 1 milyon 893 bin liraya indi. Bu gelişme yüzünden Türk Lirası, şubat, mart ve nisan aylarında kaybettiği değerin önemli bir bölümünü geri aldı.
Aralık 2000-Nisan 2001 döneminde yüzde 25.6 olan Türk Lirasının kur sepetine karşı değer kaybı Mayıs sonunda yüzde 15`e indi. Nisan sonunda yüzde 25.7 olan Türk Lirası`nın dolar karşısındaki reel değer kaybı yüzde 18.1`e inerken, mark ve Euro`ya karşı reel değer kaybı ise yüzde yüzde 25.7`den yüzde 14.2`ye kadar düştü. Dolayısıyla, Türk Lirası, şubat, mart ve nisan ayında kaybettiği değerin bir bölümünü mayıs ayında yeniden kazandı.
Mayıs ayı ortalaması olarak Türk Lirasının reel değeri mark ve Euro`ya göre Aralık 1999 ortalamasının seviyesine yükselirken, reel dolar kuru ise 1994 Nisan ayındaki ortalamasından bu yanaki en düşük düzeyinde bulunuyor. TL`nin mark ve Euroya karşı reel değeri ise Türkiye`nin dış ticarette önemli bir rekabet üstünlüğü sağladığı 1994 Nisan ayındaki seviyesine göre önemli ölçüde yüksek bulunuyor. Türkiye Nisan 1994`te önemli bir devalüasyon yaşamış ve Türk Lirasının bu değer kaybı sonucu özellikle dış ticarette önemli bir rekabet üstünlüğü elde ederek ihracatını 1994 yılında yüzde 18, 1995 yılında ise yüzde 20 oranlarında artırmıştı.
Ortalama kurlar dikkate alınarak yapılan hesaplamaya gönre Nisan 1994`te 100 olan reel kur endeksi, Mayıs 2000`de dolar için 113.9, mark için 149.6, sepet içinse 127.6 olarak gerçekleşti. 100`den yukarı doğru yükseldikçe Türk Lirasının Nisan 1994 ortalamasına göre reel olarak değerlendiğini, aşağı indikçe de değer kaybettiğini gösteren reel kur endeksi, stand-by anlaşmasının yürürlüğe girdiği Aralık 1999 sonunda dolar için 131.7, mark için 149.9, Euro için 148.2, sepet için de 138.9 olarak gerçekleşmişti. Uygulanan kur politikası yüzünden 2000 yılında TL`nin hızla değer kazanması sonucu reel endeks 2000 sonunda dolar için 135`e, mark için 174.3`e, Euro için 172.3`e sepet için de 150.2`ye kadar yükselmişti.
Türk Lirası dolara karşı mayısta reel olarak yüzde 14`e yakın değer kazandı. Merkez Bankasının aylık ortalama döviz kurlarını ve toptan eşya fiyatları endeksindeki artışların dikkate alınarak yapılan hesaplamaya göre, mayısta dolar Türk Lirası, mayısta dolar karşısında reel olarak yüzde 13.8 oranında değer kazanırken, Euro ve Mark ile Euro`ya bağlı diğer dövizler karşısındaki reel değer kazanımı ise yüzde 15.4 olarak gerçekleşti. Türk Lirası, mayısta 1 dolar ve 0.77 Euro`dan oluşan döviz sepetine göre ise yüzde 14.2 oranında değerlendi.
Türk Lirasının yeniden reel olarak değerlenme sürecine girmesinde toptan eşya fiyatlarının yüzde 6.3 oranında arttığı mayıs ayında, aylık ortalama dolar kurunun yüzde 6.4 oranında azalarak 1 milyon 207 bin liradan, 1 milyon 130 bin liraya, mark kurunun yüzde 8 gerileyerek 550 bin liradan 506 bin liraya, Euro`nun 1 milyon 75 bin liradan 991 liraya gerilemesi etkili oldu. Kur sepeti ise 2 milyon 35 bin liradan 1 milyon 893 bin liraya indi. Bu gelişme yüzünden Türk Lirası, şubat, mart ve nisan aylarında kaybettiği değerin önemli bir bölümünü geri aldı.
Aralık 2000-Nisan 2001 döneminde yüzde 25.6 olan Türk Lirasının kur sepetine karşı değer kaybı Mayıs sonunda yüzde 15`e indi. Nisan sonunda yüzde 25.7 olan Türk Lirası`nın dolar karşısındaki reel değer kaybı yüzde 18.1`e inerken, mark ve Euro`ya karşı reel değer kaybı ise yüzde yüzde 25.7`den yüzde 14.2`ye kadar düştü. Dolayısıyla, Türk Lirası, şubat, mart ve nisan ayında kaybettiği değerin bir bölümünü mayıs ayında yeniden kazandı.
Mayıs ayı ortalaması olarak Türk Lirasının reel değeri mark ve Euro`ya göre Aralık 1999 ortalamasının seviyesine yükselirken, reel dolar kuru ise 1994 Nisan ayındaki ortalamasından bu yanaki en düşük düzeyinde bulunuyor. TL`nin mark ve Euroya karşı reel değeri ise Türkiye`nin dış ticarette önemli bir rekabet üstünlüğü sağladığı 1994 Nisan ayındaki seviyesine göre önemli ölçüde yüksek bulunuyor. Türkiye Nisan 1994`te önemli bir devalüasyon yaşamış ve Türk Lirasının bu değer kaybı sonucu özellikle dış ticarette önemli bir rekabet üstünlüğü elde ederek ihracatını 1994 yılında yüzde 18, 1995 yılında ise yüzde 20 oranlarında artırmıştı.
Ortalama kurlar dikkate alınarak yapılan hesaplamaya gönre Nisan 1994`te 100 olan reel kur endeksi, Mayıs 2000`de dolar için 113.9, mark için 149.6, sepet içinse 127.6 olarak gerçekleşti. 100`den yukarı doğru yükseldikçe Türk Lirasının Nisan 1994 ortalamasına göre reel olarak değerlendiğini, aşağı indikçe de değer kaybettiğini gösteren reel kur endeksi, stand-by anlaşmasının yürürlüğe girdiği Aralık 1999 sonunda dolar için 131.7, mark için 149.9, Euro için 148.2, sepet için de 138.9 olarak gerçekleşmişti. Uygulanan kur politikası yüzünden 2000 yılında TL`nin hızla değer kazanması sonucu reel endeks 2000 sonunda dolar için 135`e, mark için 174.3`e, Euro için 172.3`e sepet için de 150.2`ye kadar yükselmişti.