Susuz temizliğe yatırım dönemi: Endüstriyel temizlikte yılda 7.3 milyon ton su harcanıyor

İklim değişikliği, her sektörün şapkasını önüne tekrar koyarak ‘zararın neresinden, nasıl dönmeliyim’ diye kendini sorgulamasını zorunlu kılıyor. Her ne kadar Amerika Başkanı Donald Trump’ın iklim değişikliğiyle ilgili anlaşmaları bir bir geçersiz kılan kararları giderek daha çok kabul görse de soluduğumuz hava bilimin yanılmadığını her yıl biraz daha bizlere kanıtlıyor. Gıda ve su krizi keskin şekilde iklim değişikliğinin sonucu olarak kapıya dayandı. İyi örnekleri burada göstermek, atılacak adımlarla ilgili ilham vermek görevi de bizlere düşüyor.

Bu yazıda endüstriyel temizlik sektöründen iyi bir örnek anlatacağım. Yıllardır takip ettiğim genç bir girişimciye ait endüstriyel temizlik şirketi var; Wilco Group. Hikâyesi 1991’de Van’da başlayan ve bugün bütün metro istasyonları, metrobüsler, trenler, finans sektörünün büyük bölümü olmak üzere büyük şehirlerde günlük 3 milyon metrekarenin üzerinde alanı temizleyen bir şirket. Kurucusu Mehmet Avcı, endüstriyel temizlik alanında tüketilen suya kafayı takmış, sürdürülebilir çözümler peşinde olan yatırımcılardan biri. Bu arayış onu inovatif bir sürdürülebilir çözüme ulaştırmış ama önce sektörün su tüketimi hakkında verileri sizinle paylaşmak istiyorum.

GÜNDE 20 BİN TON SU HARCANIYOR

Türkiye’de endüstriyel temizlik yaptığını belirten yaklaşık 5 bin şirket var. Sektörün yıllık hacminin ise yaklaşık 2 milyar TL olduğu belirtiliyor. Türkiye’de milyonlarca metrekarelik alan halen klasik yöntemlerle temizleniyor. Avcı’nın hesaplamalarına göre sektörün günlük su israfı 20 bin ton civarında. “Bu tüketim miktarı TÜİK verilerinin en alt seviyesindeki rakamlar baz alınarak hesaplandı. Bu hesaplama ile ülkemizde endüstriyel temizlikte yıllık su tüketim miktarı 7.3 milyon tona denk geliyor” diyen Avcı, Wilco ekibi olarak her gün temizledikleri 3 milyon metrekarelik alanda 600 ton su kullanıldığını söyledi. Ve yaptığı hesabı şöyle anlattı:

KİMYASALIN DOZU AYARLANIYOR

“Sadece bizim ekip 4 bin kişinin günlük su tüketimine karşılık gelen bir miktarı temizlikte kullanıyor. Böyle gelmiş, böyle gitmemeli diye düşünerek arayışlara başladık. Bana göre temizlik işi bir mühendislik işi olmalı. Almanya’da bu iş böyle yapılıyor. Biz de Alman Arcora Group ile birlikte su kullanmadan temizliğin mümkün olduğu bir hazır mob geliştirdik. Daha az ve doğru kimyasal kullanımına odaklandık. Hazır kutularda mobların kullanıldığı bir makine. Dozu ayarlanmış kimyasal sıkılıyor. Her mob ile 25 metrekarelik alan temizleniyor. Buna XLine temizlik deniliyor. Özellikle okullar ve hastanelerde yaygın kullanımını hedefliyoruz çünkü ölçümlerde mikrop yayılımını yüzde 90’ın üzerinde oranlarda engellediği tespit edildi.”

HEDEF YÜZDE 20 TASARRUF

Wilco sürdürülebilir yatırımıyla ilk etapta yıllık su kullanımını yüzde 20 azaltmayı hedefliyor. Mehmet Avcı, “Susuz temizlik teknolojilerine yatırımlarımızı artıracağız. Bir yandan da robotik ve yapay zekâ çözümlerine yatırım yapıyoruz. Büyük alanları robotlarla temizlemeye başladık” dedi.

WEPS İMZACISI

Temizlik sektörü kadınların yüksek oranda istihdam edildiği bir alan. Ancak yönetimde erkekler öne çıkıyor. Wilco Group, Birleşmiş Milletler Kadının Güçlenmesi Prensipleri’ni (WEPs) İmzalayarak kendi içinde öncü bir adım atmış. Avcı, “Wilco Group olarak her kademede kadınların sesi, emeği ve liderliğiyle büyüyen bir yapıya sahibiz. Kadının güçlenmesi sadece bir eşitlik meselesi değil, aynı zamanda sürdürülebilir büyümenin ve yenilikçiliğin temeli. WEPs imzamız, bu inancı uluslararası bir sorumluluk ve taahhüt haline getirdi” sözleriyle yaklaşımlarını anlattı.

MUTLULUK DEPARTMANI

Bu arada şirkette kurulan ‘Mutluluk Departmanı’na da parantez açmam lazım. Mehmet Avcı, departmanı kurma nedenlerini şöyle açıkladı: “Bankaların genel merkezlerini, hastaneleri, okulları, havaalanlarını, metroları temizliyoruz. Çalışanlarımız hijyen konusunda çok dile getirilmeyen ama toplumsal konfor için vazgeçilmez bir iş yapıyor. Duygusal olarak çoğu zaman takdir edilmeyen görevler üstleniyorlar. Bu nedenle çalışanın iyi olma halini insan kaynaklarının yan bir konusu olarak ele almak yerine, bilinçli biçimde ayrı bir Mutluluk Departmanı kurmayı tercih ettik. New York merkezli bağımsız bir danışmanla çalışmaya başladık. Çalışanlara uzmanlarla gizli bire bir danışmanlık alma imkânı sunduk. Bu devam eden ve gelişen bir süreç. Dolayısıyla yaşam koçluğu ve psikolojik danışmanlıklarla devam edecek.”

ZORLU ENERJİ GENÇ KADINLARA LİDERLİK YOLU AÇIYOR

Şirketlerin 2026 planları birbirinden çok farklı olsa da ortak noktalar yok değil. Benim gözlemlerime göre ayakta kalmak, sürdürülebilirlik ve dijitalleşmeye ayak uydurmak adına yatırımlar yapmak öne çıkıyor. Daha vizyoner olanlar ise Türkiye’nin güçlü, nitelikli kadın profesyonelleri havuzuna yatırım yapıyor.

Zorlu Enerji’nin “Liderlikte Kadın Yüz’ü” programı bu yatırımlardan biri mesela. Turkishe ve YeniBirLider işbirliğiyle yürütüyorlar programı. Türkiye’nin farklı bölgelerinden 100 genç kadını 8 ay boyunca mentorluk, eğitim ve rol model buluşmalarıyla liderliğe hazırlamayı hedefleyen bir süreç bu. 18–30 yaş aralığındaki genç kadınlar programın odağında. Şirket programı tasarlarken Türkiye genelinde enerji sektöründe kadın istihdam oranının yaklaşık yüzde 12’lerde olması gerçeğinden yola çıkmış. Zorlu Enerji Grubu’nda bu oran yüzde 26. 2030’a kadar da hedef bu oranı yüzde 30’un üzerine çıkarmak. Zorlu Enerji CEO’su Elif Yener, program kapsamında şirketteki C-level yöneticiler ve farklı sektörlerden liderlerin yer aldığı geniş bir mentor havuzu oluşturulduğunu söyledi. Yener, süreci şöyle anlattı: “Eğitimler mini MBA yaklaşımıyla kurgulandı. Liderlik, girişimcilik, sürdürülebilirlik, teknoloji, finansal okuryazarlık, iletişim ve kariyer tasarımı gibi başlıkları kapsayan programda, yıl boyunca ortalama 50 saatlik bir eğitim içeriği sunulacak. Katılımcıların geliştirdikleri proje ve girişim fikirlerinin ekosistemle buluşturulması için mentorluk ağı ve partner kurumlarla temas imkânı sağlanacak.”