Sıcağa santral dayanmıyor

Uluslararası enerji düşünce kuruluşu Ember’in yeni analizine göre, sıcaklıklarla yükselen klima kullanımı elektrik tüketiminde önemli artışa yol açtı. Geçen ayki rekor sıcaklıklar Türkiye’de klima kullanımının artmasıyla saatlik elektrik tüketiminin 59 gigavatsaatle tüm zamanların en yüksek seviyesine çıkmasına neden oldu. 28 Temmuz’da görülen bu saatlik rekor elektrik tüketiminin yüzde 18’i soğutmadan kaynaklandı.

LÜKS OLMAKTAN ÇIKTI

Rapora göre, bu oran Türkiye’de yaz aylarında saat 12.00-18.00 arasında yüzde 10’un üzerinde seyrederken, bu durum soğutmanın artık “lüks bir tüketim değil, elektrik şebekesi üzerinde belirleyici ve temel bir yük unsuru” olarak değerlendirilmesi gerektiğini gösteriyor. Özellikle kısa süreli talep sıçramaları, elektrik hatları ve trafo merkezleri gibi şebeke bileşenlerinde anlık yüklenmelere yol açarak arıza ve kesinti riskini de yükseltiyor.

GÜNEŞ SERİNLETTİ

Ember’in raporuna göre, şebeke üzerindeki yükü azaltarak riskleri en aza indirmenin yolu güneş enerjisinden geçiyor. Güneş enerjisi en yüksek üretim saatlerinin, günün en sıcak saatleriyle örtüşmesi sayesinde artan soğutma talebini karşılamada doğal bir çözüm olarak öne çıkıyor. Güneş enerjisi 2024 yaz aylarında soğutma ihtiyacının en yüksek olduğu saatlerde elektrik talebinin yüzde 20’sinden fazlasını karşıladı.

4 MİLYON OTOYA EŞDEĞER

Türkiye’de sadece alan soğutmasına bağlı elektrik tüketimi 2023-2024’te yüzde 19 artışla 10 teravatsaate ulaştı. Bu miktar, Türkiye’deki mevcut elektrikli araç sayısının 15 katına denk gelen yaklaşık 4 milyon otomobilin bir yıllık şarj ihtiyacına eşdeğer seviyede. Mevcut eğilimin devam etmesi halinde, Türkiye’de soğutma talebinin 2030’a kadar 2 katına, 2035’te ise 3.5 katına çıkması bekleniyor.

Türkiye’nin son 10 yılda elektrik talebinin zirveye çıktığı saatlerdeki tüketim 1.5 kat arttı. Alışkanlıklar da eğişti. Ember’in araştırmasına göre Türkiye’de her 1 derecelik sıcaklık artışı 0.77 gigavat ek elektrik üretim ihtiyacı doğuruyor. Bir başka deyişle, sıcaklığın 22 dereceden 32 dereceye çıkması durumunda serinlemek için gereken elektrik talebini karşılamak için Atatürk Barajı’nın kapasitesine eşdeğer en az üç yeni santralin devreye alınması gerekiyor.

‘GÜNEŞ ENERJİSİ BASKIYI HAFİFLETEBİLİR’

EMBER Enerji Analisti Bahadır Sercan Gümüş, büyüyen bu talebi daha iyi anlayabilmek açısından, klima kullanımına yönelik kapsamlı bir envanter çalışması yapılması, enerji verimliliği politikalarının güçlendirilmesi ve şebeke esneklik çözümlerinin yaygınlaştırılması gerektiğini belirtti. Gümüş, Türkiye’nin güneş enerjisinin günün en sıcak saatlerinde sağladığı yüksek üretim sayesinde, artan soğutma talebini temiz ve sürdürülebilir bir şekilde karşılayarak şebeke üzerindeki baskıyı hafifletebileceğini kaydetti.