‘Köy’ etiketi oyunu

Raflarda ‘köy’, ‘doğal’, ‘organik’ ifadeleriyle tüketiciye güven veren ürünler, her zaman göründüğü kadar masum çıkmıyor. Tarım ve Orman Bakanlığı’nın yürüttüğü son denetimler her köy ibareli ürünün doğal anlamına gelmediğini ortaya koydu. Tüketicilerden gelen şikâyetler üzerine harekete geçen bakanlık, ‘köy ürünü’ algısı oluşturacak marka ve ifadelerin kullanımına ilişkin yeni bir adım attı. Bakanlıktan yapılan açıklamada, özel mevzuat hükümleri saklı kalmak kaydıyla, gıda ürünlerinde ‘köy ürünü’ algısı oluşturacak marka ve ifadelerin kullanımının engellendiği duyuruldu. Açıklamanın devamında Türk Gıda Kodeksi’nde yapılan düzenleme ile haksız rekabetin önüne geçildiği, şeffaf bilgilendirmenin ise zorunlu kılındığı ifade edildi. Ayrıca tüketicilerin şüpheli durumları “Güvenilir Gıda” mobil uygulamasından şikâyet edebileceği de hatırlatıldı.

Hürriyet, bakanlığın düzenli olarak yayımladığı, sağlıksız ürün tespit edilen markaların gösterildiği “Taklit ve Tağşiş Yapılan Gıdalar” listesine mercek tuttu. İncelemelerimize göre son 6 ayda 20’den fazla ‘köy’ ya da ‘organik’ ifadesi içeren ürün taklit ve tağşiş listesine girdi. Örneğin, “Köy Tadım” markalı zeytinyağına tohum yağı karıştığı tespit edilirken, “Köyüm” isimli bir markanın ise tarhanasında “gıda boyası” olduğu bilgisi listede yer aldı. İşte etiketiyle içeriği uyuşmayan bu markalardan bazıları..

SUCUKTA SAKATAT TARHANADA BOYA

* “Nurhan’ın Köy Mahsülleri” markasının zeytinyağında, “tohum yağları’ tespit edildi.

* “Köyet” isimli markanın ısıl işlem görmüş sucuğunda, “sakatat” çıktı. 

* "Köyünden Tereyağı” isimli markanın tereyağındaki içerik uyuşmazlıklarının listesi ise uzun. 1 kg’lık tereyağında “yağ oranının düşük olması, bitkisel yağ ve süt harici yağ tespit edildi.

* “Mudanya Köy Kooperatifi” isimli markanın naturel sızma zeytinyağında ise hem gıdada kullanımı yasak boya hem de tohum yağı karışımı bulundu.

* “Efe TV Organic Doğal Ürünler” isimli markanın balında “taklit ve tağşiş” tespit edilirken, aynı markanın bazı zeytinyağlarında da tohum yağı karışımı belirlendi.

* “BEST” isimli bir markanın “doğal kaymaklı” olduğu ifade edilen yoğurdunda ise bitkisel yağ tespit edildi.

* Adem Celal Gıda’nın “Doğal Köy Tarhanası”nda da gıda boyası bulunduğu listede yer aldı.

ALO174 GIDA HATTI’NA 150 BİN BAŞVURU GELDİ

Tarım ve Orman Bakanlığı, sağlığı tehdit eden ve taklit ya da tağşiş yapılan gıdalara ilişkin 2025 sonu itibarıyla 2 bin 345 parti ürünü “guvenilirgida.tarimorman.gov.tr” internet sitesinden kamuoyuna duyurdu. Ayrıca, bakanlığın resmi gıda kontrolü sayısı geçen yıl 2024’e göre 35 bin 827 artarak 1 milyon 365 bine çıktı. Bu denetimlerde 33 bin 680 idari para cezası uygulanırken, 593 dosya savcılığa iletildi.​Tüketicilerin gıda güvenilirliği ile ilgili her türlü ihbar ve şikayette bulunabilmesi amacıyla kurulan ALO174 Gıda Hattı’na 2024’te 108 bin 484 başvuru yapılırken, bu sayı 2025’te 149 bin 72’ye yükseldi. Yapılan başvuruların tamamı sonuçlanarak 9 bin 158 başvurunun sonucuna göre cezai işlem uygulandı.

TÜKETİCİ NELERE DİKKAT ETMELİ

Tüketici Birliği Federasyonu Genel Başkanı Mehmet Bülent Deniz, Tarım ve Orman Bakanlığı’nın hayata geçirdiği “Güvenilir Gıda” uygulamasının bu tarz olaylarda daha da öne çıktığını söyledi. Tüketicinin bu uygulama sayesinde etiketin fotoğrafını çekerek ürünün içeriğine dair bilgi sahibi olabildiğini hatırlatan Deniz, “Tüketici ayrıca içeriğinin doğruluğundan şüphe ettiği ürünleri de bu uygulama üzerinden bakanlığa şikâyet edebiliyor. Tüketicinin de denetimlere ortak edilmesi doğru bir karar. Her zaman en iyi denetçi rafın arkasındaki tüketicidir” değerlendirmesinde bulundu.

Tüketicinin “doğal, organik” gibi ifadeler içeren ürünleri gördüğünde neye dikkat etmesi gerektiğini sorduğumuz Deniz, şu yanıtı verdi: “Ürünün içeriğinde bulunmayan niteliklerin varmış gibi gösterilmesi sahteciliğin başka bir boyutu ve haksız bir ticari uygulama. Tüketici bu ürünleri gördüğünde öncelikle rengine ve dokusuna dikkat etmeli. Bakanlığın söz konusu uygulamasına bu ürünün fotoğraflarını gönderip içeriğine dair bilgi alabilirler. Eğer ürünü alıp sahte ve yanıltıcı olduğunu farkederlerse, e-devlet üzerinden Tüketici Hakem Heyeti’ne başvurarak para iadesi isteyebilirler.”