Kadın başkanlı şirket sayısı 57’ye çıktı... Borsada ‘eşitlik’ direnci kırılıyor mu

HALKA açık şirketlerde cinsiyet eşitliği meselesi yeni değil, ‘yeniden’ hiç gelmedi. Çok yavaş ilerliyor, bir türlü kalıpları kıramıyor ama gelişiyor.

Gelişmeyi ortaya koyan verileri Yüzde 30 Kulübü Türkiye’nin düzenlediği 12. Kadın Direktörler Konferansı’nda açıklanan 2025 Yönetim Kurulunda Kadın Türkiye Raporu’ndan aldım.

Verileri paylaşmadan önce şöyle bir hafızalarımızı tazeleyelim...

2017’DE BORSAYA TANITILMIŞTI

Önce Yüzde30 Kulübü’nü kısaca anlatayım. 2010’da İngiltere’de kuruldu. Cinsiyet eşitliğini benimseyen yönetim kurulu üyeleri ve CEO’lar tarafından kurulduğu için dikkat çekti. Türkiye’de lansmanı yapıldığında dönemin Sabancı CEO’su Ahmet Dördüncü dahil birçok üst düzey erkek yönetici ön saflarda yer alınca kaşlar şöyle bir yukarı kalkmıştı. O zamandan bu yana isimler değişti ama çalışmalar hep devam etti. 2017’de Borsa İstanbul’da yapılan tanıtım ise dikkatleri halka açık şirketlere çekmişti. O toplantıda konuşan Sabancı Üniversitesi Kurumsal Yönetim Forumu Direktörü Dr. Melsa Ararat, ‘BIST’te (Borsa İstanbul) yer alan 422 şirketin yönetim kurullarında kadın oranının yüzde 14.2 olduğunu kayıtlara geçirmişti.

YÜZDE 14.2’DEN YÜZDE 19.4’E

Önceki gün Sabancı Üniversitesi Kurumsal Yönetim Forumu ev sahipliğinde gerçekleşen 12. Kadın Direktörler Konferansı’nda Sabancı Üniversitesi Kurumsal Yönetim Forumu’nun 2013’ten bu yana yayınladığı, Türkiye’de Yönetim Kurulu’nda Kadın Raporu’nun 12’ncisi paylaşıldı. Rapora göre 2025 yılında BIST şirketlerinin yönetim kurullarında yer alan kadınların oranı 2024’te 18.7 iken geçen yıl yüzde 19.4’e yükselmiş durumda.

Yani aradan geçen sekiz yılda düşük de olsa bir ilerleme kaydedilmiş; yüzde 14.2’den yüzde 19.4’e yükselen bir kadın yönetim kurulu üyesi oranı var. Raporun sunumunu yapan Sabancı Üniversitesi Kurumsal Yönetim Forumu Direktörü Ata Can Bertay, BIST şirketlerinin 394’ünde yönetim kurullarındaki kadın oranının yüzde 25 eşiğinin altında olduğunu belirtti. Yüzde 25 eşiği; SPK’nın önerdiği minimum kadın üye oranını ifade ediyor. Bu oranı yakalayan şirket sayısı geçen yıl 183’ten 191’e yükselmiş olsa da; bu sayı tüm şirketlerin sadece yüzde 32.6’sını oluşturuyor.

Ve tüm iş dünyasının ‘dirence’ kafasını tosladığı kritik bilgiyi de paylaştı Bertay, “Tüm BIST şirketleri içinde 177 şirketin, BIST-100 içinde ise 31 şirketin hâlâ tamamı erkeklerden oluşan kurullar tarafından yönetiliyor” dedi.

Biz yine de enseyi karartmayalım, şu verileri de bir kenara not alalım: Tüm BIST şirketleri içerisinde yönetim kurulu başkanı kadın olan şirket sayısı 50’den 57’ye yükselmiş. Yönetim kurulunda yer alan kadın CEO sayısı da 25’ten 31’e çıkmış durumda.

EN AZ 177 KADIN ÜYE DAHA LAZIM

Peki halka açık şirketlerde bir kadın üye kotası olsa... Raporda, bu senaryonun projeksiyonu da var. Bir hesaplama yapılmış. Buna göre BIST şirketlerinde en az bir kadın YK üyesinin olması için 177 yeni kadın üyeye gerek var. Ata Can Bertay raporla ilgili değerlendirmesinde, “2025’te kadınların yönetim kurulu koltuk payı yüzde 19.4 ile tarihsel olarak en yüksek seviyeye çıksa da ilerleme hâlâ sınırlı ve kırılgan. En büyük şirketlerde (BIST-100) gerileme var ve tamamen erkeklerden oluşan yönetim kurulu sayısı 31’e yükseliyor. Kadınların başkanlık oranının yüzde 9.7’de, CEO oranının ise yüzde 5.3’te kalması, temsilin olduğu ama güç ve icra katında karşılık bulamadığı gerçeğini ortaya koyuyor. Bugün 177 şirkette en az bir kadın direktör şartı bile, piyasanın yıllara yayacağı ilerlemeyi tek hamlede hızlandırabilecek somut bir kaldıraçtır” ifadelerini kullandı.

Yüzde 30 Kulübü Türkiye Yönetim Kurulu Başkanı Melsa Ararat da dönüşümün etkilerinin sertleştiği bu dönemde şirketlerin atabileceği en önemli adımın yönetim kurullarını gözden geçirmek olduğunun altını çizerek kadınların yer aldığı kurulların güçleneceğine vurgu yaptı.