İran'dan yeni Hürmüz Boğazı hamlesi! Yıllık milyarlarca dolarlık gelir

İran-ABD savaşı devam ederken İran'ın çatışmalar sırasında Hürmüz Boğazını kapatması piyasaları derinden etkiledi. Dünya petrol ve LNG sevkiyatının yüzde 20'sinin yapıldığı boğazdan geçişlerin durması ile brent petrolün varil fiyatı 100 doları aştı. Yükselen enerji fiyatlarının enflasyona yol açacağı endişesi ile ABD Merkez Bankası Fed'in faiz indirimi ihtimali azalırken altın fiyatları da düştü. Körfez ülkeleri de petrol üretimlerini önemli ölçüde azalttı. 

Bir zamanlar günde 150 gemi geçen boğazdan şimdi İran'ın taleplerini karşılayan sınırlı sayıda geminin geçişine izin veriliyor. Şimdi boğaz geçişleri ile İran'ın alacağı yeni karar göze çarpıyor. İran savaşı sona erdirmek için açıkladığı talep listesinde Hürmüz Boğazı üzerinde egemenliğinin tanınması yönünde madde de yer alıyor. Hürmüz Boğazı'nın artan stratejik önemine işaret eden Mojtaba Hamenei, İran'ın yeni dini lideri olarak yaptığı ilk konuşmasında boğazı kapatma gücünün kullanılmaya devam edilmesi gerektiğini söyledi. 

SÜVEYŞ KANALININ GELİRİNE EŞ DEĞER 

CNN'de yer alan habere göre İran'ın, boğazdan geçiş yapacak gemilerden gemi başına 2 milyon dolar bir ücret alacağı konuşuluyor. Habere göre İran kendi anayasasında da kanun değişikliği yaparak bu adımı atmaya hazırlanıyor. Bu yüzden İran, uluslararası olarak Hürmüz Boğazı'nda tam egemenliğin kendilerine ait olarak kabul edilmesini istiyor.

İran'ın bu hamle ile ayda ortalama 800 milyon dolarlık bir gelire sahip olacağı ifade ediliyor. Bu da İran'ın aylık petrol ihracatından kazandığı paranın yüzde 20'sine denk geliyor. Bu gelir neredeyse Mısır'ın Süveyş kanalından elde ettiği gelire eş değer. Ancak Kızıldeniz'de yaşanan aksaklıklar nedeniyle nakliye şirketlerinin rota değiştirmeleri nedeniyle Mısır'ın Süveyş Kanalı'ndan elde ettiği gelir önemli ölçüde azalmıştı. 

Basra Körfezi ile Hint Okyanusu'nu birbirine bağlayan körfezin en dar yeri 35 kilometre. Körfeze sadece İran'ın değil Umman'ın da kıyısı bulunuyor. ABD'nin taraf olmadığı Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku'na göre körfezde iki ülkenin de yasaları geçerli. Ayrıca körfezin orta kısmı da uluslararası sular kapsamında. Ancak İran da Birleşmiş Milletlerin bu sözleşmesine dahil değil. Daha önce iki ülkeye kıyısı olan bir boğazdan vergi alan tek ülke Danimarka olmuştu. 1800'lü yıllarda Danimarka Boğazı için konulan vergi, uluslararası tepki yüzünden daha 1857'de Kopenhag Sözleşmesi imzalanmış ve Danimarka vergi uygulamasından vazgeçmişti. 

İRAN BU GÜCÜ KEŞFETTİ

Bloomberg Economics Ortadoğu sorumlusu Dina Esfandiary, “İran, (Hormuz) stratejisinin ne kadar başarılı olduğunu, küresel ekonomiyi rehin almanın ne kadar ucuz ve nispeten kolay olduğunu gördü. Savaşta çıkarılan derslerden biri, bu yeni kaldıraç gücünü keşfetmiş olması ve muhtemelen gelecekte tekrar kullanacak olmasıdır. Bence bunu paraya çevirmek, bu kaldıraç gücüne sahip olduğunu keşfetmenin bir parçası.” dedi. 

Washington yönetimi de bu riskin son derece farkında. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio Cuma günü, savaştan sonraki en acil zorluklardan birinin Tahran'ın Hürmüz'de geçiş ücreti sistemi kurma girişimleri olacağı konusunda uyardı.

Rubio, Fransa'daki G7 toplantısının ardından yaptığı açıklamada, "Bu sadece yasa dışı değil, kabul edilemez, dünya için tehlikeli ve dünyanın bununla mücadele etmek için bir plana sahip olması önemli" dedi. Toplantıya katılan dışişleri bakanları da "güvenli ve ücretsiz seyrüsefer özgürlüğünün" yeniden sağlanmasının mutlak gereklilik olduğunu vurguladı.