Hileden vazgeçmiyorlar
Güncelleme Tarihi:
Tarım ve Orman Bakanlığı’nın düzenli olarak yayınladığı taklit ve tağşiş listeleri, gıda sektöründe kronik bir hile sorunu mu var sorusunu gündeme getirdi. Hürriyet listelere mercek tuttu, aynı firmaların yıl içinde farklı aylarda defalarca listeye girerek hileli üretimden vazgeçmediği tespit edildi. Bakanlık verilerine göre 2025’in başından bu yana 37 firma en az iki kez taklit tağşiş listelerinde yer aldı. Uzmanlar, “Cezamı öder hilemi yaparım” yaklaşımının risk yarattığının altını çiziyor.
TARIM ve Orman Bakanlığı, bir yıl önce taklit ve tağşiş yapan firmaları düzenli olarak kamuoyuna duyurmaya başladı. Gıda sektöründeki şirketlere yapılan denetimler sonrasında taklit ve tağşiş (hileli ürün) yaptığı belirlenen firmaların listeleri yayınlanıyor. Hürriyet olarak bu listelere mercek tuttuk. Aynı firmaların farklı aylarda listede tekrar tekrar yer alması, sorunun kronikleştiğini gözler önüne serdi.
LİSTELERİN GEDİKLİSİ OLDULAR
Bakanlığın verilerinden derlediğimiz bilgilere göre yılın başından bu yana en az iki kez listeye giren firma sayısı 37. Bakanlığın denetimleri sonucunda uygunsuzluk bulunan ürünler, “sağlığı tehlikeye düşürecek” ve “taklit ve tağşiş yapılan” gıdalar olmak üzere iki ayrı kategoriye ayrılıyor. “Taklit ve tağşiş” kapsamındaki uygunsuzluklar da “aynı değeri taşımayan madde eklenmesi” ve “temel özelliği etkileyen içerik eksikliği” olmak üzere iki başlık altında toplanıyor. Listede zeytinyağından bala, baharattan süt ürünlerine, et ve et ürünlerine kadar birçok kategoride faaliyet gösteren firma yer alıyor. Bakanlığın listesine göre “Aynı değeri taşımayan madde eklenmesi” başlığı altında yılın başından bu yana 453 kayıt var. Bazı firmalar listelerin gediklisi olmuş durumda. Hem aynı ay içerisinde birden farklı ürünle, hem de yıl boyunca listelerde yer alan firmalar tespit edildi. Bazı firmalar ise onlarca kez listede görülüyor.
Restorana gitmeden fiyatlar cebe gelecek TÜKETİCİ BİLİNÇLENDİ
Tüketici Birliği Federasyonu Genel Başkanı Mehmet Bülent Deniz, taklit-tağşiş yaptığı tespit edilen firmaların ilk ihlalden sonra faaliyetlerinin durdurulması gerektiği görüşünde. Tüketiciler, gıda ve yem konusunda her türlü şikâyet ve talebi, ALO 174 hattına bildirebiliyor. Tüketicilerin gıda güvenliği ve şikâyet konusunda bilincinin arttığına vurgu yapan Deniz, “Saha gözlemlerimize göre bakanlığın yayımladığı bu taklit-tağşiş listeleri, tüketicinin ilgisini çekti ve harekete geçirdi. En ufak problemleri de bildiriyorlar. Herkes parasının karşılığını bir refleks olarak daha da arar hale geldi” dedi.
‘FAALİYETİ DURMALI’
TMMOB Gıda Mühendisleri Odası Başkanı Yaşar Üzümcü de firmaların haksız kazancı cezaya yeğledikleri görüşünde. Üzüncü, “Listeye girmek itibar kaybı yaratsa da bazı markalar için bu durum satışlarda kalıcı bir düşüşe yol açmıyor ve davranış değişikliğine neden olmuyor” dedi. 5996 Sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda Ve Yem Kanunu’na göre taklit ve tağşiş yapanlara 2025 itibarıyla 377 bin TL’den başlamak üzere idarî para cezası verildiğini hatırlatan Üzüm şöyle devam etti: “Belirli sayıda tekrar eden ihlallerde, sadece para cezası değil faaliyet durdurma veya marka iptali uygulanmalı. Vatandaşlara düşen pay ise fiyatı olağandışı düşük ürünlerden ve ambalajsız etiketsiz ürünlerden kaçmaları.”
BAKANLIKTAN ‘KAPANMALI MI’ SORUSUNA YANIT
Tarım ve Orman Bakanlığı yetkilileri, ‘Neden aynı firma birçok kez listeye giriyor’ sorumuzu şöyle yanıtladılar: “Bazı firmalar taklit veya tağşiş fiiline konu ürünleri piyasaya arz etmeye devam etmeleri veya bu fiili başka ürün gruplarında da işlemeleri nedeni ile listede tekrar yer alıyor.” Bu şirketlere kapatma cezası gerektiğiyle ilgili de yetkililer, “Kapatma süreci ile ilgili yetki adli makamlarda. Üç yıl içerisinde aynı fiilin ikiden fazla tekrarına düşen firmalar ile ilgili olarak adli para cezası uygulanır. Ayrıca adli makamlara suç duyurusunda bulunularak işletmenin faaliyetten men edilmesi talep edilir. Bu karar da adli makamlarca değerlendirilir” bilgisini paylaştılar.
1.5 MİLYAR LİRALIK CEZA KESİLDİ
Tarım ve Orman Bakanlığı Ocak-Temmuz 2025 döneminde yapılan 732 bin 416 gıda kontrolü sonrasında işletmelere 17 bin 223 adet idari para cezası uyguladı. Denetimler sonucunda 1 milyar 524 milyon 236 bin 938 liralık idari para cezası kesildi ve 385 işletme hakkında suç duyurusunda bulunuldu.
ZEYTİNYAĞINA TOHUM KARIŞTI
Örneğin sızma zeytinyağına farklı tohum yağları karıştırarak tağşiş yaptığı tespit edilen Sonkoz Yağ Gıda İnşaat Petrol Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi, Nisan 2025’ten bu yana mayıs, haziran, temmuz, eylül, ekim aylarında olmak üzere toplam 11 kez listede yer aldı.
Ertürk Et Ve Et Ürünleri Gıda Ve Gıda Katkı Maddeleri Sanayi Ticaret Limited Şirketi ise dört kez farklı aylarda olmak üzere toplam 17 kez “Mekanik Ayrılmış Kanatlı Eti Tespiti” yle listede yer aldı.
Hilal Hayvansal Ürünler Yem Süt Ve Süt Ürünleri Toptan Ticareti Limited Şirketi, iki kez farklı aylarda olmak üzere dört kere zeytinyağına “Tohum Yağları Karıştırılması Tespiti”yle listede yerini aldı.
Tıp ödülleri sahiplerini buldu Bir başka tağşiş yapan firma ise süzme çiçek balı, pekmez gibi ürünler üreten Saf Naturel Bal Gıda Pazarlama Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi oldu. Firmanın bu yıl mayıs, ağustos, ekim aylarında toplam altı kez listede yer alarak tağşiş yaptığı tespit edildi.
Özdeğirmenciler Gıda Tarım Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi de zeytinyağında tağşiş yapan firmalar arasındaydı. Firma nisan ve mayıs aylarında beş kez ‘Tohum Yağları Karıştırılması Tespiti’yle listede yer aldı.
Listede dikkat çeken bir başka üretici ise Vahit Yıldız Balsu isimli firma oldu. Bu firma yalnızca mayıs ayında 19 farklı marka ve ürünle listede yer aldı.
Baldağ Gıda Sanayi ise haziran, temmuz ve eylül aylarında 14 kez listede yer aldı.