Fıstık dondu baklava ısındı

 

Türkiye’nin en önemli tarımsal ihraç ürünlerinden biri olan Antep fıstığında hasat dönemi endişelerle başladı. Çünkü üreticiler, sezonun beklendiği kadar verimli geçmediğini söylüyorlar. Gaziantep başta olmak üzere Şanlıurfa, Siirt ve Kahramanmaraş’ta yüzbinlerce ailenin geçim kaynağı olan Antep fıstığında bu yıl rekolte düşüklüğü öne çıkıyor. Çiftçiye göre bu yıl zirai donun da etkisiyle fıstık ağaçlarından ürün az çıktı. Taze kabuklu Antep fıstığının kilogramı Gaziantep’te 500-600 TL’den satılıyor, büyükşehirlerde ise fiyat 1.000 lirayı aşıyor.

Türkiye’de Antep fıstığının yüzde 45’i Şanlıurfa’da, yüzde 30’u Gaziantep’te yetişiyor. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre Antep fıstığı üretimi 2024’te 2023 yılına göre 117.6 yükselerek 383 bin tona yükselmişti. Ziraat odalarından aldığımız bilgilere göre bu yıl Türkiye genelinde rekoltenin yüzde 35 daha düşük olması bekleniyor.

GEÇEN YIL 96 ÜLKEYE İHRAÇ ETTİK

Tarım ve Orman Bakanlığı’nın Tarım Ürünleri Piyasaları Raporu’na göre Antep fıstığı üretimi 2023 yılında 4.2 milyon dekarlık alanda gerçekleşti. Şanlıurfa 1.6 milyon dekar ile en fazla üretim alanına sahip il oldu. Güneydoğu Anadolu İhracatçı Birlikleri verilerinden derlenen bilgiye göre ise 2024’te 96 ülkeye 229 milyon 777 bin dolarlık Antep fıstığı ihraç edildi. Geçen yılın ocak-haziran döneminde 96 milyon 541 bin dolar olan Antep fıstığı ihracatı, bu yılın aynı döneminde yüzde 17’lik bir artışla 113 milyon 339 bin dolara çıktı. Geçtiğimiz yıl fiyatları zaten yüksek seyreden Antep fıstığında, bu sezon artışın daha da keskin olabileceği öngörülüyor. Piyasa temsilcileri, kilo fiyatlarının şimdiden yukarı yönlü hareket ettiğini, özellikle baklava ve tatlı sektöründe maliyet baskısının artabileceğini söylüyorlar.

Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Gaziantep Şahinbey Ziraat Odası Başkanı Ali Çolak ile bu yılki fıstık hasadını konuştuk. Geçen yıl Gaziantep’te 119 bin ton Antep fıstığı hasat edildiğini belirten Çolak, bu yıl yüzde 30-35 daha düşük rekolte beklediklerini aktardı. TMMOB Gaziantep Ziraat Mühendisleri Odası önceki dönem Başkanı ve aynı zamanda fıstık üreticisi Abdulkadir Deniz ise, bu yıl kendi bahçelerindeki Antep fıstığı rekoltesinin geçen yılın neredeyse yüzde 3-5’i civarında olduğu bilgisini verdi.

GELECEK YIL DA UMUT VERMEDİ

Gelecek yıl için de ağaçlarda çok az fıstık olduğunu aktaran Deniz, “Üreticilerin yüzde 99’u erken hasat yaptı” dedi ve şöyle devam etti: “Şu anda kırmızı kabuklu fıstığın kilosu 600 TL, yakın zamanda 1.000 TL’ye çıkmasını bekliyoruz. Ağaçlarda gördüğümüz kadarıyla gelecek senenin bundan da kötü olabilir. Şu anda da çiftçilerin elinde fıstık neredeyse yok durumda. Geçen sene hasat çoktu ancak çiftçi elindekini sattı bu yıl onunla geçindi. Bazı çiftçiler daha ambara fıstığı koyamadan giderlerini ödedi.”

‘BAKLAVA 2 BİN LİRAYI BULABİLİR’

Baklava ve Tatlı Üreticileri Derneği (BAKTAD) Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Yıldırım ise fıstıkta fırsatçılık zammı yaşandığını öne sürdü. “Fıstığı stoklayan tüccarlar bu yıl az olan rekolteyi bahane ederek fiyatları yükselttiler” diyen Yıldırım, “Geçen sene 780 lira olan birinci sınıf baklavalık iç fıstığın kilosu bu yıl 2 bin 350 lirayı buldu. Tüccarlar hâlâ 3 bin lirayı bulacak diyorlar. Geçen sene kilosu 950 TL olan birinci kalite Antep fıstıklı baklavanın fiyatı bu yıl bin 500-bin 750 TL arasında. Antep fıstığındaki artış devam ederse baklavanın kilosunun 2 bin lirayı bulacağını öngörüyoruz” diye konuştu.

SEKTÖRDEN İTHALAT TALEBİ

Sektör temsilcilerinin taleplerinden biri de piyasada dengenin sağlanması için fıstık ithalatına izin verilmesi yönünde oldu. Yılmaz, nedenini şöyle özetledi: “Artan fıstık fiyatları nedeniyle ticaret ve tarım bakanlıklarından fıstık ithalatının önünün açılmasını talep ettik. Bu konuda da esnaflar olarak CİMER’e başvuruda bulunduk. Piyasadaki fiyat dengesinin sağlanması için ithalatın açılması gerekiyor. Yoksa tüccarlar acımasızca fiyat yükseltmeyi düşünüyorlar.”