500 milyar dolarlık ‘petrol şoku’... Brent petrolde dalgalanma sürüyor
Güncelleme Tarihi:
Uluslararası Enerji Ajansı’nın hesaplamalarına göre bu ay günlük 10 milyon varil petrolün devre dışı kalmasına neden olan Hürmüz krizi, küresel ekonomiye yönelik risk algısını artırdı. Uluslararası Kredi Derecelendirme Kuruluşu Fitch’in analizine göre petrol fiyatlarının bir yıl boyunca 100 dolar seviyesinde kalması halinde küresel gayrisafi yurtiçi hasıla, yarım puan düşebilir; bu da ekonomilerde ‘500 milyar dolarlık bir şok’ yaratabilir.
Petrol fiyatlarında yaşanan artış, piyasaları baskılamasının yanı sıra küresel ekonomi için de önemli bir tehdit haline geldi. Brent petrol fiyatlarındaki hareketin dünya genelinde enflasyon risklerini artırması, merkez bankalarının işini zora sokmuştu. Şimdi de petrol fiyatlarındaki artışın küresel gayrisafi yurtiçi hasıla üzerinden olumsuz etkisi yaratacağı raporlanıyor.
Uluslararası Kredi Derecelendirme Kuruluşu Fitch Ratings’in analizine göre petrol fiyatlarının ulaştığı 100 dolar seviyesinin uzun soluklu olması, dünya ekonomisinde 500 milyar dolarlık şok yaratabilir.
KÜRESEL GSYİH’YA YARIM PUANLIK ETKİ
Uluslararası referans kabul edilen Brent türü ham petrolün vadeli varili, İran’a yönelik saldırılardan önceki son işlem günü olan 27 Şubat’ta 73.01 dolardan kapanmıştı. Saldırıların sürdüğü bu dönemde 114.3 dolara kadar yükselerek 29 Haziran 2022’den sonraki en yüksek seviyesini görmüştü.
Fitch’in söz konusu analizine göre petrol fiyatlarındaki artışın uzun sürmemesi halinde küresel ekonomide bu yıl yüzde 2.6 ile istikrarlı büyüme bekleniyor. Ancak petrolün varil fiyatının 100 dolar seviyesinde kaldığı ‘olumsuz senaryoda’, önemli bir küresel arz kesintisi yaşanma riski yüksek. Fitch Ratings Başekonomisti Brian Coulton, petroldeki fiyat artışı ve arz kısıtının uzun süre devam etmesi halinde enflasyonun keskin şekilde yükselebileceğini ve ekonomik büyümede belirgin şekilde düşüş görülebileceğini belirtti. Temel senaryolara göre petrol fiyatlarındaki bu artışın ‘görece kısa ömürlü’ olduğunu dile getiren Coulton, “Ancak petrol fiyatlarının bir yıl 100 dolar seviyesinde kalması halinde, dört çeyrek sonunda küresel gayrisafi yurtiçi hasıla yarım puan daha düşük olabilir. Bu da 500 milyar dolarlık bir şok anlamına gelir” dedi.
‘HÜRMÜZ AÇILIRSA FİYATLAR HIZLI DÜŞER’
Coulton, şu an için Ortadoğu’daki çatışmanın küresel ekonomideki etkilerinin “büyük olasılıkla geçici” olduğunu düşündüğünü dile getirerek, çatışma öncesinde petrol piyasasında arz fazlası bulunduğunu ve Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması sonrası fiyatların oldukça hızlı şekilde geri düşebileceğini kaydetti. Öte yandan, enerjinin yanı sıra Körfez bölgesinin gıda, kimyasallar ve diğer imalat üretimi için birçok girdinin de önemli bir tedarikçisi olduğuna işaret eden Coulton, bu nedenle emtia fiyatlarında da artışlar görüldüğünü belirtti.
SALDIRI SONRASI FİYATLARDA RALLİ
KÜRESEL enerji piyasaları, İran’ın Güney Pars gaz sahası ve Asaluyeh petrol tesislerine yönelik saldırı haberiyle sarsıldı. İran devlet televizyonu saldırıları doğrularken Tahran yönetimi, komşu ülkelerin enerji altyapılarını da kapsayabilecek ‘şiddetli bir misilleme’ sözü verdi. Bu gelişme, küresel enflasyon endişelerini körüklerken Brent petrol fiyatlarında sert bir ralliyi tetikledi. Brent petrolün varil fiyatı, önceki gün uluslararası piyasalarda yüzde 2.9’luk artışla 100.9 dolardan kapanmıştı. Dün yüzde 2.6’lık düşüşle 98.2 dolara gerilese de gün içinde yüzde 6.15’lik yükselişle 109.92 dolara çıktı. Petrol fiyatlarında önceki günkü kısmi düşüşte, ABD’de petrol stoklarının arttığına işaret eden veriler etkili olmuştu. Bir diğer neden ise Irak Kürt Bölgesel Yönetimi’nin Türkiye’nin Ceyhan Limanı üzerinden petrol ihracatını yeniden başlatma konusunda anlaşmaya varması olarak öne çıkmıştı. Bu gelişme, ABD-İsrail ile İran arasındaki çatışmaların yol açtığı arz kesintilerine ilişkin endişelerin hafiflemesinde etkili oldu. Ancak savaşın üçüncü haftasına girilmesine rağmen gerilimin düşeceğine dair güçlü bir işaret bulunmaması nedeniyle Brent petrolün varil fiyatı 100 doların üzerinde kalmayı sürdürüyor.
PİYASALAR TEMKİNLİ
- ABD Merkez Bankası’nın (Fed) açıklanacak faiz kararı öncesinde piyasaların temkinli bir seyir izlenmesi de fiyatlar üzerinde baskı oluşturdu.
- Fed’e yönelik zayıflayan faiz indirimi beklentileri ve Ortadoğu’daki gerilimlerle doların güçlenmesi altının ons fiyatını baskılamaya devam ediyor. Önceki gün sınırlı düşüş kaydeden altının onsu, gerilemesini beşinci işlem gününe taşıyarak 5 bin 5 dolara indi. Altının onsu dün 4 bin 834,51 dolara kadar geriledi. Gram altın ise dün Kapalıçarşı’da 7 bin 135 TL civarında seyretti.
- Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi ise dün güne yüzde 0.32 artışla 13 bin 260,12 puandan başladı. Gün içinde yükseliş eğilimini sürdüren endeks, 13 bin 298,53 puana kadar yükseldi.
