31 yılda biten MERNİS’in savaş ve afet yedeği yok
Güncelleme Tarihi:
Oluşturulma Tarihi: Ocak 24, 2003 09:07
1972`den bugüne kadar 31 yıl emek harcanarak hayata geçirilen MERNİS projesinin kalbini oluşturan bilgi bankasının savaş ve afet yedekleme sisteminin hálá olmadığı ortaya çıktı. Herhangi bir doğal afet hatta terörist bir saldırı, MERNİS projesinin çöpe gitmesine neden olabilir.
31 yılda tamamlanan Merkezi Nüfus İdaresi Sistemi`nin (MERNİS), doğal afet ve savaş gibi durumlar için gereken yedeklemesinin hálá olmadığı ortaya çıktı. MERNİS`te tüm bilgiler Ankara`daki bir merkezde tutuluyor. Ve bu bilgilerin yedeği de yine aynı merkezde alınıyor. Oysa, doğal felaket ve savaş gibi durumlar nedeniyle, bu tür bilgilerin coğrafi olarak bir başka yerde de mutlaka yedeğinin bulunması gerekiyor. Ankara`daki MERNİS ana sisteminin uğrayacağı terörist bir saldırı bile, 31 yıllık emeğin ve milyonlarca doların çöpe gitmesine neden olabilir.
MERNİS Projesi`nin yazılım ve donanımını Koç Sistem ile birlikte gerçekleştiren Meteksan Sistem`in Murahhas Azası Alper Köstem, afet yedekleme projesinin bütçelenerek hazırlandığını ve Devlet Planlama Teşkilatı`ndan onay beklediğini söylerken, MERNİS`in resmi internet sitesinde ‘‘planlanan işler’’ başlıklı bölümde, bu yedekleme projesinin adı bile geçmiyor.
14 YILLIK EMEK
MERNİS projesinin en önemli ayağı olan bilgi bankasının oluşturulabilmesi için 1982-1996 yılları arasında 14 yıl çalışıldı. MERNİS`in bu aşamasını Ortadoğu Teknik Üniversitesi üstlendi. Türkiye genelindeki tüm nüfus müdürlüklerine standart formlar gönderildi ve bu formlar toplanarak, bilgi bankasına girişleri yapıldı. Böylece, yaşayan ve ölen toplam 100 milyon Türk vatandaşının nüfus bilgilerinin saklandığı dev bir bilgi havuzu oluştu.
Dünyada, bu tür büyük ölçekli projeler oluşturulurken, projenin kalbi durumundaki bilgi havuzu için ‘‘disaster recovery’’ (afet yedeklemesi) öncelikli olarak düşünülür. Örneğin, e-devlet uygulamaları konusunda önemli yatırımlar yapan İngiltere, ülkenin çeşitli yerlerinde birden fazla afet yedekleme sistemi kullanıyor. Visa ve MasterCard gibi uluslararası ödeme sistemi kuruluşları, afet yedeklemelerini farklı kıtalara dağıtmış durumdalar. Türkiye`de de, bankaların büyük bölümü kendi bilgisayar sistemlerindeki bilgilerin yedeğini, İzmir`de bulunan bir afet yedekleme merkezinde saklıyor.
KABUS GİBİ
Ankara`da Nüfus Ve Vatandaşlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü bünyesindeki MERNİS projesinin, bilgi merkezinde on-line olarak yedeklendiğini söyleyen Alper Köstem, şöyle devam etti: ‘‘Kurum bu konuda çok titiz davranıyor. Ancak, sistemin afet yedeklemesi yapılmadı. Bu verinin kaybolması kabus gibi birşey. Mevcut merkezde sistem EMC`nin teknolojisi ile yedekleniyor. Ama malesef fiziki olarak tüm bilgiler aynı yerde. O konuda bir risk var. Afet yedekleme sisteminin nerede olacağı henüz kesin değil.Çünkü sadece doğal afet ve savaş değil, terör de olabilir. Bu yüzden de belki de hiçkimsenin bilmediği biryerde olacak.’’
Proje aslında 10 yıl gecikti
MERNİS Projesi`ni Koç Sistem ile birlikte üstlenen Bilkent Holding bünyesindeki Meteksan Sistem`in Murahhas Azası Alper Köstem, 1992`de fikri doğan, ancak gerçek anlamda 1992`de uygulamaya konan MERNİS gibi bir projenin, aslında bundan 10 yıl önce bitirilebileceğini savunuyor. Köstem`e göre, bu gecikmenin en önemli nedeni bilgi toplamak için izlenen yöntem. Bilgi havuzunun ODTÜ tarafından oluşturulduğunu hatırlatan Köstem, şöyle devam etti:
‘‘Böyle bir proje için bu normal bir süre değil. Ödenek olmuyor arada proje duruyor filan. Eğer bu bir özel sektör firmasına ihale edilerek yapılsaydı bu veri çok daha hızlı bir şekilde toplanabilirdi. Çünkü devletten devlete iş yaptırdığınızda cezai şartı yok, karşınızdaki muhatap sürekli değişebiliyor. Dünya Bankası bunu daha önce finanse etmiş olsa ve özel sektköre daha önce verilmiş olsa, 10 yıl önce bitebilirdi. 10 yılda sağlıklı olarak hayata geçebilirdi.’’
Sıra akıllı nüfus cüzdanında
MERNİS sisteminin en son aşaması herkese yeni nüfus cüzdanlarının dağıtılması. Meteksan Sistem Murahhas Azası Alper Köstem, bu projenin de bu yıl içinde hayata geçmesini beklediklerini belirtiyor. Yeni nüfus cüzdanlarının üzerinde küçük bir çip bulunan akıllı kartlardan olmasını beklediklerini belirten Köstem, şöyle devam etti:
‘‘Biz buna da talibiz. Bu proje için devletin para harcaması da gerekmiyor. Bu da yap-işlet devret olabilir. Mernis`in bir Vakfı var. Oradaki kaynaklarla da yapabilirler, ya da ana firmaya derler ki 60-70 milyon kimlik kartını sen satacaksın. fakirleri ve yeşil kartlıları da finanse edeceksin. Biz bunun yaklaşık 150 milyon dolarlık bir proje olmasını tahmin ediyoruz.’’
Sadece Atatürk`e özel numara verildi
MERNİS Projesi`nin en önemli ayağı olan Türkiye Cumhuriyeti Kimlik Numarası uygulamasında, sadece Atatürk için özel bir numara tahsis edildi. Atatürk, 10000000146 numaralı Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olarak MERNİS kayıtlarına girdi. Atatürk dışında, verilen tüm 11 haneli nurmaralar özel bir algoritma ile bilgisayarlar tarafından rastgele üretiliyor. Numaranın son iki hanesi ise bir ‘‘sağlama sayısı’’ işlevi görüyor.
MERNİS projesinin açılışı Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer, Meclis Başkanı Bülent Arınç, Başbakan Abdullah Gül ve AKP Genel Başkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın da katıldığı resepsiyon ile yapılmıştı.
31 yılda tamamlanan Merkezi Nüfus İdaresi Sistemi`nin (MERNİS), doğal afet ve savaş gibi durumlar için gereken yedeklemesinin hálá olmadığı ortaya çıktı. MERNİS`te tüm bilgiler Ankara`daki bir merkezde tutuluyor. Ve bu bilgilerin yedeği de yine aynı merkezde alınıyor. Oysa, doğal felaket ve savaş gibi durumlar nedeniyle, bu tür bilgilerin coğrafi olarak bir başka yerde de mutlaka yedeğinin bulunması gerekiyor. Ankara`daki MERNİS ana sisteminin uğrayacağı terörist bir saldırı bile, 31 yıllık emeğin ve milyonlarca doların çöpe gitmesine neden olabilir.
MERNİS Projesi`nin yazılım ve donanımını Koç Sistem ile birlikte gerçekleştiren Meteksan Sistem`in Murahhas Azası Alper Köstem, afet yedekleme projesinin bütçelenerek hazırlandığını ve Devlet Planlama Teşkilatı`ndan onay beklediğini söylerken, MERNİS`in resmi internet sitesinde ‘‘planlanan işler’’ başlıklı bölümde, bu yedekleme projesinin adı bile geçmiyor.
14 YILLIK EMEK
MERNİS projesinin en önemli ayağı olan bilgi bankasının oluşturulabilmesi için 1982-1996 yılları arasında 14 yıl çalışıldı. MERNİS`in bu aşamasını Ortadoğu Teknik Üniversitesi üstlendi. Türkiye genelindeki tüm nüfus müdürlüklerine standart formlar gönderildi ve bu formlar toplanarak, bilgi bankasına girişleri yapıldı. Böylece, yaşayan ve ölen toplam 100 milyon Türk vatandaşının nüfus bilgilerinin saklandığı dev bir bilgi havuzu oluştu.
Dünyada, bu tür büyük ölçekli projeler oluşturulurken, projenin kalbi durumundaki bilgi havuzu için ‘‘disaster recovery’’ (afet yedeklemesi) öncelikli olarak düşünülür. Örneğin, e-devlet uygulamaları konusunda önemli yatırımlar yapan İngiltere, ülkenin çeşitli yerlerinde birden fazla afet yedekleme sistemi kullanıyor. Visa ve MasterCard gibi uluslararası ödeme sistemi kuruluşları, afet yedeklemelerini farklı kıtalara dağıtmış durumdalar. Türkiye`de de, bankaların büyük bölümü kendi bilgisayar sistemlerindeki bilgilerin yedeğini, İzmir`de bulunan bir afet yedekleme merkezinde saklıyor.
KABUS GİBİ
Ankara`da Nüfus Ve Vatandaşlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü bünyesindeki MERNİS projesinin, bilgi merkezinde on-line olarak yedeklendiğini söyleyen Alper Köstem, şöyle devam etti: ‘‘Kurum bu konuda çok titiz davranıyor. Ancak, sistemin afet yedeklemesi yapılmadı. Bu verinin kaybolması kabus gibi birşey. Mevcut merkezde sistem EMC`nin teknolojisi ile yedekleniyor. Ama malesef fiziki olarak tüm bilgiler aynı yerde. O konuda bir risk var. Afet yedekleme sisteminin nerede olacağı henüz kesin değil.Çünkü sadece doğal afet ve savaş değil, terör de olabilir. Bu yüzden de belki de hiçkimsenin bilmediği biryerde olacak.’’
Proje aslında 10 yıl gecikti
MERNİS Projesi`ni Koç Sistem ile birlikte üstlenen Bilkent Holding bünyesindeki Meteksan Sistem`in Murahhas Azası Alper Köstem, 1992`de fikri doğan, ancak gerçek anlamda 1992`de uygulamaya konan MERNİS gibi bir projenin, aslında bundan 10 yıl önce bitirilebileceğini savunuyor. Köstem`e göre, bu gecikmenin en önemli nedeni bilgi toplamak için izlenen yöntem. Bilgi havuzunun ODTÜ tarafından oluşturulduğunu hatırlatan Köstem, şöyle devam etti:
‘‘Böyle bir proje için bu normal bir süre değil. Ödenek olmuyor arada proje duruyor filan. Eğer bu bir özel sektör firmasına ihale edilerek yapılsaydı bu veri çok daha hızlı bir şekilde toplanabilirdi. Çünkü devletten devlete iş yaptırdığınızda cezai şartı yok, karşınızdaki muhatap sürekli değişebiliyor. Dünya Bankası bunu daha önce finanse etmiş olsa ve özel sektköre daha önce verilmiş olsa, 10 yıl önce bitebilirdi. 10 yılda sağlıklı olarak hayata geçebilirdi.’’
Sıra akıllı nüfus cüzdanında
MERNİS sisteminin en son aşaması herkese yeni nüfus cüzdanlarının dağıtılması. Meteksan Sistem Murahhas Azası Alper Köstem, bu projenin de bu yıl içinde hayata geçmesini beklediklerini belirtiyor. Yeni nüfus cüzdanlarının üzerinde küçük bir çip bulunan akıllı kartlardan olmasını beklediklerini belirten Köstem, şöyle devam etti:
‘‘Biz buna da talibiz. Bu proje için devletin para harcaması da gerekmiyor. Bu da yap-işlet devret olabilir. Mernis`in bir Vakfı var. Oradaki kaynaklarla da yapabilirler, ya da ana firmaya derler ki 60-70 milyon kimlik kartını sen satacaksın. fakirleri ve yeşil kartlıları da finanse edeceksin. Biz bunun yaklaşık 150 milyon dolarlık bir proje olmasını tahmin ediyoruz.’’
Sadece Atatürk`e özel numara verildi
MERNİS Projesi`nin en önemli ayağı olan Türkiye Cumhuriyeti Kimlik Numarası uygulamasında, sadece Atatürk için özel bir numara tahsis edildi. Atatürk, 10000000146 numaralı Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olarak MERNİS kayıtlarına girdi. Atatürk dışında, verilen tüm 11 haneli nurmaralar özel bir algoritma ile bilgisayarlar tarafından rastgele üretiliyor. Numaranın son iki hanesi ise bir ‘‘sağlama sayısı’’ işlevi görüyor.
MERNİS projesinin açılışı Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer, Meclis Başkanı Bülent Arınç, Başbakan Abdullah Gül ve AKP Genel Başkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın da katıldığı resepsiyon ile yapılmıştı.