2001 yılı kira gelirleri beyanı için son hafta
Güncelleme Tarihi:
Oluşturulma Tarihi: Ocak 29, 2002 09:36
Kira gelirlerinin vergilendirilmesi konusu çok kişiyi yakından ilgilendiriyor. Pek çok kişinin ev sahibi veya kiracı olduğu düşünülürse konunun ne kadar çok kişiyi ilgilendirdiği ortaya çıkıyor.
Kira geliri sağlanan mal ve haklar neler?
•Arazi, bina, maden, menba suları, madenler, taş ocakları, kum ve çakıl istihsal yerleri, tuğla ve kiremit harmanları, tuzlalar,
•Voli mahalleri ve dalyanlar, Gayrimenkullerin, ayrı olarak kiraya verilen teferruatı ile tesisatı, demirbaş eşyası, döşemeleri, Gayrimenkul olarak tescil edilenler, Arama, işletme, imtiyaz hakları vb. Telif hakları, Gemi ve gemi payları, Motorlu nakil vasıtaları, her türlü motorlu araç, makine ve tesisat ile eklentileri, Vakfın gelirinden hizmet karşılığı olmayarak alınan hisseler ile zirai faaliyete iştirak etmeksizin üründen pay alan arazi sahiplerinin gelirleri.
Kimler kira geliri elde eder?
Gelir Vergisi Kanunu’nun 70. maddesindeki mal ve hakların;
•sahipleri,
•mutasarrıfları,
•zilyetleri,
•irtifak ve intifa hakkı sahipleri
•kiracıları kira geliri elde eder.
Kimler beyanname verecek?
Beyana tabi geliri sadece kira gelirlerinden ibaret olan mükelleflerden aşağıdaki şartları taşıyanlar beyanname verecek.
•Bir yılda sağladığı konut kira geliri istisna tutarını (700 milyon lira) aşanlar,
•İşyeri kira gelirleri üzerinden vergi kesintisi yapılanlardan kira gelirlerinin brüt tutarı beyanname verme sınırını (4 milyar 900 milyon lira) aşanlar,
•İşyerini vergi kesintisi yapma zorunluluğu olmayanlara kiralayanlar,
•Diğer mal ve haklardan kira alanlar,
•Eşler ve çocukların kira geliri sağlaması durumunda kira geliri elde eden her bir aile ferdinin ayrı beyanname vermesi gerekiyor.
Yurtdışında çalışanların durumu nedir?
Yurtdışında çalışan vatandaşların kira gelirinin Türkiye’de elde edilmesi gayrimenkullerin Türkiye’de bulunması ve bu nitelikteki mal ve hakların Türkiye’de kullanılması gerekli. Yurtdışındaki vatandaşların, stopaj yoluyla vergilendirilmiş kira sağlamaları durumunda beyanname vermeleri gerekmez. Yurtdışında çalışan vatandaşlarımızdan;
•Bir yılda elde ettiği konut kira geliri istisna tutarını (700 milyon lira) aşanlar,
•İşyerini vergi kesintisi yapma zorunluluğu olmayanlara kiralayanlar,
•Diğer mal ve haklardan kira geliri sağlayanlar beyanname vermek zorunda.
Net kira tutarının tespiti:
Net gelirin saptanması için indirilecek giderler gerçek ve götürü olmak üzere iki şekilde saptanır. Gider yönteminin seçimi, taşınmaz malların tümü için yapılır.
Gerçek gider usulünde net gelir nasıl tespit edilir?
Matrahtan indirilecek giderler:
•Kiraya verenin ödediği aydınlatma, ısıtma, su, asansör giderleri,
•Kiradaki malın idare giderleri,
•Kiradaki mal ve hak sigorta gideri,
•Kiradaki mal ve hak için yapılan borçların faizleri ile konut olarak kiraya verilen gayrimenkulün iktisap yılından itibaren 5 yıl süreyle iktisap bedelinin yüzde 5’i (bu indirim, sadece ilgili gayrimenkule ait hasılata uygulanacak, indirilmeyen kısım gider fazlalığı sayılmayacak. 1997’den önce iktisap edilen konutlar için indirim mümkün değil.),
•Emlak Vergisi, resim, harç ve şerefiyelerle kiraya verenin belediyelere ödediği harcamalara katılma payları,
•Amortismanlar,
•Kiraya verenin yaptığı onarım, bakım ve idame giderleri,
•Kira ile tuttukları mal ve hakları kiraya verenlerin ödedikleri kiralar, diğer giderler,
•Konutunu kiraya verenlerin kirayla oturdukları konutların kira bedeli,
•Kiraya verilen mal ve haklar için ödenen zarar ve tazminatlar.
Götürü gider usulünde net gelir nasıl tespit edilir?
Gayrisafi kira hasılatının yüzde 25’i götürü olarak brüt hasılattan indirilir. Bu usulü seçenlerin aynı zamanda gerçek giderlerden herhangi birini indirmeleri mümkün değil. Bu yöntemi seçenler iki yıl geçmedikçe gerçek usule dönemez.
Kira gelirlerinde istisna uygulaması nasıl yapılır?
İstisna, binaların mesken olarak kiraya verilmesi karşılığında sağlanan hasılata uygulanır. 2001’de konutlardan sağlanan kira gelirlerine uygulanacak istisna tutarı 700 milyon lira. Konutlardan elde edilen kira gelirleri beyan edilmez veya eksik beyan edilirse istisnadan yararlanılamaz. Ticari, zirai veya mesleki kazancını yıllık beyanname ile bildirmek mecburiyetinde olanlar bu istisnadan faydalanamaz.
Birden fazla konutunu kiraya verenler istisnadan bir defa yararlanabilir. Bir konuta birden fazla kişi ortaksa istisna her bir ortak için ayrı uygulanır. Beyan edilmesi gereken kira gelirinin bildirilmemesi halinde iki kat usulsüzlük cezası kesilir. Takdir komisyonunun belirleyeceği gelir üzerinden, vergi ve fon payı ile vergi cezası hesaplanır. Ayrıca her ay için gecikme faizi alınır. Vergi, ceza ve gecikme faizi tahakkuk tarihinden itibaren bir ayda ödenmezse, her ay için ayrıca cebren gecikme zammı tahsil edilir.
Beyanname ne zaman, nereye verilecek?
1 Ocak 2001 - 31 Aralık 2001 dönemine ait beyana tabi gelirleri sadece kira gelirinden ibaret olanlar bu ay içinde beyanname vermek zorunda. Kira yanında beyana tabi diğer gelirlerin olması halinde beyanname mart ayında verilmeli. Tam mükellefler beyannamesini ikametgahının bulunduğu yerin bağlı olduğu vergi dairesine verecek. Dar mükellefiyette beyanname Türkiye’de vergi muhatabı varsa onun oturduğu yerin, Türkiye’de vergi muhatabı yoksa işyerinin bulunduğu yer vergi dairesine verilir. Beyanname taahhütlü postayla gönderilebilir.
Vergi ne zaman ve nereye ödenecek?
Beyanname üzerinden hesaplanan Gelir Vergisi ocak, nisan ve temmuz aylarında olmak üzere üç eşit taksitte ödenecek. Vergi ve fon payı; bağlı olunan vergi dairesine veya bağlı olunan vergi dairesinin bulunduğu yerin belediye sınırları dışındaki vergi dairelerine ya da yetkili banka şubelerine ödenebilir.
Götürü gidere göre:
Bay (A) İzmir’de konut olarak kiraya verdiği apartman dairesinden 2001’de 6 milyar lira kira elde etti. Bay (A)’nın 2001 yılında beyana tabi başka geliri bulunmamakta. Bay (A) kira gelirinin net tutarının hesaplanmasında yüzde 25’lik götürü gider yöntemini tercih etti. Bay (A)’nın kira gelirine ilişkin Gelir Vergisi ve fon payı şöyle hesaplanır:
1. Brüt kira geliri 6.000.000.000.-TL
2. Kira geliri istisnası 700.000.000.- TL
3. İstisnadan sonra kalan (1 - 2=) 5.300.000.000.- TL
4. Götürü gider (3 x %25=) 1.325.000.000
5. Vergiye tabi gelir (3 - 4=) 3.975.000.000
Gerçek gider usulüne göre:
Bay (B) Ankara`da bulunan ve konut olarak kiraya verdiği apartman dairesinden 2001 yılında 5 milyar 600 milyon lira kira geliri elde etmiştir. Bay (B)`nin 2001 yılında beyana tabi başka geliri bulunmamaktadır. Bay (B) kira gelirinin net tutarının hesaplanmasında gerçek gider yöntemini seçmiş olup, bu konut ile ilgili gerçek giderleri toplamı 1 milyar liradır. Buna göre Bay (B)`nin kira gelirine ilişkin Gelir Vergisi ve fon payı aşağıdaki gibi hesaplanır.
1. Brüt kira geliri 5.600.000.000.-TL
2. Kira geliri istisnası 700.000.000.- TL
3. İstisnadan sonra kalan (1 - 2=) 4.900.000.000.- TL
4. Vergiye tabi kira gelirine isabet eden gerçek gider tutarı 875.000.000.-TL
5. Vergiye tabi gelir (3 - 4=) 4.025.000.000.- TL
6. Hesaplanan ve ödenmesi gereken Gelir Vergisi 866.250.000.- TL
7. Fon payı matrahı 866.250.000.- TL
8. Hesaplanan ve ödenmesi gereken fon payı (7 x % 10=) 86.625.000.- TL
(Gerçek gider usulünü seçen mükellefler, vergiden istisna edilen kısma isabet eden giderleri hasılatlarından gider olarak indiremeyecekler, sadece vergiye tabi hasılata isabet eden giderleri indirebileceklerdir.
Vergiye tabi kira gelirine isabet eden gerçek gider tutarı: (4.900.000.000 / 5.600.000.000) x 1.000.000.000 = 875.000.000.- TL)
Hem işyeri hem konut varsa:
Bayan (C) İstanbul`da bulunan ve konut olarak kiraya verdiği apartman dairesinden 2001 yılında 7 milyar 200 milyon lira, işyeri olarak kiraya verdiği daireden ise 12 milyar lira brüt kira geliri elde etmiştir. İşyeri için ödenen kira bedelleri üzerinden 2 milyar 400 milyon lira tevkifat yapılmıştır. Bayan (C)`nin 2001 yılında beyana tabi başka geliri bulunmamaktadır. Bayan (C) kira gelirinin net tutarının hesaplanmasında % 25`lik götürü gider usulünü tercih etmiştir.
Konut kira gelirinin istisna haddini aşan kısmı ile tevkifata tabi tutulan işyeri kirasının toplamı 4 milyar 900 milyon lirayı aştığından, konut ve işyeri kira gelirleri birlikte beyan edilecek olup, buna ilişkin Gelir Vergisi ve fon payı aşağıdaki gibi hesaplanır.
1. Konut kira geliri 7.200.000.000.- TL
2. İşyeri kira geliri 12.000.000.000.- TL
3. Toplam kira geliri (1+2=) 19.200.000.000.- TL
4. kira geliri istisnası 700.000.000.- TL
5. İstisnadan sonra kalan (3 - 4=) 18.500.000.000.- TL
6. İndirilecek götürü gider (5 x % 25=) 4.625.000.000.- TL
7. Vergiye tabi kira geliri (5 - 6=) 13.875.000.000.- TL
8. Hesaplanan Gelir Vergisi 3.672.500.000.- TL
9. Mahsup edilecek Gelir Vergisi 2.400.000.000.- TL
10. Ödenmesi gereken Gelir Vergisi (8 - 9=) 1.272.500.000.- TL
11. Fon payı matrahı 3.672.500.000.- TL
12. Hesaplanması gereken fon payı (11 x % 10) 367.250.000.- TL
13. Mahsup edilecek fon payı 240.000.000.- TL
14. Ödenmesi gereken fon payı (12 - 13=) 127.250.000.- TL
Kira geliri sağlanan mal ve haklar neler?
•Arazi, bina, maden, menba suları, madenler, taş ocakları, kum ve çakıl istihsal yerleri, tuğla ve kiremit harmanları, tuzlalar,
•Voli mahalleri ve dalyanlar, Gayrimenkullerin, ayrı olarak kiraya verilen teferruatı ile tesisatı, demirbaş eşyası, döşemeleri, Gayrimenkul olarak tescil edilenler, Arama, işletme, imtiyaz hakları vb. Telif hakları, Gemi ve gemi payları, Motorlu nakil vasıtaları, her türlü motorlu araç, makine ve tesisat ile eklentileri, Vakfın gelirinden hizmet karşılığı olmayarak alınan hisseler ile zirai faaliyete iştirak etmeksizin üründen pay alan arazi sahiplerinin gelirleri.
Kimler kira geliri elde eder?
Gelir Vergisi Kanunu’nun 70. maddesindeki mal ve hakların;
•sahipleri,
•mutasarrıfları,
•zilyetleri,
•irtifak ve intifa hakkı sahipleri
•kiracıları kira geliri elde eder.
Kimler beyanname verecek?
Beyana tabi geliri sadece kira gelirlerinden ibaret olan mükelleflerden aşağıdaki şartları taşıyanlar beyanname verecek.
•Bir yılda sağladığı konut kira geliri istisna tutarını (700 milyon lira) aşanlar,
•İşyeri kira gelirleri üzerinden vergi kesintisi yapılanlardan kira gelirlerinin brüt tutarı beyanname verme sınırını (4 milyar 900 milyon lira) aşanlar,
•İşyerini vergi kesintisi yapma zorunluluğu olmayanlara kiralayanlar,
•Diğer mal ve haklardan kira alanlar,
•Eşler ve çocukların kira geliri sağlaması durumunda kira geliri elde eden her bir aile ferdinin ayrı beyanname vermesi gerekiyor.
Yurtdışında çalışanların durumu nedir?
Yurtdışında çalışan vatandaşların kira gelirinin Türkiye’de elde edilmesi gayrimenkullerin Türkiye’de bulunması ve bu nitelikteki mal ve hakların Türkiye’de kullanılması gerekli. Yurtdışındaki vatandaşların, stopaj yoluyla vergilendirilmiş kira sağlamaları durumunda beyanname vermeleri gerekmez. Yurtdışında çalışan vatandaşlarımızdan;
•Bir yılda elde ettiği konut kira geliri istisna tutarını (700 milyon lira) aşanlar,
•İşyerini vergi kesintisi yapma zorunluluğu olmayanlara kiralayanlar,
•Diğer mal ve haklardan kira geliri sağlayanlar beyanname vermek zorunda.
Net kira tutarının tespiti:
Net gelirin saptanması için indirilecek giderler gerçek ve götürü olmak üzere iki şekilde saptanır. Gider yönteminin seçimi, taşınmaz malların tümü için yapılır.
Gerçek gider usulünde net gelir nasıl tespit edilir?
Matrahtan indirilecek giderler:
•Kiraya verenin ödediği aydınlatma, ısıtma, su, asansör giderleri,
•Kiradaki malın idare giderleri,
•Kiradaki mal ve hak sigorta gideri,
•Kiradaki mal ve hak için yapılan borçların faizleri ile konut olarak kiraya verilen gayrimenkulün iktisap yılından itibaren 5 yıl süreyle iktisap bedelinin yüzde 5’i (bu indirim, sadece ilgili gayrimenkule ait hasılata uygulanacak, indirilmeyen kısım gider fazlalığı sayılmayacak. 1997’den önce iktisap edilen konutlar için indirim mümkün değil.),
•Emlak Vergisi, resim, harç ve şerefiyelerle kiraya verenin belediyelere ödediği harcamalara katılma payları,
•Amortismanlar,
•Kiraya verenin yaptığı onarım, bakım ve idame giderleri,
•Kira ile tuttukları mal ve hakları kiraya verenlerin ödedikleri kiralar, diğer giderler,
•Konutunu kiraya verenlerin kirayla oturdukları konutların kira bedeli,
•Kiraya verilen mal ve haklar için ödenen zarar ve tazminatlar.
Götürü gider usulünde net gelir nasıl tespit edilir?
Gayrisafi kira hasılatının yüzde 25’i götürü olarak brüt hasılattan indirilir. Bu usulü seçenlerin aynı zamanda gerçek giderlerden herhangi birini indirmeleri mümkün değil. Bu yöntemi seçenler iki yıl geçmedikçe gerçek usule dönemez.
Kira gelirlerinde istisna uygulaması nasıl yapılır?
İstisna, binaların mesken olarak kiraya verilmesi karşılığında sağlanan hasılata uygulanır. 2001’de konutlardan sağlanan kira gelirlerine uygulanacak istisna tutarı 700 milyon lira. Konutlardan elde edilen kira gelirleri beyan edilmez veya eksik beyan edilirse istisnadan yararlanılamaz. Ticari, zirai veya mesleki kazancını yıllık beyanname ile bildirmek mecburiyetinde olanlar bu istisnadan faydalanamaz.
Birden fazla konutunu kiraya verenler istisnadan bir defa yararlanabilir. Bir konuta birden fazla kişi ortaksa istisna her bir ortak için ayrı uygulanır. Beyan edilmesi gereken kira gelirinin bildirilmemesi halinde iki kat usulsüzlük cezası kesilir. Takdir komisyonunun belirleyeceği gelir üzerinden, vergi ve fon payı ile vergi cezası hesaplanır. Ayrıca her ay için gecikme faizi alınır. Vergi, ceza ve gecikme faizi tahakkuk tarihinden itibaren bir ayda ödenmezse, her ay için ayrıca cebren gecikme zammı tahsil edilir.
Beyanname ne zaman, nereye verilecek?
1 Ocak 2001 - 31 Aralık 2001 dönemine ait beyana tabi gelirleri sadece kira gelirinden ibaret olanlar bu ay içinde beyanname vermek zorunda. Kira yanında beyana tabi diğer gelirlerin olması halinde beyanname mart ayında verilmeli. Tam mükellefler beyannamesini ikametgahının bulunduğu yerin bağlı olduğu vergi dairesine verecek. Dar mükellefiyette beyanname Türkiye’de vergi muhatabı varsa onun oturduğu yerin, Türkiye’de vergi muhatabı yoksa işyerinin bulunduğu yer vergi dairesine verilir. Beyanname taahhütlü postayla gönderilebilir.
Vergi ne zaman ve nereye ödenecek?
Beyanname üzerinden hesaplanan Gelir Vergisi ocak, nisan ve temmuz aylarında olmak üzere üç eşit taksitte ödenecek. Vergi ve fon payı; bağlı olunan vergi dairesine veya bağlı olunan vergi dairesinin bulunduğu yerin belediye sınırları dışındaki vergi dairelerine ya da yetkili banka şubelerine ödenebilir.
Götürü gidere göre:
Bay (A) İzmir’de konut olarak kiraya verdiği apartman dairesinden 2001’de 6 milyar lira kira elde etti. Bay (A)’nın 2001 yılında beyana tabi başka geliri bulunmamakta. Bay (A) kira gelirinin net tutarının hesaplanmasında yüzde 25’lik götürü gider yöntemini tercih etti. Bay (A)’nın kira gelirine ilişkin Gelir Vergisi ve fon payı şöyle hesaplanır:
1. Brüt kira geliri 6.000.000.000.-TL
2. Kira geliri istisnası 700.000.000.- TL
3. İstisnadan sonra kalan (1 - 2=) 5.300.000.000.- TL
4. Götürü gider (3 x %25=) 1.325.000.000
5. Vergiye tabi gelir (3 - 4=) 3.975.000.000
Gerçek gider usulüne göre:
Bay (B) Ankara`da bulunan ve konut olarak kiraya verdiği apartman dairesinden 2001 yılında 5 milyar 600 milyon lira kira geliri elde etmiştir. Bay (B)`nin 2001 yılında beyana tabi başka geliri bulunmamaktadır. Bay (B) kira gelirinin net tutarının hesaplanmasında gerçek gider yöntemini seçmiş olup, bu konut ile ilgili gerçek giderleri toplamı 1 milyar liradır. Buna göre Bay (B)`nin kira gelirine ilişkin Gelir Vergisi ve fon payı aşağıdaki gibi hesaplanır.
1. Brüt kira geliri 5.600.000.000.-TL
2. Kira geliri istisnası 700.000.000.- TL
3. İstisnadan sonra kalan (1 - 2=) 4.900.000.000.- TL
4. Vergiye tabi kira gelirine isabet eden gerçek gider tutarı 875.000.000.-TL
5. Vergiye tabi gelir (3 - 4=) 4.025.000.000.- TL
6. Hesaplanan ve ödenmesi gereken Gelir Vergisi 866.250.000.- TL
7. Fon payı matrahı 866.250.000.- TL
8. Hesaplanan ve ödenmesi gereken fon payı (7 x % 10=) 86.625.000.- TL
(Gerçek gider usulünü seçen mükellefler, vergiden istisna edilen kısma isabet eden giderleri hasılatlarından gider olarak indiremeyecekler, sadece vergiye tabi hasılata isabet eden giderleri indirebileceklerdir.
Vergiye tabi kira gelirine isabet eden gerçek gider tutarı: (4.900.000.000 / 5.600.000.000) x 1.000.000.000 = 875.000.000.- TL)
Hem işyeri hem konut varsa:
Bayan (C) İstanbul`da bulunan ve konut olarak kiraya verdiği apartman dairesinden 2001 yılında 7 milyar 200 milyon lira, işyeri olarak kiraya verdiği daireden ise 12 milyar lira brüt kira geliri elde etmiştir. İşyeri için ödenen kira bedelleri üzerinden 2 milyar 400 milyon lira tevkifat yapılmıştır. Bayan (C)`nin 2001 yılında beyana tabi başka geliri bulunmamaktadır. Bayan (C) kira gelirinin net tutarının hesaplanmasında % 25`lik götürü gider usulünü tercih etmiştir.
Konut kira gelirinin istisna haddini aşan kısmı ile tevkifata tabi tutulan işyeri kirasının toplamı 4 milyar 900 milyon lirayı aştığından, konut ve işyeri kira gelirleri birlikte beyan edilecek olup, buna ilişkin Gelir Vergisi ve fon payı aşağıdaki gibi hesaplanır.
1. Konut kira geliri 7.200.000.000.- TL
2. İşyeri kira geliri 12.000.000.000.- TL
3. Toplam kira geliri (1+2=) 19.200.000.000.- TL
4. kira geliri istisnası 700.000.000.- TL
5. İstisnadan sonra kalan (3 - 4=) 18.500.000.000.- TL
6. İndirilecek götürü gider (5 x % 25=) 4.625.000.000.- TL
7. Vergiye tabi kira geliri (5 - 6=) 13.875.000.000.- TL
8. Hesaplanan Gelir Vergisi 3.672.500.000.- TL
9. Mahsup edilecek Gelir Vergisi 2.400.000.000.- TL
10. Ödenmesi gereken Gelir Vergisi (8 - 9=) 1.272.500.000.- TL
11. Fon payı matrahı 3.672.500.000.- TL
12. Hesaplanması gereken fon payı (11 x % 10) 367.250.000.- TL
13. Mahsup edilecek fon payı 240.000.000.- TL
14. Ödenmesi gereken fon payı (12 - 13=) 127.250.000.- TL