Çin'in sülfürik asit kararı gümüş arzını nasıl etkileyecek? Yaz ayları kritik...

Aslına bakılırsa Çin’in sülfürik asit kararı, dünya genelindeki bakır madenciliği faaliyetlerini etkileyecek. Ancak yeni çıkarılan gümüşün yaklaşık yüzde 70'i bakır, kurşun ve çinko madenciliğinin bir yan ürünü olduğu için, bakır üretiminin kısıtlanması gümüş arzının da kısıtlanması anlamına geliyor.

Şöyle ki sülfürik asit, bakır yığın liç madenciliğinin temel hammaddesi. Bu işlem, kırılmış kayadan metali çözerek düşük tenörlü oksit cevherlerinden bakırın çıkarılmasını sağlıyor. Bu liç işleminin büyük bir kısmı, dünyanın en büyük bakır üreticisi olan Şili’de gerçekleştiriliyor. Şili, uzun zamandır her yıl Çin’den 1 milyon tonun üzerinde sülfürik asit ithal ediyor. S&P Global Market Intelligence'a göre, 2025 yılında Şili'nin toplam asit ithalatının yüzde 37'sini Çin karşıladı.

Dolayısıyla Çin’in sülfürik asit kısıtlaması ciddi sorunlara gebe. Zaten sıkıntılar şimdiden ortaya çıkmaya başladı.

S&P Global'in 12 Nisan'da aktardığına göre, Ivanhoe Mines eşbaşkanı Robert Friedland, nisan ortası itibarıyla bazı bakır üreticilerinin elinde 30 gün idare etmeye bile yetmeyecek kadar asit stoku olduğunu söyledi. Ek olarak, Şili'deki asit fiyatları bir ayda yaklaşık yüzde 44 artış gösterdi. Rio Tinto'nun ticari direktörü, bu ay düzenlenen bir sektör konferansında Şili'yi “sülfürik asit ithalatı ihtiyacı açısından en riskli ülke” olarak nitelendirdi.

Peki gümüş bu resmin neresinde? Silver Institute’un 2025 Dünya Gümüş Raporu’na göre, yeni çıkarılan gümüşün yaklaşık yüzde 70’i, özel gümüş madenlerinden değil, bakır, kurşun ve çinko madenciliğinin bir yan ürünü olarak elde ediliyor. Gümüş ayrı olarak çıkarılmıyor; ana metal ile birlikte geliyor. Sonuç olarak, bakır üretimi yavaşladığında gümüş üretimi de onunla birlikte düşüyor.

Diğer bir deyişle, gümüşü bir yan ürün olarak üreten süreci kısıtlamak, gümüş arzını da dolaylı yoldan kısıtlamak anlamına geliyor.

ÜÇ ADIMIN ÜÇÜNCÜSÜ

S&P Global ve CRU analistleri, bu yasağın 2026 yılının sonuna kadar sürebileceğini öngörüyor. Böyle bir durumda Şili, Demokratik Kongo Cumhuriyeti ve Zambiya’daki marjinal bakır madenlerinde üretim kesintileri yaşanması muhtemel. Bu durumda gümüş arzı da bakırla birlikte darbe alacak.

Elbette asit yasağı birdenbire ortaya çıkmadı. Bu yasak, 30 Ekim 2025 tarihinde Çin Ticaret Bakanlığı’nın attığı ilk adımla başlayan bir dizi hamlenin üçüncüsü.

Birinci adım ihracat lisansıydı. 1 Ocak 2026 tarihinden itibaren Çinli firmalara rafine gümüş ihraç edebilmek için devlet lisansı alma zorunluluğu getirildi. Çin Ticaret Bakanlığı kayıtlarına göre, yalnızca 44 devletle bağlantılı kuruluş bu lisansı almaya hak kazandı. Ek olarak, yıllık 80 ton üretim kapasitesi olan asgari eşik, çoğu küçük ihracatçıyı tamamen dışarıda bıraktı.

İkinci adım ise rekor düzeyde ithalat oldu. Çin'in gümüş ithalatı Mart 2026'da rekor seviyeye ulaştı. Bu dönemde, gümüş çıkışlarını kısıtlayan aynı ülke, her zamankinden daha fazla gümüş ithal etti.

SEBEBİ NE?

Çin bu hamlelerle kendi endüstriyel tedarikini koruyor. Güneş panelleri, elektronik ürünler ve elektrikli araçların tümünün üretimi gümüşe bağlı.

Asit yasağı ise kısmen İran çatışmasına bir tepki niteliğinde. Zira Hürmüz Boğazı’nın kapatılması, küresel deniz yoluyla kükürt ticaretinin yaklaşık üçte birini kesintiye uğratarak, Çin’in yurt içi gübre üretimi için ihtiyaç duyduğu hammaddeyi kısıtladı.

Asit yasağının ne kadar süreceği tam bir soru işareti. S&P Global'e göre, Şilili alıcılar 2026 yılının ilk yarısı için asit ihtiyaçlarını karşıladı, ancak ikinci yarısını büyük ölçüde korunmasız bıraktı. Sonuç olarak, yaz aylarından itibaren bir darboğaz ortaya çıkacak gibi görünüyor. Şili’nin mayıs ve haziran aylarındaki bakır üretim verileri, bu bağlamda kritik bir gösterge olacak.