Tesla Cybercab’i yola çıkardı, robotaksiler dünyaya yayılıyor... Direksiyonsuz taksi dönemi

TESLA, 2024 yılında konsept olarak gösterdiği sürücüsüz taksisi Cybercab’i geçen hafta resmen ticari olarak kullanıma sundu. Direksiyonu ve pedalları bulunmayan iki kişilik elektrikli araç, ilk etapta ABD’nin Austin şehrinin belirli bölgelerinde Tesla’nın Robotaxi uygulaması üzerinden çağrılabiliyor ve yolculuk ücretleri talebe göre değişiyor. Tesla’nın patronu ABD’li iş insanı Elon Musk’ın hedefi, sürücü maliyetini ortadan kaldıran ve günün büyük bölümünde çalışabilen, enerji ve bakım giderleri düşük bu araçları geleceğin ulaşım araçlarından biri haline getirmek. Araştırmalar ve Cybercab ile gerçekleştirilen ilk yolculuklar, robotaksilerin Uber ve benzeri hizmetlere göre yüzde 50’ye varan oranda daha düşük ücretle yolcu taşıyabildiğini gösteriyor. Ancak bu fiyat avantajının kalıcı olup olmayacağı, araç sayısı arttıkça ve hizmet daha geniş bölgelere yayıldıkça belli olacak.

1.6 MİLYON KM SÜRÜCÜSÜZ

Tesla, Cybercab’in ticari çıkışını 3 Eylül’de Austin’de düzenlediği etkinlikle yaptı. Davetlilere şehir içinde sürücüsüz Cybercab yolculukları yaptırılırken aracın aynı gün Tesla’nın Robotaxi uygulaması üzerinden belirli bölgelerde müşterilerin kullanımına açıldığı duyuruldu. Şirket etkinlikte Robotaxi araçlarının insan gözetimi olmadan kat ettiği toplam mesafenin 1.6 milyon kilometreyi geçtiğini açıklarken, Cybercab filosu satın almak veya Tesla’nın robotaksi hizmeti için altyapı işletmek isteyen şirketlerden de başvuru almaya başladı. Tesla yeni bir satış fiyatı ya da geniş çaplı üretim takvimi açıklamadı; lansmanın ana mesajı, 2024’te gösterilen direksiyonsuz ve pedalsız Cybercab’in artık prototip olmaktan çıkıp ücretli yolcu taşımaya başlaması oldu.

HIZLA YAYILACAKLAR

Uzun süredir Model Y isimli SUV araçlarıyla robotaksi hizmeti veren Tesla’nın şu anda yaklaşık 45 aracı Cybercab’lerden oluşuyor. Şirket, araç sayısını ve hizmet verilen bölgeleri kademeli olarak artırmayı planlıyor. Kısa sürede bu araçların ABD’nin birçok şehrinde yollara çıkması ve yolcu taşıması bekleniyor. Cybercab’de direksiyon, gaz ve fren pedalları ile geleneksel yan aynalar bulunmuyor. Kapıları yukarı doğru açılıyor. Yolcular aracı Tesla’nın uygulamasından çağırıyor ve otomobil yolculuğu insan müdahalesi olmadan gerçekleştiriyor. Tesla’nın rakiplerinden önemli bir farkı da kullandığı donanım. Cybercab çevresini kameralar üzerinden algılıyor. Waymo ve Zoox gibi rakipleri ise kameraların yanında çevrenin üç boyutlu görüntüsünü oluşturan lidar ile radar sensörlerini de kullanıyor. Tesla daha az ve daha ucuz donanımla aynı işi yapabileceğini savunuyor.

FİYATLARI YARI YARIYA DÜŞÜRDÜ 

Cybercab’in Austin’deki ilk yolculuklarında Uber ve benzeri taksi hizmetlere göre yüzde 50’ye varan daha düşük fiyatlar görülmeye başladı. Uluslararası Enerji Ajansı’na (IEA) göre bunun en önemli nedeni, geleneksel taksi hizmetinde toplam maliyetin yüzde 50’sinden fazlasını oluşturan sürücü giderinin robotaksilerde ortadan kalkması. Sensör, bilgisayar, bakım ve uzaktan kontrol maliyetleri devam etse de Tesla’nın ilk fiyatları şimdiden dikkat çekiyor. Ulaşım uygulamalarındaki fiyatları karşılaştıran Obi’nin San Francisco Körfez Bölgesi’nde yaklaşık 94 bin yolculuk teklifini incelediği araştırmada Tesla Robotaxi’nin ortalama ücreti 8.17 dolar, kilometre başına fiyatı ise 1.99 dolar oldu. Uber ve Lyft’in ortalama ücretleri bunun yaklaşık iki katına çıktı. Cybercab için henüz sabit tarife açıklanmadığı için ilk günlerde görülen yüzde 40-50’lik farkın kalıcı olup olmayacağı ise araç sayısı arttıkça netleşecek.

UCUZ VE SÜRÜCÜSÜZ ULAŞIM MÜMKÜN MÜ 

Tesla direksiyonu ortadan kaldırsa da sürücüsüz taksi alanında yalnız değil. Waymo ve Amazon’un direksiyonsuz aracı Zoox’un yanı sıra Baidu ve Pony.ai gibi Çinli şirketler de filolarını hızla genişletiyor. Uber ile İngiliz Wayve’nin Londra’da otonom yolculuklara başlaması ise bu teknolojinin Avrupa’ya da yayıldığını gösteriyor. Şirketlerin ortak hedefi sürücü giderini ortadan kaldıran, günün büyük bölümünde çalışabilen ve kilometre maliyeti giderek düşen bir ulaşım modeli kurmak. Ancak güvenlik, mevzuat, kötü hava ve karmaşık trafik koşullarındaki performans hâlâ önemli soru işaretleri yaratıyor. Robotaksiler bu sorunları aşar ve ilk örneklerde görülen fiyat avantajını korursa bugün bildiğimiz taksi düzeni birkaç yıl içinde ciddi biçimde değişebilir. Aksi halde bu teknoloji uzun süre belirli şehir ve bölgelerle sınırlı kalabilir.

SAYILARI BİNİ AŞTI

ULUSLARARASI Enerji Ajansı’nın (IEA) verilerine göre dünyadaki sürücüsüz taksi filosu 2025’te iki kattan fazla büyüyerek 20 şehirde yaklaşık 8 bin araca ulaştı. 2026’da filoların hızla büyümeye devam etmesiyle bu sayı tahminen 10 bine yaklaştı. Counterpoint Research, 2035’te dünyada 3.6 milyon robotaksi bulunacağını öngörüyor. Bugün en büyük oyunculardan Waymo’nun 4 binden fazla aracı ABD’de 14 şehirde çalışıyor.

Çinli Pony.ai 1.975 robotaksiye ulaşırken yıl sonunda 3 bin 500 aracı geçmeyi hedefliyor. Bir diğer Çinli şirket WeRide’ın filosu 1.800 robotaksiyi aşmış durumda ve yıl sonu hedefi 2 bin 600. Baidu’nun Apollo Go hizmeti ise 28 şehre yayıldı ve bugüne kadar 240 milyon kilometreden fazla tamamen sürücüsüz yol yaptı. Tesla ise henüz rakiplerinin gerisinde. Teksas’ta kayıtlı 420 otonom Tesla’nın 45’i yeni Cybercab modelinden oluşuyor. Önümüzdeki dönemde yarış sadece ABD ve Çin’de kalmayacak. Pony.ai, Uber ile Avrupa’da 2 binden fazla robotaksi devreye sokmaya hazırlanırken Waymo, Baidu ve diğer şirketler de yeni pazarlara açılıyor.

EN BÜYÜK ENGEL GÜVENLİK

ROBOTAKSİLERİN önündeki en büyük engel güvenlik ve yasal izinler. ABD’de Waymo’nun sürücüsüz araçlarının insan sürücülere göre daha az kazaya karıştığını gösteren veriler bulunmasına rağmen Tesla’nın Cybercab’i, yollara çıkmasının hemen ardından federal güvenlik kuralları açısından incelemeye alındı. Avrupa daha temkinli ilerlerken Londra ve Zagreb’de otonom yolculuklar başladı ancak araçlarda hâlâ güvenlik sürücüsü bulunuyor. Fransa, Tesla’nın FSD (tamamen otonom sürüş) sistemini gerçek trafik koşullarında test ederken Çin’de de denetimler artırılıyor. McKinsey’in raporuna göre, robotaksilerin birkaç pilot şehirden çıkıp geniş ölçekte yayılması için 3 ila 7 yıl daha gerektiğini düşünüyor. IEA ise 2035’te bile robotaksilerin dünya genelinde 40-80 şehirde yoğunlaşacağını öngörüyor. Yani teknoloji hızla ilerlese de bugün bildiğimiz taksi düzeninin kısa sürede tamamen değişmesi beklenmiyor.

ÇİNLİ SKYWELL’DE SERİ YANGINLAR SÜRÜYOR... SON 4 GÜNDE 3 YANGIN

HÜRRİYET’in Türkiye gündemine taşıdığı Çinli üretici Skywell’e ait elektrikli otomobil ET5’te seri yangınlar devam ediyor. Bursa ve Aydın’ın ardından son olarak Adana’nın Yüreğir ilçesinde bir Skywell ET5 daha alev aldı. Böylece yalnızca son 4 günde üç ayrı Skywell yangını yaşandı. Son olaylarla birlikte Hürriyet’in son 7 ayda tespit edebildiği ET5 yangını sayısı 10’a ulaştı. Skywell kullanıcılarına göre ise son bir yıl içinde yaklaşık 16 araç alev aldı. Olayların çoğu araçlar park halindeyken meydana gelirken, yangınların ortak nedeni henüz ortaya konmuş değil.

Şirketin Türkiye distribütörü Ulu Motor, art arda yaşanan yangınların ardından araç sahiplerini yetkili servislere davet ederek “gönüllü geri çağırma” başlatmıştı. Distribütör daha önce yaptığı açıklamada, piyasada uygun olmayan yazılım uygulamaları, ana bataryası alt bölümünden hasar almış araçlar, standart dışı batarya soğutma sıvısı kullanımı ve yetkili servislerde düzenli bakım yaptırılmaması gibi risklere dikkat çekmişti. Ancak bazı kullanıcılar, araçlarında yetkisiz yazılım veya bataryaya darbe gibi bir müdahale bulunmamasına rağmen yangın yaşandığını savunuyor. Kullanıcıların bir bölümü aynı zamanda distribütörün satış sonrası hizmetlerinden de şikâyet ediyor.

 

OTOMOTİV İHRACATINDA ‘KUR’ ALARMI

OTOMOTİV Endüstrisi İhracatçıları Birliği (OİB) verilerine göre, otomotiv endüstrisinin ağustos ayı ihracatı 2 milyar 791 milyon dolar olarak gerçekleşti. Bu dönemde otomotiv tedarik sanayi ihracatı ise 1 milyar 208 milyon dolara ulaştı. Sekiz aylık verilere göre, ocak-ağustos döneminde otomotiv ihracatı 27.2 milyar dolar ile Türkiye ihracatında ilk sıradaki yerini korurken, otomotiv tedarik endüstrisi ihracatı 10 milyar 677 milyon dolara ulaştı ve toplam otomotiv ihracatından yüzde 39.2 pay aldı. OİB Yönetim Kurulu Başkanı Kemal Yazıcı, “Euro/TL kur artışı enflasyona göre çok geride kalıyor, satışımız döviz ile ama giderlerimizin önemli bir kısmı TL bazında ve uzun süredir artarak devam eden Euro/TL ile enflasyon arasındaki fark tüm ihracatçıları olumsuz etkiliyor” ifadelerini kullandı.

ALMANYA İLK SIRADA

Geçen ay Almanya, 489 milyon dolarlık ihracat rakamı ile en fazla otomotiv ihracatı yapılan ülke konumunu sürdürdü. Birleşik Krallık, 305 milyon dolarlık ihracat ile ikinci büyük pazar oldu. Üçüncü büyük pazar Fransa’ya yönelik ihracat ise 288 milyon dolar olarak gerçekleşti.

 

CEO İSTEDİ DEV KÜÇÜLME ONAYLANDI

VOLKSWAGEN Grubu’nda haftalardır süren yeniden yapılanma krizi CEO Oliver Blume’nin istediği planın onaylanmasıyla sonuçlandı. Blume, 100 bine kadar istihdam kaybına yol açabilecek küçülme programını geçirmek için işçi temsilcileri ve şirketin önemli hissedarlarından Aşağı Saksonya yönetimiyle karşı karşıya geldi. Reuters’a göre yönetim, anlaşma sağlanamaması halinde konuyu olağanüstü genel kurula taşıma seçeneğini bile masaya koydu. Son görüşmelerin ardından “Future Plan 2030” denetim kurulundan oybirliğiyle geçti.

50 BİN KİŞİ DAHA ÇIKARILACAK

Yeni plana göre Volkswagen, devam eden istihdam azaltımına yaklaşık 50 bin kişiyi daha ekleyerek 2030’a kadar toplam küçülmeyi 100 bin kişiye yaklaştıracak. Grubun model gamının 2035’e kadar yaklaşık yarıya indirilmesi, model ve donanım çeşitliliğinin de yüzde 75 azaltılması hedefleniyor. Avrupa’da yaklaşık 500 bin araçlık fazla üretim kapasitesi bulunduğu hesaplanırken Emden, Zwickau, Hannover ve Neckarsulm fabrikalarının geleceği de yeniden değerlendirilecek. Çin’de artan rekabet, yüksek üretim maliyetleri ve ABD tarifeleri kararın başlıca nedenleri arasında gösteriliyor.

ABD’NİN EN UCUZ VANI BURSA’DAN

BURSA’da TOFAŞ fabrikasında üretilecek yeni Ram ProMaster City, ABD pazarına iddialı bir fiyatla girmeye hazırlanıyor. Amerikan otomotiv dergisi Car and Driver’ın haberine göre, modelin başlangıç fiyatı 39 bin 995 dolar olacak. Bu rakam ProMaster City’yi ABD’de satılan en uygun fiyatlı ticari van konumuna getiriyor. Türkiye’de üretilecek modelin sevkiyatlarının yılın son çeyreğinde başlaması, ABD’deki ilk teslimatların ise 2027’nin başında yapılması planlanıyor. Yeni ProMaster City, önceki nesilde olduğu gibi Fiat Doblo temelli değil. Araç, Tofaş’ın Bursa’da Fiat Scudo, Peugeot Expert, Citroën Jumpy ve Opel Vivaro olarak ürettiği K0 kodlu orta boy hafif ticari araç ailesiyle aynı altyapıyı kullanıyor. Böylece Stellantis’in Avrupa için geliştirdiği ticari araç, Ram logosuyla Kuzey Amerika yollarına çıkacak. Tofaş halen K0 ailesini dört farklı Stellantis markası için Bursa’da üretiyor.

BENZİNLİ MOTORLA GİDECEK

ABD’ye gönderilecek ProMaster City’de 1.6 litrelik turbo benzinli motor görev yapacak. 166 beygir güç üreten motor, 8 ileri otomatik şanzımanla eşleştirilecek ve gücünü ön tekerleklere aktaracak. Yaklaşık 907 kilogram taşıma ve 907 kilogram çekme kapasitesine sahip aracın kargo versiyonlarının yanı sıra beş ve sekiz koltuklu yolcu seçenekleri de satışa sunulacak. Kargo bölümünde iki standart ABD paletinin taşınabileceği alan bulunuyor.

YENİDEN ABD’YE İHRACAT

ProMaster City’nin dönüşü Tofaş açısından aynı zamanda ABD’ye yeniden ihracat anlamına geliyor. Ram, önceki nesil ProMaster City’yi 2022 sonunda ABD pazarından çekmişti. Tofaş, Doblo’nun Ram logolu bu versiyonunu da 2014’ten itibaren Bursa’da üretip Kuzey Amerika’ya göndermişti. Yeni nesilde ise Doblò’nun yerini daha büyük K0 ailesi alacak. ABD’de Ford Transit Connect gibi modellerin de pazardan çekilmesiyle seçeneklerin oldukça azaldığı ticari van sınıfında Bursa üretimi ProMaster City, fiyat avantajıyla boşluğu doldurmaya çalışacak.

 

MİNİBÜS VE AÇIK KASAYLA GERİ DÖNDÜ

RENAULT, tamamen yenilenen Master ailesini minibüs ve açık kasa kamyonet seçenekleriyle genişletti. Uzun bir aranın ardından yeniden satışa sunulan Master Minibüs, 16+1 koltuk düzeninde Personel ve Okul paketleriyle geliyor. 170 beygir güç ve 380 Nm tork üreten Blue dCi motorla sunulan modelin fiyatı Personel versiyonunda 2 milyon 559 bin TL, Okul versiyonunda ise 2 milyon 759 bin TL’den başlıyor. Master Kamyonet ise L2 tek kabin, L3 tek kabin ve L3 çift kabin seçenekleriyle açık kasa olarak satışa çıktı. 3 bin 915 mm’ye varan yükleme uzunluğu ve 1.140 kg’a kadar taşıma kapasitesi sunan modelin başlangıç fiyatı 1 milyon 916 bin TL. Renault, minibüste 1,2 milyon TL’ye, kamyonette ise 1 milyon TL’ye kadar 6 ay yüzde 0 faizli finansman kampanyası da sunuyor. Modeller 3 yıl veya 100 bin kilometre üretici garantisi kapsamında satılıyor.