Piyasada faiz baskısı derinleşti

Ortadoğu’da tırmanan gerilim ve uzun süreli çatışma korkusunun artması, petrol fiyatları üzerinden piyasaları sarsmaya devam ediyor. ABD’nin İran’a saldırısı ve İran’ın da misilleme tehdidiyle biten ağustos ayı, eylülün ilk iki günü daha da şiddetlendi. Bölgesel petrol arzına yönelik risklerin yeniden piyasanın merkezine taşınması, petrol fiyatlarının ateşini harladı. Geçen haftayı 88 dolardan tamamlayan, artan jeopolitik gerilimle bu hafta başında yeniden 90 doları aşan Brent petrol, salı günü 92 dolara, dün ise 97 dolara kadar tırmandı. Gün içinde kazanımlarının bir kısmını geri verse de Brent petrol, 94.7 dolar ila 95 dolar aralığında dalgalanmaya devam etti. Uzmanlara göre petrol piyasasında artık yalnızca savaş değil, çatışmanın çözümsüz kalmasının yaratacağı maliyet de fiyatlanıyor. Ortadoğu’da kalıcı bir çözüm sağlayacak müzakere umudu yeniden doğana ve Hürmüz Boğazı’ndaki petrol trafiği normale dönene kadar, piyasalardaki risk priminin yüksek kalması bekleniyor.

TAHVİL KRİZİ

Petroldeki yüksek tansiyon ve ABD Merkez Bankası’nın (Fed) faiz artırımına gideceğine yönelik beklentiler, küresel tahvil getirilerini de 20 yılın zirvesine çıkarmış durumda. Bilindiği üzere tahvil getirileri, ekonomideki borçlanma maliyetlerinin önemli belirleyicileri arasında yer alıyor.

Getirilerin yükselmesi hükümetlerin yanı sıra şirketlerin ve hanehalklarının da daha yüksek maliyetle borçlanmasına yol açabiliyor. Daha yüksek tahvil getirileri, vadesi gelen kamu borçlarının yeniden finanse edilmesi sırasında hükümetlerin daha fazla faiz ödemesi anlamına geliyor.

Son yaşananların ardından ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4.82 ile Kasım 2023’ten bu yana; ABD’nin 2 yıllık tahvil faizi ise yüzde 4.42 ile Ocak 2025’ten bu yana en yüksek seviyeyi gördü. Almanya’nın 10 yıllık tahvil faizi yüzde 3.36’ya çıkarak 2011’den bu yana, İngiltere’nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 5.24 ile 2008’den bu yana en yüksek seviyelerine ulaştı.

FAİZ KORKULARI BORSALARI VURDU

Tahvil faizlerindeki sert yükselişlerin riskli varlıklara olan iştahı ciddi şekilde azaltmasından dolayı borsalarda satış baskısı öne çıktı. Önceki gün yüzde 0.32 değer kaybeden İngiltere’de FTSE 100 endeksi ile yüzde 0.39 gerileyen Fransa’da CAC 40 endeksi, dün düşüş eğilimini hızlandırdı. Almanya’da DAX 40 ve İtalya’da FTSE MIB 30 endeksleri de gerilemeye devam etti.

Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi de dün güne yüzde 0.79 azalışla 14 bin 116,29 puandan başladı. Gün içinde 13 bin 876,66 puana kadar gerileyen endeks, günü yüzde 1.25 düşüşle 14 bin 50 puandan tamamladı.

FED’DEN ŞAHİN ÇIKIŞ

Öte yandan, Fed yetkililerinden gelen ve piyasaların yönü üzerinde etkili olan son şahin çıkış, Fed Yönetim Kurulu Üyesi Michael Barr’dan geldi. Barr, “Enflasyonun yeterince yavaşlamadığı görülürse, faizleri artırmak için kararlı bir şekilde harekete geçmemiz gerektiğini düşünüyorum” ifadelerine yer verdi. Fed, bu ayki politika toplantısı 15-16 Eylül tarihlerinde gerçekleştirecek. Yatırımcılar Fed’in bu ayki toplantısında faiz artırma ihtimalini yaklaşık yüzde 70 olarak fiyatlıyor. Avrupa’da da ECB’nin 10 Eylül’deki para politikası toplantısında politika faizlerini 25 baz puan artırmasına kesin gözüyle bakılıyor.

TCMB’nin para politikası kararı da 10 Eylül’de açıklanacak. Yurtiçinde ekonomistlerin büyük bölümü, TCMB’nin 10 Eylül’de politika faizini yüzde 37’de sabit bırakmasını bekliyor. Ekim ve aralık aylarındaki PPK’larda ise 100’er baz puanlık faiz indirim beklentileri öne çıkıyor.

‘İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI SONRASI EN YÜKSEK SEVİYE’ VURGUSU
IMF’DEN BORÇ UYARISI VAR

Tüm bu gelişmeler sonrası Uluslararası Para Fonu (IMF) Başkanı Kristalina Georgieva da artan borç, enflasyon ve faiz risklerinin yüksek kalmaya devam etmesine yönelik uyarılarda bulundu. G20 Maliye Liderleri Zirvesi’nin kapanışında konuşan Georgieva, küresel faizlerdeki yükselişi temel kaygı kaynakları arasında gösterdi. Georgieva, “ABD, İngiltere, Japonya ve Avrupa’daki tahvil getirilerinin artması, hükümetlerin borçlanma maliyetlerini yükseltirken borçların sürdürülebilirliğine ilişkin kaygıları da artırdı” dedi. gamze