Bildirimler
Bildirimler
En Çok Arananlar
‘Kira enflasyonunda yavaşlama sürecek’
EKONOMİ SERVİSİ
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) ‘Deprem Bölgesi Konut Arzı ve Bölgesel Kira Enflasyonu Gelişmeleri’ başlıklı analizinde, 6 Şubat depremleri sonrasında konut arzında ve bölgesel kiralarda yaşanan gelişmeler incelendi. Deprem bölgesinde artan konut arzı ve geri göç dalgasıyla kira artış hızının yavaşladığı tespit edilen raporda, bu eğilimin sürmesinin beklendiği belirtildi.
Araştırmacılar Ali Arda Dalseçkin, Süreyya Güder Köşgeroğlu ve Muhammed Hamza Kayrıcı tarafından hazırlanan analizde şu bilgiler yer aldı:
6 Şubat sonrasında deprem bölgesinde konut stoku önemli oranda azaldı, kiralar hızlı bir şekilde yükseldi. Depremin kira piyasasındaki etkisi sadece deprem bölgesi ile sınırlı kalmadı. Deprem sonrasında yaşanan göç hareketleri, göç alan illerde kiralık konut talebini ve kiraları artırdı.
434 BİN YENİ KONUT
Bölgede kamu öncülüğünde kapsamlı bir yeniden imar süreci başladı. TOKİ tarafından inşaatı tamamlanan deprem konutlarının sayısı 2025 yılı başında 201 bin seviyesine, yıl sonunda ise yaklaşık 434 bine ulaştı. TOKİ’nin deprem öncesi üç yılda ürettiği konut sayısının yaklaşık 213 bin olduğu dikkate alındığında, bu rakam arzda önemli bir artışa işaret ediyor.
Deprem sonrasında konut arzındaki kayıpla birlikte hızlanan kira artışlarının, arzın yeniden güçlenmesiyle birlikte ivme kaybettiği belirtildi. 2023 Aralık-Temmuz döneminde deprem bölgesinde yüzde 122 olan kira artışı, 2024 yılının aynı döneminde yüzde 52’ye, 2025’te yüzde 21’e ve 2026’da yüzde 19’a geriledi.
EVE DÖNÜŞ ETKİSİ
Dikkat çekici bir diğer bulgu ise; depremden dolaylı etkilenen iller ve diğer illerde de artış hızının yavaşlaması oldu. Depremden dolaylı etkilenen illerde kira enflasyonu, 2024 ve 2025 yıllarında diğer illere yakın seyrederken 2026 yılında belirgin biçimde daha düşük gerçekleşiyor. Bu görünüm, deprem bölgesindeki konut arzının toparlanmasının, geri göç kanalıyla daha önce göç alan illerdeki kiralık konut talebini de kademeli olarak azaltıyor olabileceğine işaret ediyor. Konutların teslimi ile hanehalklarının geri dönüş kararlarının çeşitli ailevi tercihler ve kısıtlar nedeniyle eş zamanlı gerçekleşmemesi, bu etkinin gecikmeli olarak ortaya çıkmasını açıklayabilir.
Deprem konutu projelerinin büyük ölçüde tamamlanmasıyla birlikte inşaat sektörü istihdamı deprem bölgesinde gerilerken, deprem bölgesi dışındaki illerde hızlı bir artış gösterdi. İnşaat kapasitesinin bölge dışına yönelmeye başlamasının, konut arzındaki artışın önümüzdeki dönemde daha geniş bir coğrafyaya yayılabileceğine işaret ettiği vurgulandı. Geri göç sürecinin zamana yayılması da dikkate alındığında deprem sonrasında başlayan yeniden imar sürecinin kira dinamikleri üzerindeki etkilerinin deprem konutlarının teslimiyle sınırlı kalmayabileceği değerlendirildi.
Bu çerçevede, deprem bölgesindeki konut arzı artışının gerek deprem bölgesinde gerekse dolaylı etkilenen illerde kira artışlarını baskılamaya devam etmesinin ön görüldüğü belirtildi. Bu tespitlerin ışığında konut arzındaki iyileşmenin önümüzdeki dönemde kira enflasyonundaki yavaşlamayı destekleyebilecek unsurlardan biri olacağına işaret edildi.