Domates tenceresi kaça kaynıyor

Domatestin Türkiye topraklarındaki tarihi Lale Devri’ne denk geliyor. 1720’lerde tanıdığımız bu lezzetli ürünle o kadar iyi anlaştık ki, bugün dünyanın en büyük üç domates üreticisinden biriyiz. Dünyada en çok domates üreten ilk üç ülke Çin (yaklaşık 68 milyon ton), Hindistan (20 milyon tonun üzerinde) ve Türkiye (13 milyon ton civarı). Uzun yıllardır iç piyasadaki tüketim çeşitlerinden biri de vatandaşın kış aylarında artan fiyatlara karşı bütçesini korumak amacıyla domatesi konserve haline getirmesi. Bu işlem için en uygun olan ‘uzun tarla domatesi’ de artık tezgâhlarda. Domates sosu, menemen, salça yapımı için ocaklarda tencereler kaynamaya hazırlanıyor. Yaz lezzetini kavanozlayarak kışa taşıma geleneği, hem kültürel bir alışkanlık hem de tam bir ‘ev ekonomisi’ başlığı. Biz de bu ekonominin girdilerine ve maliyetine mercek tuttuk.

YERLİ DOMATESLER TEZGÂHTA

Konserve yapımında en uygun domates türü olarak öne çıkan ve ‘rio, sivri, yumurta, petemek’ olarak adlandırılan domatesin fiyatı market ve pazarlarda 20-35 TL arasında değişiyor. 1 litrelik konserve kavanozlarının fiyatı ise 22-25 TL arasında değişiyor. Bazı marketlerde ise indirimsiz fiyatı 40 TL’yi buluyor. Kavanoz kapağı da sağlıklı bir saklama için çok önemli. Onun da fiyatı ortalama 5 TL. Ortalama 20 kilo domatesle yapılan konserveyle yaklaşık 15 adet 1 litrelik kavanoz doldurulabiliyor. Bu hesapla 20 kilogram domatesle yapılan kışlık sosun maliyeti 805-950 TL’yi buluyor. Geçen sene de aynı kalemleri hesaplamış ve toplam maliyeti 705-880 TL olarak hesaplamıştık. Domatesin yanı sıra biber de konservelerde en çok kullanılan sebze olarak öne çıkıyor.

HALDE FİYATLAR NASIL

İstanbul Ticaret Odası (İTO), temmuzda İstanbul’da perakende fiyatı en fazla artan ve azalan ürünleri açıkladı.

Buna göre, geçen ay fiyatı en çok artan ürün yüzde 103.57 ile sivri biber olurken, bu ürünü yüzde 98.71 ile çarliston biber takip etti. Ticaret Bakanlığı’nın Hal Kayıt Sistemi’nde yer alan güncel verilere de baktık. Buna göre, petemek domatesin kilogram fiyatı halde ortalama 10.5 TL, salçalık domatesin kilosu ise 4.93 TL.

İBB’nin Avrupa Yakası Hal Müdürlüğü verilerine göre ise domatesin kilosu 30-60 TL arasında değişirken, sos yapımında tercih edilen petemek domatesin kilosu ortalama 10-20 TL. Bu fiyat mayıs ayında 38-95 TL arasındaydı.

DOMATES RENDESİ MARKETTE 45-80 TL

Evde hazırlanan konservelerle market raflarında satılan konserve ürünler arasındaki fiyat farkı da azalmış durumda. Marketlerde 685-700 gramlık domates rendesi markaya göre 45-80 TL arasında değişiyor. Doğranmış domates veya domates püresi ise ortalama 40-60 TL. Organik ürünler satan butik üreticilerde fiyatlar ise 200-300 TL aralığında.