Kurlar, dış ticaret ve finansman gereği

25.02.2008 - 09:35 | Son Güncelleme :

Türkiye, bu yıl 95 milyar dolar dış finansman bulmak durumunda ve 2008 yılının dış finansman açısından kolay bir yıl olmayacağı da ortada

Türkiye, bu yıl 95 milyar dolar dış finansman bulmak durumunda ve 2008 yılının dış finansman açısından kolay bir yıl olmayacağı da ortada. Bu nedenle ekonomi yüzde 4-5`den daha yavaş büyüyecek ve kurlar hareketlenecek. 

Baturalp Candemir / REFERANS GAZETESİ

İhracat performansı üzerinde yorumlar yapılırken, hep kurlara odaklanan bir tartışmanın içinde buluyoruz kendimizi. Yapılan ampirik çalışmalar ihracatı etkileyen en önemli değişken olarak dış talebe işaret ediyor. İster OECD ülkelerinin büyüme hızını, ister Avrupa Birliği`nin (AB) büyüme hızını alın; ihracatı etkileyen en önemli değişken dış talep. Reel kur ise çoğunlukla istatistiki olarak anlamsız veya çok düşük bir parametreye sahip bir değişken olarak kalıyor. Buna rağmen kurlar, ihracatla ilgili tüm tartışmaların odak noktasında. 

Tartışmalar çok doğal

İmalat sanayiinde faaliyet gösteren şirketlerin maliyetlerinin işçilik, hammadde, aramalı ve finansman maliyetlerinden oluştuğunu düşünelim. Dışa açık ülkelerde, ulaştırma maliyeti nedeniyle bir miktar fark olsa da hammadde ve aramalı maliyetlerinin birbirine çok yakın olduğu varsayılabilir. Ayrıca, sermaye hareketlerinin serbest olduğu bir ortamda, ihracatçı şirketlerin de büyük oranda yabancı para cinsinden kendilerini fonladığı düşünülürse, finansman maliyeti de farklı ülkelerdeki şirketler için çok farklılaşmayacaktır. Böylece, birim işgücü maliyeti ve kurlar aynı sektörde, farklı ülkelerde faaliyet gösteren şirketlerin rekabet gücünü belirleyen faktörler olarak ortaya çıkıyor. Bu çerçevede, kurlarla ilgili tartışmaları doğal karşılamak gerek.

Ancak, acaba yukarıda diğer maliyetlerle ilgili olarak yaptığımız varsayımlar gerçeğe ne kadar yakın?

Maliyet rekabeti etkiliyor

Ülkede kayıt dışı ve elde edilen geliri düşük beyan etme pratiği o kadar yaygın ki devlet gelir ve kurumlar vergisi toplamakta zorlanıyor. Kendisinden beklenen hizmeti sunmak için gereken kaynak dolaylı vergilerden sağlanmaya çalışılıyor. Belge düzeni de bir türlü oturtulamadığı için, dolaylı vergilerin de etkin bir şekilde toplanması da mümkün olmuyor. O zaman yapacak tek birşey kalıyor; toplanabilen vergilerin artırılması.

Türkiye`de, akaryakıt ürünleri ve doğalgaz üzerindeki vergilerin ne kadar yüksek olduğu biliniyor; elektrik fiyatları da daha önce yapılan anlaşılması güç kontratlar nedeniyle yüksek. Buna bir de elektrik parasını ödemeyenlerin ve iletirken kaybedilen enerjinin de maliyetini ekleyince, elektrik parası ödeyenler sanayicinin omuzlarındaki yükün ne kadar yükseldiği anlaşılıyor. Benzer bir şekilde sosyal güvenlik primlerinin yüksekliği, iş piyasasının esnekliğini yitirmiş olması ve diğer maliyetler şirketlerin rekabet gücünü olumsuz etkiliyor.

Belki de, bunlar çözümü kolay olmayan sorunlar olduğu için hep, Merkez Bankası`nın kur politikasına takılıp duruyoruz. 

Dış finansman zorda

2008 yılının dış finansman açısından kolay bir yıl olmayacağı ortada. Petrol fiyatları 2007 yılında ortalama 73 dolar civarındaydı. Şu anda 95 dolar civarında seyreden fiyatlar, 2008 ortalamasında 85 dolara bile gerilese, enerji ithalatı faturası 5 milyar dolar kadar kabaracak. Sadece sözkonusu artışın karşılanması için ihracatın yüzde 5 büyümesi gerekiyor. AB ekonomisinin yavaşladığı bir ortamda, bu hiç kolay değil.

2007 yılında kısa vadeli borçlarını döndürdükten sonra, yaklaşık 80 milyar dolar dış kaynak bulan Türkiye, 2008 yılında, yine kısa vadeli dış borcunu çevirdikten sonra, 85 milyar dolar dış finansman bulmak durumunda. Bu rakama, bir de Merkez Bankası`nın ihale yöntemiyle alacağı minimum (bugünden itibaren günlük 30 milyon dolar alacağı varsayımıyla) 8.5 milyar doları da eklediğinizde gereken finansman 95 milyar dolara yaklaşıyor. "Dış koşullar kötüye giderken, daha fazla kaynak bulabilmek mümkün olmayacaktır" diye düşünüyoruz. O zaman ekonomi bizim düşündüğümüz gibi yüzde 4-5`den daha yavaş büyüyecek ve/veya kurlar hareketlenecek. Gidişatı dış konjonktür olduğu kadar yerli bireysel yatırımcının yabancı para-YTL arasındaki tercihi belirleyecek.


Bu haberi okuyanlar bunları da okudu
 
KAPANIŞLAR (BIST)
BUGÜN 1000 TL NE OLDU?
1.006 TL        
BORSA
1.002 TL        
DOLAR
999 TL        
EURO
1.000 TL        
ALTIN
 

bigpara

Copyright © 2018 Tüm hakları saklıdır.
Hürriyet Gazetecilik Matbaacılık A.Ş.

YASAL UYARI:
Piyasa verileri Matriks Bilgi Dağıtım Hizmetleri A.Ş. tarafından sağlanmaktadır. Üye girişi yapılan Canlı Borsa sayfaları haricinde Hisse senedi verileri 15 dk gecikmelidir. Tahvil-Bono-Repo özet verileri her durumda 15 dk gecikmelidir.

Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti; aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri, mevduat kabul etmeyen bankalar ile müşteri arasında imzalanacak yatırım danışmanlığı sözleşmesi çerçevesinde sunulmaktadır. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler, yorum ve tavsiyede bulunanların kişisel görüşlerine dayanmaktadır. Bu görüşler mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Bu nedenle, sadece burada yer alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir. Bununla beraber gerek site üzerindeki, gerekse site için kullanılan kaynaklardaki hata ve eksikliklerden ve sitedeki bilgilerin kullanılması sonucunda yatırımcıların uğrayabilecekleri doğrudan ve/veya dolaylı zararlardan, kar yoksunluğundan, manevi zararlardan ve üçüncü kişilerin uğrayabileceği zararlardan dolayı Hürriyet Gazetecilik ve Matbaacılık A.Ş hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

BIST isim ve logosu "Koruma Marka Belgesi" altında korunmakta olup izinsiz kullanılamaz, iktibas edilemez, değiştirilemez.

BIST ismi altında açıklanan tüm bilgilerin telif hakları tamamen BIST'e ait olup, tekrar yayınlanamaz.