Kritik tüyo IMF`den

18.07.2003 - 09:20 | Son Güncelleme : 18.07.2003 - 09:20

Tesadüfün böylesi Fischer, dalgalı kur için bastırdı. Şubat 2001 Krizi`nde Citibank 1 milyar dolar aldı. Fischer daha sonra Citibank`ın başına geçti

Meclis, Yolsuzlukları Araştırma Komisyonu, Şubat 2001 Krizi`nin karanlık kalan yönlerini gün ışığına çıkarırken, bir dönem IMF`nin etkili ismi konumundaki Stanley Fischer da hedef adam haline geldi.

IMF Birinci Başkan Yardımcısı iken Türkiye`ye dalgalı kur baskısı yapan Fischer, daha sonra bu görevinden ayrıldı ve Citibank`a geçti. Fischer`ın tepe noktasına çıktığı Citibank`ın, kriz sırasında Merkez Bankası`ndan düşük kurla en yüksek miktarda döviz çeken banka olması milletvekillerinin dikkatinden kaçmadı. Citibank, o tarihte Merkez Bankası`ndan tam 1 milyar 63 milyon dolar çekti ve ilk sıraya oturdu.

DALGALI KURU O İSTEDİ
Kur politikaları konusundaki uzmanlığı ile tanınan Fischer, 1999 yılında Türkiye ile imzalanan stand-by düzenlemesinde, önce kur çıpası modelini önerdi. Ancak Kasım 2000`de başlayan mali kriz sırasında, kamuoyuna çok yansımayan bir öneriyi gündeme getirdi.

O sırada, Fischer`la, zaman zaman 7.5 saati bulan tele konferans trafiği yürütülüyordu. Fischer, Kasım Krizi`nin ortasında, Program darbe aldı. Dalgalı kura geçmekten başka seçeneğiniz yok! dedi ama hükümet karşı çıktı.

Demirbank`ın, Fon`a devredilmesi ve IMF`nin 10 milyar dolarlık ek rezerv kolaylığı yaratmasıyla sonuçlanan Kasım Krizi`nden sonra, 11 Aralık`ta, Hazine Müsteşarı Selçuk Demiralp ve Merkez Bankası Başkanı Gazi Erçel önce Frankfurt`a ardından New York`a geçti. Döviz desteğine ihtiyaç duyan Türkiye, Citibank`tan 6 ay için 1 milyar dolar kredi buldu ve bu kredinin 6 ay opsiyonla uzatılması olanağı da elde edildi. New York`ta, Türk ekonomi kurmayları ile görüşen Fischer, şubat ayındaki senaryosunun ipuçlarını da verdi ve şöyle dedi Köpek balıkları bir kere kan kokusunu aldı. Bundan sonra sizi rahat bırakmazlar. Bu işi birincisinde halletmek lazımdı!

İşler karışmış
Takvimler, 19 Şubat 2001`i gösterdiğinde, kasım-aralık aylarının sancılı günlerini atlatan ekonomi bürokratları, İstanbul`da önemli bir toplantıya ev sahipliği yapıyorlardı. G-20 Maliye Bakan Yardımcıları Türkiye`deydi. Ankara`da siyasi kriz çıktı haberini alan Fischer, Müsteşar Demiralp`le karşılaştı ve ona Bu iş bitti. İşler karışmış dedi. Fischer, 19 Şubat akşamı Ankara`ya geçti.

O gün saat 18.30`da Başbakan Ecevit`le görüştü ve serbest dalgalı kur istedi. Ecevit, bu talebi gayet soğukkanlı bir şekilde dinledi ve Koalisyon ortakları ile değerlendireceğiz dedi. O gece yapılan zirvede ekonomi yönetimine, Ya dalgalı kura geçin ya da IMF desteğini unutun mesajını veren Fischer, bu mesajın Başbakan Bülent Ecevit`e iletilmesini istedi.

Fischer, 20 Şubat sabahı erken saatlerde Merkez Bankası yetkilileriyle son kez görüşüp, öğle saatlerinde Türkiye`den ayrıldı.

Citibank bu parayı nereden buldu?
Citibank, 20 Şubat`ta yabancı müşterilerini arayıp, Biz dolara dönüyoruz mesajını iletti

Yerli bankalar Türk Lirası sıkışıklığından kırılırken, Şubat 2001 krizinde devalüasyon kararı çıkmadan önce Citibank`ın parayı basıp Merkez Bankası`ndan 1 milyar dolar aldığı operasyonu yöneten adam ortaya çıktı. O dönem Citibank Hazinesi`nin başında Ali Karaali vardı. Peki o gün Citibank piyasada yüklü miktarlarda Türk Lirası yokken bu parayı nereden buldu?

DOLARA DÖNÜYORUZ
`Anayasa kitabı fırlatma` krizinin yaşandığı 19 Şubat 2001`den bir hafta önce Citibank, bono piyasasında satışa geçerek TL`ye dönmeye başladı. Bankalararası piyasada yerli bankalara TL borç vermek için hat açmayan banka para biriktirmeye koyuldu. Açık pozisyonlarını kapatmak için Merkez Bankası`ndan döviz talep eden bankaların 19-21 Şubat arasında satın aldığı 5.3 milyar dolardan 1 milyar doları tek başına alan Citibank, devalüasyon tedirginliğinin had safhaya çıktığı 20 Şubat günü sabahı ise operasyonda ikinci adıma geçildi. Citibank`ın Hazine Birimi`nden kurumsal müşterilerine telefonla şu mesaj geçildi Dolara dönüyoruz. Siz de dolar alın.

Bu mesajın ardından bankanın Türkiye`de kurulu yabancı ortaklı firmaların mevduatlarını da devreye sokarak Türk Lirası cephanesini güçlendirdiği belirtildi.

Bir yandan da banka bir telefonla Londra kaynaklı finansörlerden dolar toplamaya koyuldu. O gün yabancı bankaların dolar kotasyonları bir anda fırladı. Merkez`in kuru 686 bin lirayken yabancılar 750-800 bin liradan dolar satıyordu. Yabancı şirketlerin dolar almak için yarıştığı gün TL`ler Merkez`den dolar almaya koşan yabancılara aktı.

`Merkez dolar satışını bıraksın`
21 Şubat`ı 22 Şubat`a bağlayan gün Başbakanlık`ta 13 saati aşan bir toplantı yapıldı. Başbakanlık`taki ekonomi zirvesi, saat 13.15`te Başbakan Yardımcısı Hüsamettin Özkan`la start aldı. Başbakan Ecevit ise saat 14.10`da zirveye başkanlık yapmaya başladı. Zirvenin en kritik konusu, kur çapası modelinden dalgalı kur modeline geçiş kararının verilmesi idi. Dikkatli gözlerden kaçmayan bir ayrıntı, Merkez Bankası Başkanı Gazi Erçel`in cebinde gizliydi. Erçel, Başbakan`ın, dalgalı kura geçiş kararını açıklama metni olarak kaleme almış, hazırlıklı gelmişti.

Erçel, bir kur hedefini savunmak pahasına döviz rezervlerinin erimesini göze alamayacaklarını belirtti ve Bu kararı almak zorundayız. IMF desteğini çeker. Yalnız kalırız yorumunu yaptı.

Başbakan Ecevit, bu zor karar öncesinde son bir kez IMF Başkanı ile görüştü. IMF`nin tavrı keskindi ama program yenilenirse destek gelecekti. İlerleyen günlerde ABD Başkanı da Ecevit`i aradı. ABD açıkça, IMF ile anlaşın diyordu.

Ancak iş bu noktada bitmedi. Bir grup bürokrat kritik bir konuya dikkati çekti. Bürokratlar, Madem serbest dalgalı kura geçiliyor, o halde Merkez Bankası döviz satışını hemen durdursun uyarısını yaptı.

Bu haberi okuyanlar bunları da okudu
 
KAPANIŞLAR (BIST)
BUGÜN 1000 TL NE OLDU?
985 TL        
BORSA
1.000 TL        
DOLAR
1.008 TL        
EURO
1.007 TL        
ALTIN
 

bigpara

Copyright © 2018 Tüm hakları saklıdır.
Hürriyet Gazetecilik Matbaacılık A.Ş.

YASAL UYARI:
Piyasa verileri Matriks Bilgi Dağıtım Hizmetleri A.Ş. tarafından sağlanmaktadır. Üye girişi yapılan Canlı Borsa sayfaları haricinde Hisse senedi verileri 15 dk gecikmelidir. Tahvil-Bono-Repo özet verileri her durumda 15 dk gecikmelidir.

Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti; aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri, mevduat kabul etmeyen bankalar ile müşteri arasında imzalanacak yatırım danışmanlığı sözleşmesi çerçevesinde sunulmaktadır. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler, yorum ve tavsiyede bulunanların kişisel görüşlerine dayanmaktadır. Bu görüşler mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Bu nedenle, sadece burada yer alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir. Bununla beraber gerek site üzerindeki, gerekse site için kullanılan kaynaklardaki hata ve eksikliklerden ve sitedeki bilgilerin kullanılması sonucunda yatırımcıların uğrayabilecekleri doğrudan ve/veya dolaylı zararlardan, kar yoksunluğundan, manevi zararlardan ve üçüncü kişilerin uğrayabileceği zararlardan dolayı Hürriyet Gazetecilik ve Matbaacılık A.Ş hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

BIST isim ve logosu "Koruma Marka Belgesi" altında korunmakta olup izinsiz kullanılamaz, iktibas edilemez, değiştirilemez.

BIST ismi altında açıklanan tüm bilgilerin telif hakları tamamen BIST'e ait olup, tekrar yayınlanamaz.