Erbakan Hoca’nın yaptığı makine ‘güm’ diye patladı

27.12.2001 - 09:47 | Son Güncelleme :

1955 yılında Erel Çelik Fabrikaları olarak faaliyete başlayan Arçelik geçmişten bugüne faaliyetlerinin öyküsünü ‘Mamulâttan Markaya’ kitabında topladı. 45 yıl boyunca kurum içinde çalışanların anıları ve şirket arşiv bilgilerinden oluşan kitap aynı zamanda kurum tarihi olarak önemli bir belgesel olma özelliğini taşıyor.

Politikaya girdiğinden bu yana ‘yerli sanayi’ sloganı üzerinden siyaset yapan Necmettin Erbakan’ın profesörlük unvanına karşın mühendislikteki bir başarısızlığı ortaya çıktı.

Arçelik’in geçmişten bugüne hikayesinin anlatıldığı ‘Mamulâttan Markaya’ kitabında, kapatılan Refah Partisi Genel Başkanı Necmetin Erbakan’ın Arçelik için ürettiği elektrik motorunun patladığı belirtildi. Arçelik’te 1960’larda görev yapan Turgut Kayakan, Erbakan’ın ürettiği moturun nasıl patladığını şöyle anlattı:

‘Karıştırıcı olmadı, motor yapayım’

Profesör Necmettin Erbakan, akademisyen hüviyetinin dışında, imalat sektörüne de girmiş ve Silahtarağa’da, Çekoslovak lisansıyla bir motor fabrikası kurmuştu; Gümüş Motor! Çok iddialıydı ve bizim eşya sektörüne de hizmet edebileceğini söylüyordu. Bir gün ziyaretimize geldi, dedi ki: ‘Siz bu çamaşır makinelerinin motorlarını nereden ithal ediyorsunuz, ben bu motoru size yapabilirim!’ Necmettin Bey bize motor teklif etmeden önce, karıştırıcı da yapmak istemiş, kabul etmiştik; ama yapamamıştı. Erbakan, ‘Karıştırıcı yapamadım ama motor konusunda iddialıyım’ dedi, fabrikasına davet etti bizi.

Necmettin Bey’e bir makine verdik, numune olarak; umutla bekliyoruz. Birkaç ay geçti. Necmettin Bey, Sütlüce’ye geldi: ‘Elektrik motorunu yaptık... buyrun!’ dedi. Motorun fişini de uğurlu elleriyle soktu prize... ve motor paf dedi patladı! Bu olaydan sonra da bu proje üstüne bir daha düşmedi Necmettin Bey, bıraktı; bir daha bizi aramadı.


Araplardan İsrail boykotu

Arçelik, 11 kasım 1959 tarihinde buzdolabı üretimine geçmek üzere İsrailli Amcor firmasıyla teknik yardım anlaşması yapar. Ve ilk yerli buzdolabı 26 Temmuz 1960’da üretilir. Statü sembolü olan Arçelik buzdolabı yok satar ama ihracatta Arapların boykotu ile karşılaşır. Arap Birliği yalnız Arçelik’i değil, başta Vehbi Koç olmak üzere tüm yönetim üyelerini kara listeye alınır ve Arap ülkelerine girişleri yasaklanır. Boykot Amcor ile ilişkiler kesilene kadar da sürer.


Pakistan’a, başkanın ailesine bayilik vererek girdi

Yıl 1970’lerin sonu. Pakistan ile Türkiye arasında büyük bir dostluk yaşanıyor. Eyüp Han dönemi. Eyüp Han’ın bir yakınıyla ilişki kurulamazsa Arçelik buzdolaplarının Pakistan’da satılması zor. Eyüp Han’ın yakınlarından biri bulunur ve bayilik verilir. 100 adet buzdolabı satılır, sonra sparişler kesilir. Araştırılır, buzdolapların satılmadığı ve elde kaldığı ortaya çıkar. Gerekçesi ise ilginçtir: Buzdolapları kilitleri olmadığı için satılamaz. Çünkü Pakistan’ın zenginleri çok az geliri olan hizmetçileri yiyecekleri çalmasın diye kilidi olmayan hiç bir dolabı evlerine sokmazmış.


Çamaşır makinesiyle Susurluk ayranı

Balıkesir yetkili servisi olarak Arçelik’e katılan Cengiz Ermutlu çamaşır makinesinde nasıl ayran yapıldığını şöyle anlatıyor: Bir gün dediler ki, ‘Bir ayrancının çamaşır makinesi’ bozulmuş; gittik. O zaman Ç3 - A’larımız var. Karıştırıcı dönmüyormuş. Daha motora sıra gelmeden karıştırıcıyı söküp çıkardığımda altının silme yağ olduğunu gördüm. ‘Siz bununla ne yıkıyorsunuz’ dedim. ‘Ayran yapıyoruz’ dediler.


‘Annem tokaçla çamaşır yıkardı’

Arçelik gibi bir firmanın sahibi olmasına rağmen Vehbi Koç’un evine, eşi ölene kadar çamaşır makinesi girmemiş. Vehbi Koç’un kızı Sevgi Gönül, Arçelik’in ‘Mamulâttan Markaya’ kitabında anılarını anlatırken, annesinin çamaşır makinesi kulanmadığını şöyle dile getirdi: Çamaşır makinesi girmedi bizim eve, baba evimize yani... Çünkü tokaç denilen bir araç vardı o tarihlerde şöyle tahtadan kocaman bir toknak... İşte o tokaç ve kille yıkardı çamaşırı annem. Bizim eve çamaşır makinesi çok geç girdi, ancak annem vefat ettikten sonra, biz çocukları aldık babama çamaşır makinesini.’


Servis telsizine asker engeli

Arçelik, üretim ile birlikte servis ağını da geliştirmek ister. Bunun için motorize ekipler kurar. Yıl 1960’lı yılların ortasıdır. Haberleşme sorunu vardır ve telsiz sistemi kurulmak istenir. Ancak Arçelik, Emniyet Müdürlüğü’nden ve İçişleri Bakanlığı’ndan izin alır ama Genelkurmay’a takılır. Genelkurmay, özel kişi ve şirketlerin telsiz sistemi kurmasını sakıncalı bulur ve takılan araç ve gereçleri söktürür.

Bu haberi okuyanlar bunları da okudu
 
KAPANIŞLAR (BIST)
BUGÜN 1000 TL NE OLDU?
1.000 TL        
BORSA
1.000 TL        
DOLAR
1.003 TL        
EURO
997 TL        
ALTIN
 
bigpara

Copyright © 2020 Tüm hakları saklıdır.
Hürriyet Gazetecilik Matbaacılık A.Ş.

YASAL UYARI:
Piyasa verileri Foreks Bilgi İletişim Hizmetleri A.Ş. tarafından sağlanmaktadır. Üye girişi yapılan Canlı Borsa sayfaları haricinde Hisse senedi verileri 15 dk gecikmelidir. Tahvil-Bono-Repo özet verileri her durumda 15 dk gecikmelidir.

Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti; aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri, mevduat kabul etmeyen bankalar ile müşteri arasında imzalanacak yatırım danışmanlığı sözleşmesi çerçevesinde sunulmaktadır. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler, yorum ve tavsiyede bulunanların kişisel görüşlerine dayanmaktadır. Bu görüşler mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Bu nedenle, sadece burada yer alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir. Bununla beraber gerek site üzerindeki, gerekse site için kullanılan kaynaklardaki hata ve eksikliklerden ve sitedeki bilgilerin kullanılması sonucunda yatırımcıların uğrayabilecekleri doğrudan ve/veya dolaylı zararlardan, kar yoksunluğundan, manevi zararlardan ve üçüncü kişilerin uğrayabileceği zararlardan dolayı Hürriyet Gazetecilik ve Matbaacılık A.Ş hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

BIST isim ve logosu "Koruma Marka Belgesi" altında korunmakta olup izinsiz kullanılamaz, iktibas edilemez, değiştirilemez.

BIST ismi altında açıklanan tüm bilgilerin telif hakları tamamen BIST'e ait olup, tekrar yayınlanamaz.