Kamu özel ortaklığı projelerinde kur riski devletin üzerinde

09.12.2016 - 09:08

Cumhurbaşkanı’nın çağrısıyla başlayan TL kampanyası, özelleştirme ihalelerinde yeni düzenleme gereksinimi ortaya çıkardı. Söz konusu ihalelerde oluşacak kur farkına çözüm aranıyor.

Türk Lirasının güçlendirilmesi ve etkinliğinin artırılması için kamu ve özelleştirme ihalelerinde yerli paranın kullanılması yönündeki uygulama için kurumlar çalışma yapıyor. Bu alanda en önde gelen unsurlardan biri çok yüksek miktarların konu olabildiği özelleştirme ihaleleri oldu. DÜNYA’ya bilgi veren kaynaklar, özellikle uluslararası ihalelerde olası alıcıların hazırlığının sağlıklı olabilmesi için çalışma yaptıklarını belirtti. Bu hazırlıkta, olası bir satışta yabancıların ödeyeceği net tutarı anlayabilmesinin önemli olduğunu vurguladılar. TEPAV Yönetişim Çalışmaları Merkezi Direktörü, eski Hazine Kamu Finansmanı Genel Müdürü Emin Dedeoğlu, kamu maliyesinin neredeyse tamamının zaten TL olduğunu, fonlar, bazı yurt dışı alım yapan kamu kuruluşları dışında yabancı para cinsinden varlıkların bulunmadığını hatırlattı.

DÜNYA’nın sorularını yanıtlayan Dedeoğlu, özelleştirme ihalelerinde TL kullanımı konusunda risk bulunduğunu belirterek, “Bir karar çıktı, yabancı ortaklı alıcılarla sözleşme görüşmeleri 2 ay veya daha fazla sürdü. TL’nin değer kaybetmesi durumunda kamu zarar etmiş olacak. Bürokratlar böyle riskler üstlenmek istemez” dedi.

GENEL İHALE SİSTEMİNİN BÜYÜK KISMI ZATEN TL İLE

Türkiye sisteminde, özelleştirme dışındaki kamu mal ve hizmet alımları genel ihale sistemi içinde büyük kısmı TL üzerinden gerçekleştiriliyor. Bu konuda şirketler de, idareler de oldukça deneyimli. Bu tür ihalelerde TL ile sözleşme yapılmışsa kur riskinin tamamı yüklenici firma üzerinde bulunuyor. Sistem içinde “fiyat farkı” olarak adlandırılan ve her yıl yapılan işin asgari bedellerinde artışa bağlı olarak firmalara ilave ödeme sağlayan mekanizma bulunuyor. Zaman zaman da Bakanlık ya da Bakanlar Kurulu kararıyla girdilerdeki olağanüstü artışları karşılamaya yönelik fiyat farkı ödemeleri yapılabiliyor.

Kur riskinin son dönemdeki en önemli aracı ise kamu-özel ortaklığı projelerinde oldu. Karayolu, köprü, havalimanı, enerji üretim ve şehir hastanelerini inşa eden şirketlere kamu ikili bir garanti uyguladı. Bunlardan ilki aldıkları krediye garanti verildi. Ayrıca şirketlere yolcu- hasta sayısı ya da enerji alım garantisi sağlandı. Bu projelerin büyük kısmında da yolcu sayısı, köprüden geçecek araç sayısı, hasta sayısı vb. temel birim ücretler dövize endeksli olarak belirlendi. Merkez Bankası yaptığı bir çalışmada, bu türden işleri üstlenen şirketlerin kamu ile “dövize endeksli sözleşmeler” yapması nedeniyle riskinin sınırlı olduğunu ortaya koydu. Ancak burada kur riski hem krediler hem de hizmet birim açısından kamuya geçti.

MEVCUT DURUMA SINIRLI ETKİ EDER

TEPAV Yönetişim Çalışmaları Merkezi Direktörü, eski Hazine Kamu Finansmanı Genel Müdürü Emin Dedeoğlu, kamunun TL kullanmasının kur etkisinin sınırlı kalacağını, daha çok psikolojik yönünün ağırlıklı olacağını vurguladı. Kamu maliyesinde özellikle merkezi bütçe kapsamındaki kuruluşların neredeyse tamamen TL ile işlem yaptığını belirten Dedeoğlu, bunun dışında kalan kuruluşlarda da KİT’ler, yurt dışından alım yapan savunma kuruluşları gibi kuruluşların kaldığını hatırlattı. Bu kuruluşları da işlem yapmak için kullandığını belirtti.

Emin Dedeoğlu, özelleştirme kapsamında ise TL ile işlem yapmakta, TL’nin değer kaybetmesi riskine karşı bürokratların çekingen davranabileceğini belirtti.

KUR RİSKİ KAMU-ÖZEL ORTAKLIĞINDA

Kur ile işlem yapılmasında öncelikli risk ise kamu-özel ortaklığı projelerinde oluştu. Merkez Bankası yaptığı bir tahmini yönü yüksek çalışmada 49 milyar TL’lik kredi kullanılan bu projelerin kur riskinin dağınık olduğunun altı çizildi.

Kur riskinin, şirketler açısından kamu ile yaptıkları sözleşmelerde dövize endeksli birim maliyet ile kamuya aktarıldığı gözlendi. Buna karşılık, kamu, hem verdiği garantide hem de yolcu, hasta, araç gibi birim sayı garantilerinde kur riskini üstüne almış oldu.

Merkez Bankası çalışmasında en fazla döviz cinsi kredi kullanan kamu özel ortaklığı projelerinin enerjide görüldüğünün, onların da kamu alım garantilerinin yabancı para cinsinden verildiğine dikkat çekildi. Burada da kur riski yine kamunun üzerinde kaldı.


Etiketler

  • dolar
  • döviz
  • dolar/TL
  • TL
  • Türk Lirası
Bu haberi okuyanlar bunları da okudu
 
  • BIST
  • DOLAR
  • EURO
  • ALTIN
  • KREDİ
110.248 Değişim: 0,84% Hacim : 5.964 Mio.TL Son veri saati : 18:10
Düşük 109.786 18.12.2017 Yüksek 110.837
Açılış: 109.812
3,8334 Değişim: -0,76%
Düşük 3,8209 18.12.2017 Yüksek 3,8695
Açılış: 3,86265
4,5180 Değişim: -0,44%
Düşük 4,5118 18.12.2017 Yüksek 4,5560
Açılış: 4,5378
155,46 Değişim: -0,28%
Düşük 155,18 18.12.2017 Yüksek 156,27
Açılış: 155,89
TL
Ay
%

bigpara

Copyright © 2017 Tüm hakları saklıdır.
Hürriyet Gazetecilik Matbaacılık A.Ş.

YASAL UYARI:
Piyasa verileri Matriks Bilgi Dağıtım Hizmetleri A.Ş. tarafından sağlanmaktadır. Üye girişi yapılan Canlı Borsa sayfaları haricinde Hisse senedi verileri 15 dk gecikmelidir. Tahvil-Bono-Repo özet verileri her durumda 15 dk gecikmelidir.

Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti; aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri, mevduat kabul etmeyen bankalar ile müşteri arasında imzalanacak yatırım danışmanlığı sözleşmesi çerçevesinde sunulmaktadır. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler, yorum ve tavsiyede bulunanların kişisel görüşlerine dayanmaktadır. Bu görüşler mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Bu nedenle, sadece burada yer alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir. Bununla beraber gerek site üzerindeki, gerekse site için kullanılan kaynaklardaki hata ve eksikliklerden ve sitedeki bilgilerin kullanılması sonucunda yatırımcıların uğrayabilecekleri doğrudan ve/veya dolaylı zararlardan, kar yoksunluğundan, manevi zararlardan ve üçüncü kişilerin uğrayabileceği zararlardan dolayı Hürriyet Gazetecilik ve Matbaacılık A.Ş hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

BIST isim ve logosu "Koruma Marka Belgesi" altında korunmakta olup izinsiz kullanılamaz, iktibas edilemez, değiştirilemez.

BIST ismi altında açıklanan tüm bilgilerin telif hakları tamamen BIST'e ait olup, tekrar yayınlanamaz.