Cari açıktaki daralma ve değişmeyen üretim yapısı

13.11.2018 - 10:37
Cari açıktaki daralma ve değişmeyen üretim yapısı | Ekonomi Haberleri

Bir önceki yıl eylül ayında yüklü açık veren cari açık, bu yıl eylülde 1.8 milyar dolar fazla verdi. İkinci aydır devam eden cari fazlanın, ekim ayında daha da büyümesi bekleniyor. Değişen cari denge tabi ki ekonomik dengelemede olumlu rol oynuyor ama başka riskleri de beraberinde getiriyor.

İşte Hürriyet gazetesi yazarı Erdal Sağlam'ın bugünkü yazısı...

2017 Eylül ayında 4.4 milyar dolar cari açık veren Türkiye’nin ödemeler dengesi bilançosunun bu yıl aynı ayda 2.6 milyar dolar fazla vermesi bekleniyordu. Beklentilerin altında da kalsa cari fazla rakamı 1.8 milyar doları aştı. Bu rakamlarla birlikte eylül ayı sonunda 12 aylık cari açık rakamı da 46.6 milyar dolara kadar inmiş oldu. Geçen yıl eylül sonunda 12 aylık açık rakamı 52.3 milyar dolar olarak gerçekleşmişti.

Bu rakamlar aynı zamanda azalan döviz ihtiyacı nedeniyle kurlar üzerindeki baskının neden hafiflediğinin de bir göstergesi. Bir yandan ABD ile iyileşen ilişkiler öte yandan alınan tedbirlerin etkili olduğu kesin ama cari açık kanalıyla dövize olan ihtiyacın azalması kurlardaki düşüşte önemli rol oynadı. Cari açık rakamlarındaki değişimin kurlar üzerindeki etkisi, gecikmeli olarak görülüyor.

##$HABER_1450484$##

Bu rakamlar aynı zamanda daha sonra açıklanacak büyüme ve işsizlik rakamları için de bir gösterge niteliğinde. Bu rakamların ardından piyasadaki ekonomistlerin büyüme rakamlarını tekrar tartışmaları da bunun bir göstergesi. Yeni Ekonomik Programda yüzde 3.8 olarak revize edilen 2018 yılı büyüme rakamının, cari açığa bakılarak, düşük tahmin edilmeye başladığını görüyoruz. Dün yayımlanan analizlere baktığımızda, ekonomistlerin 2018 yılı büyüme oranını yüzde 2.5 civarında tahmin etmeye başladıklarını gözlemledik. Buna bağlı olarak 2019 yılı büyüme rakamlarına ilişkin tahminlerin de giderek düşmesi kaçınılmaz olacak.

KAÇINILMAZ SONUÇLAR

Kısacası; cari açığın azalması elbette olumlu bir gelişme ama genel makro denge içinde değerlendirildiğinde öneminin biraz azaldığı da kesin. Çünkü Türkiye’nin üretim yapısı ithalata dayalı, yani sizin ithalatınız azaldığı zaman bilin ki üretiminiz de azalıyor. Zaten şu anda ekonominin içine girdiği sıkıntıda en önemli payı da, bu sorun üreten dışa dayalı üretim yapısı oluşturuyor. Sorunların çözümü için önce bu yapının değiştirilmesi gerektiği hep söyledi ama bu yapılamadı. Bu nedenle de Türkiye ekonomisi yüzde 5’lerin üzerinde büyüdüğü zaman hep cari açık sorunuyla yüz yüze geldik. Cari açık büyüdükçe dış kaynak ihtiyacı arttı, faiz ve kurlar bunun sonucunda makro dengeleri bozacak rakamlara ulaştı.

Yıllardır bu üretim yapısıyla yüksek büyüme nedeniyle cari açık sorun olurken, şimdi azalan cari açık büyüme sorununu beraberinde getirecek gözüküyor. Bu durum da ekonominin ne kadar dengeli ve siyasi etkilerden uzak yönetilmesi gerektiğini gösteren en çarpıcı örneklerden birini oluşturuyor.

Türkiye sürekli yapılan seçimlerin de etkisiyle siyasi kararlarla aşırı büyümeye başvurduğunda, bunun sonucunda bir daralma da kaçınılmaz oluyor. Dengeleri düzeltebilmek için bu dengelemeyi yapmanız gerekirken, buna rağmen siyasi kararlar almaya devam ederseniz, ekonomi de şoklarla karşı karşıya kalıyor.

Şimdi cari fazla verilince kurlar üzerindeki baskı azalmış görünüyor ama bunun sonucu olarak büyüme oranlarındaki daralmaya razı olmak zorundasınız. Önümüzdeki tehlikelerden biri ise bu gerçeğe rağmen ekonomi yeniden ısıtılmaya çalışılırsa, sakinleşen dengelerin yeniden eskisinden çok daha bozulma riski bulunması.


Etiketler

Bu haberi okuyanlar bunları da okudu
 
  • BIST
  • DOLAR
  • EURO
  • ALTIN
100.237 Değişim: -0,10% Hacim : 8.763 Mio.TL Son veri saati : 18:05
Düşük 99.933 20.09.2019 Yüksek 100.964
Açılış: 100.641
5,7397 Değişim: 0,37%
Düşük 5,6815 20.09.2019 Yüksek 5,7499
Açılış: 5,7186
6,3269 Değişim: 0,11%
Düşük 6,2827 20.09.2019 Yüksek 6,3354
Açılış: 6,3197
279,91 Değişim: 1,56%
Düşük 274,46 20.09.2019 Yüksek 280,26
Açılış: 275,61
bigpara

Copyright © 2019 Tüm hakları saklıdır.
Hürriyet Gazetecilik Matbaacılık A.Ş.

YASAL UYARI:
Piyasa verileri Foreks Bilgi İletişim Hizmetleri A.Ş. tarafından sağlanmaktadır. Üye girişi yapılan Canlı Borsa sayfaları haricinde Hisse senedi verileri 15 dk gecikmelidir. Tahvil-Bono-Repo özet verileri her durumda 15 dk gecikmelidir.

Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti; aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri, mevduat kabul etmeyen bankalar ile müşteri arasında imzalanacak yatırım danışmanlığı sözleşmesi çerçevesinde sunulmaktadır. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler, yorum ve tavsiyede bulunanların kişisel görüşlerine dayanmaktadır. Bu görüşler mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Bu nedenle, sadece burada yer alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir. Bununla beraber gerek site üzerindeki, gerekse site için kullanılan kaynaklardaki hata ve eksikliklerden ve sitedeki bilgilerin kullanılması sonucunda yatırımcıların uğrayabilecekleri doğrudan ve/veya dolaylı zararlardan, kar yoksunluğundan, manevi zararlardan ve üçüncü kişilerin uğrayabileceği zararlardan dolayı Hürriyet Gazetecilik ve Matbaacılık A.Ş hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

BIST isim ve logosu "Koruma Marka Belgesi" altında korunmakta olup izinsiz kullanılamaz, iktibas edilemez, değiştirilemez.

BIST ismi altında açıklanan tüm bilgilerin telif hakları tamamen BIST'e ait olup, tekrar yayınlanamaz.